Odpowiedź ministra edukacji narodowej i sportu

na interpelację nr 8793

w sprawie algorytmu podziału subwencji oświatowej ogólnej

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do interpelacji Pana Posła Jana Sieńki z dnia 16 listopada br. (SPS-0202-8793/04) w sprawie algorytmu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, uprzejmie Pana Marszałka informuję.

   Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego modyfikuje corocznie - w niezbędnym zakresie - niektóre zasady podziału środków subwencyjnych, wyrażone - jak co roku - w algorytmie uzależniającym wysokość przyznawanych środków od skali i struktury realizowanych zadań, mierzonych liczbą uczniów, wychowanków i korzystających z uwzględnieniem stopni awansu zawodowego nauczycieli. Konstrukcja algorytmu opiera się na kluczowym i podstawowym założeniu, iż pieniądze subwencyjne dzielone są wg kryteriów jednolitych i powszechnych, a zatem dla wszystkich JST identycznych.

   Zmiany algorytmu podziału części oświatowej subwencji ogólnej są przede wszystkim efektem prac i uzgodnień dokonywanych wspólnie z reprezentacją samorządów. W Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu przy współudziale Zespołu ds. Edukacji, Kultury i Sportu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego prowadzone były intensywne prace mające na celu dalsze usprawnianie algorytmu podziału subwencji na rok 2005 stosownie do oczekiwań formułowanych przez poszczególne korporacje samorządowe oraz związkowe.

   Uprzejmie Pana Marszałka informuję, że w wyniku prac ww. Zespołu powstał algorytm odpowiadający na wiele postulatów formułowanych przez korporacje samorządowe i został on przekazany do uzgodnień z partnerami społecznymi oraz związkami zawodowymi.

   W celu doprecyzowania sposobu mierzenia skali zadań oświatowych i dostosowania do nich wysokości subwencji ww. projekt algorytmu uzależnia tę wysokość od liczby uczniów przeliczeniowych otrzymanej przez zastosowanie zróżnicowanych wag dla wybranych kategorii uczniów i określonych typów szkół oraz wprowadzonego po raz pierwszy wskaźnika korygującego - bezpośrednio nawiązującego do poziomu wynagrodzeń.

   Zastosowanie tego wskaźnika umożliwi przekazanie relatywnie wyższych kwot części oświatowej subwencji ogólnej do tych jednostek samorządu terytorialnego, w których udział etatów nauczycieli o najwyższych stopniach awansu zawodowego w relacji do ogólnej liczby etatów nauczycieli jest wyższy niż średnio w skali kraju, co przekłada się na poziom ponoszonych przez te JST wydatków na wynagrodzenia nauczycieli.

   Najważniejsze zmiany, w porównaniu z rokiem 2004, które zostały wprowadzone w projekcie algorytmu podziału subwencji oświatowej na rok 2005, polegają na:

   1) odstąpieniu od stosowania odrębnej wagi dla tzw. biednych jednostek samorządu terytorialnego, tj. dla gmin, w których dochód na 1 mieszkańca stanowi nie więcej niż 92% średniego dochodu na mieszkańca w kraju, liczonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych dla celów obliczenia części wyrównawczej subwencji ogólnej. Uznano bowiem, że poziom dochodu na 1 mieszkańca znajduje już swoje odzwierciedlenie w mechanizmie kalkulacji kwot części wyrównawczej subwencji ogólnej dla JST i nie powinien być on uwzględniany również przy kalkulowaniu części oświatowej subwencji ogólnej;

   2) modyfikacji mechanizmu dotyczącego uwzględnienia w algorytmie wyższych jednostkowych kosztów kształcenia ucznia w szkołach zlokalizowanych na terenach wiejskich i w miastach do 5 tys. mieszkańców poprzez wprowadzenie następujących parametrów: wagi P1 = 0,38 oraz zastosowanie w ramach wskaźnika Di dodatkowej wagi R= 0,12;

   3) podwyższeniu wartości dotychczasowych wag odnoszących się do uczniów niepełnosprawnych, biorąc pod uwagę liczebności uczniów w oddziałach oraz liczbę godzin obowiązkowych zajęć dydaktycznych. Wyodrębniona została czwarta waga - P5 obejmująca uczniów: z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim, z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z rozpoznanym autyzmem;

   4) podwyższeniu wartości wagi P7 dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych i dotychczasowych szkół ponadpodstawowych w związku ze zwiększeniem się liczby godzin obowiązkowych zajęć dydaktycznych w wyniku wprowadzenia w 2002 r. nowych ramowych planów nauczania;

   5) podwyższeniu wartości wagi P10 dla uczniów oddziałów i szkół dla mniejszości narodowych i grup etnicznych oraz dla uczniów pochodzenia romskiego, dla których organizuje się dodatkowe zajęcia edukacyjne; dotyczy szkół w których łączna liczba uczniów mniejszości narodowej, grupy etnicznej oraz pochodzenia romskiego nie przekracza 42; dotychczasowa wartość tej wagi nie w pełni uwzględniała specyfikę tych małych szkół;

   6) wprowadzeniu nowego mechanizmu finansowania szkół i placówek artystycznych, uwzględniającego odrębne wagi dla poszczególnych typów szkół artystycznych oraz internatów tych szkół (P14-P20 oraz P29);

   7) podwyższeniu wartości wagi P23 z 0,5 do 1,84 dla zespołów pozalekcyjnych zajęć wychowawczych realizowanych w szkołach podstawowych specjalnych i gimnazjach specjalnych zorganizowanych w zakładach opieki zdrowotnej, w tym w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego;

   8) wprowadzeniu nowych wag: P24 - dla uczniów klas terapeutycznych lub wyrównawczych oraz P25 - dla uczniów klas dwujęzycznych;

   9) podwyższeniu wartości wagi P32 dla wychowanków internatów w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych z ˝6,000˝ do ˝9,000˝ oraz wprowadzeniu wagi P33 dla wychowanków młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy nie korzystają z zakwaterowania w internacie.

   Ponadto należy zaznaczyć, że oprócz algorytmu na poziom kwot subwencji oświatowej dla poszczególnych JST istotny wpływ ma również określona w ustawie budżetowej łączna kwota dzielonej części oświatowej subwencji ogólnej, o poziomie której decyduje ostatecznie Parlament.

   Określona w projekcie ustawy budżetowej na rok 2005 część oświatowa subwencji ogólnej wynosi 25.917.111 tys. zł. Należy dodać, że podczas prac nad projektem ustawy budżetowej na rok 2005 został zgłoszony wniosek o wprowadzenie zapisu w art. 48 ww. ustawy - dotyczącego zwiększenia kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego o 300 mln zł, jeśli w 2005 r. zablokowane zostaną wydatki, na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148, z późn. zm.). Powyższy wniosek został przyjęty przez Sejm RP.

   Należy również podkreślić, że środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego (art. 5a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - Dz. U. z 1996 r., Nr 67, poz. 329, z późn. zm.). Zasilenie budżetów samorządów i jednocześnie skutki finansowe realizacji zadań oświatowych nie mogą być odnoszone wyłącznie do części oświatowej subwencji ogólnej. Zgodnie bowiem z art. 167 Konstytucji RP dochodami jednostek samorządu terytorialnego są: dochody własne, subwencje ogólne (w tym część oświatowa subwencji) i dotacje celowe z budżetu państwa. W tej sytuacji część oświatowa subwencji ogólnej jest wyłącznie jednym ze źródeł dochodów.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Mirosław Sawicki

   Warszawa, dnia 3 grudnia 2004 r.