Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8796

w sprawie stosowania cen dumpingowych przez apteki sieciowe

   Wielce Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją Pani Poseł Joanny Grobel-Proszowskiej przesłaną przy piśmie z dnia 25 listopada 2004 roku (SPS-0202-8796/04) w sprawie polityki lekowej oraz cen dumpingowych stosowanych przez sieci aptek proszę o przyjęcie następujących informacji.

   Polityka lekowa państwa jest realizowana przez Ministra Zdrowia, który we współpracy z Narodowym Funduszem Zdrowia, Głównym Inspektorem Farmaceutycznym, Prezesem Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych jest jej inicjatorem i koordynatorem.

   Minister Zdrowia realizuje nałożone zadania na podstawie regulacji ustawowych - ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210), ustawy z dnia 6 września 2001 roku Prawo farmaceutyczne (tekst jednolity Dz. U. Nr 53 z 2004 r.) oraz ustawy z dnia 5 lipca 2001 roku o cenach (Dz. U. Nr 97, z późn. zm.) oraz wydanych na podstawie tych przepisów aktów wykonawczych, które w sposób szczegółowy określają zasady prowadzonej polityki.

   Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej /.../ przewiduje pokrywanie przez Narodowy Fundusz Zdrowia kosztów leczenia osobom ubezpieczonym za leki określone rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie wykazów leków podstawowych i uzupełniających oraz wysokości odpłatności za leki uzupełniające oraz rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób oraz wykazu leków i wyrobów medycznych, które ze względu na choroby określone w wykazie mogą być wydawane bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością.

   Minister Zdrowia określa asortyment leków, które mogą być refundowane, oraz wysokość refundacji dla poszczególnych wykazów leków.

   Ponadto na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej /.../ Minister Zdrowia ustala, w drodze rozporządzenia, limity cen na leki z wykazów leków refundowanych. Limity cen są ustalane dla grupy leków o tej samej nazwie międzynarodowej lub dla leków o różnych nazwach międzynarodowych, ale podobnym działaniu terapeutycznym.

   Ustawa Prawo farmaceutyczne określa zasady i tryb dopuszczania do obrotu produktów leczniczych z uwzględnieniem wymagań dotyczących jakości, skuteczności i bezpieczeństwa stosowania.

   Istotnym elementem kształtowania i kontroli gospodarki rynkowej leków jest ustawa o cenach. Zgodnie z delegacją tej ustawy Minister Zdrowia w drodze rozporządzeń ustala ceny urzędowe leków z wykazów leków refundowanych. W związku z tym z dniem wejścia w życie tej ustawy (12 grudnia 2001 r.) odpowiedzialność za kształtowanie cen leków współfinansowanych ze środków publicznych spoczywa na Ministrze Zdrowia.

   Ceny pozostałych leków nie podlegają urzędowym regulacjom cen. Ceny na te produkty są cenami umownymi i są ustalane przez producentów, stąd mają oni prawo do kształtowania cen swoich wyrobów.

   Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 9 tej ustawy ustalone przez Ministra ceny urzędowe mają charakter cen maksymalnych, w związku z tym ceny urzędowe na leki mogą być obniżane, natomiast ustalone ceny maksymalne nie mogą być przekroczone.

   Niezależnie od obniżenia ceny urzędowej przez hurtownie lub sieci aptek Narodowy Fundusz Zdrowia refunduje koszty wydania leków do wysokości ustalonego limitu ceny, w związku z tym Narodowy Fundusz Zdrowia nie ponosi kosztów wynikających z obniżenia cen przez hurtownie i apteki.

   W ostatnim okresie Minister Zdrowia na podstawie ustaleń międzyresortowego Zespołu do Spraw Gospodarki Lekami, kierując się bezpieczeństwem Narodowego Funduszu Zdrowia, podjął decyzję, że wykazy leków refundowanych są uaktualniane poprzez wpisywanie leków posiadających odpowiedniki na tych wykazach, przede wszystkim leków generycznych, znacznie tańszych od swoich odpowiedników.

   Odnosząc się do kwestii sytuacji polskich aptek, informuję, że do ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. Nr 126, poz. 1381 z późn. zm.) wprowadzono zapisy uniemożliwiające nadmierną koncentrację aptek, będących w rękach jednego podmiotu, stwarzające uwarunkowania, które zapewniają, iż żaden przedsiębiorca ani grupa przedsiębiorców nie osiągnie pozycji dominującej na rynku aptek ogólnodostępnych.

   Dlatego też, zgodnie z zapisem art. 99 ust. 3 Prawo farmaceutyczne, zezwoleń na prowadzenie apteki nie wydaje się, jeżeli podmiot ubiegający się o zezwolenie:

   - prowadzi lub wystąpił z wnioskiem o wydanie zezwolenia na prowadzenie obrotu hurtowego produktami leczniczymi,

   - prowadzi na terenie Rzeczypospolitej Polskiej więcej niż 10% aptek ogólnodostępnych, lub jest przedsiębiorcą zależnym od takiego podmiotu,

   - jest członkiem grupy kapitałowej prowadzącej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej więcej niż 10% aptek ogólnodostępnych.

   Sprawa wprowadzenia regulacji rozmieszczenia aptek w oparciu o wskaźnik demograficzny, tj. ustalenia normy ilości pacjentów przypadających na jedną aptekę, była przedmiotem szerokiej dyskusji z udziałem przedstawicieli samorządu aptekarskiego. Brak akceptacji takich rozwiązań był wynikiem głębokich analiz, szczególnie iż przy nierównomiernej gęstości zaludnienia na terenie naszego kraju wprowadzenie takiej regulacji spowodowałoby utrudnienie pacjentom dostępu do usług farmaceutycznych.

   Problem promocji dla pacjentów związanych ze sprzedażą produktów leczniczych w aptekach był już wielokrotnie analizowany w toku postępowań wyjaśniających, prowadzonych w Głównym Inspektoracie Farmaceutycznym z udziałem Departamentu Prawnego Ministerstwa Zdrowia oraz we współpracy z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Występuje zwykle jako element tzw. programów lojalnościowych, realizowanych przez wybrane apteki we współpracy z hurtowniami farmaceutycznymi w formie obniżek cenowych na wybrane produkty lecznicze, oferowanych przez niektóre apteki.

   Ponieważ działania te mają charakter marketingowy, podjęcie ewentualnych kroków nadzorczych uzależnione jest zasadniczo od stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne regulujących zasady prowadzenia reklamy produktów leczniczych oraz ewentualnie, w przypadku podejrzeń o naruszenie przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, od wyników postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

   Należy jednocześnie zaznaczyć, że działalność polegająca na prowadzeniu reklamy produktów leczniczych w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne podlega stałemu monitoringowi sprawowanemu przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego, który w przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów regulujących zasady prowadzenia reklamy produktów leczniczych posiada stosowne uprawnienia ustawowe umożliwiające podjęcie kroków nadzorczych zmierzających do ich zaprzestania.

   Przekazując powyższe, pragnę poinformować, że trwają prace grupy ekspertów do spraw opracowania zmian w systemie refundacji leków. Na podstawie wyników tych prac wprowadzone będą odpowiednie zmiany legislacyjne w obecnie obowiązującym systemie refundacji.

   Projekty ustaw - ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o cenach zostaną przedłożone na początku 2005 roku pod obrady Sejmu.

   Z wyrazami głębokiego szacunku i poważania

   Podsekretarz stanu

   Janusz Opolski

   Warszawa, dnia 24 grudnia 2004 r.