Odpowiedź ministra gospodarki i pracy

na interpelację nr 8805

w sprawie legalizacji tachografów

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma nr SPS-0202-8805/04 z dnia 30.11.2004 r., przekazującego interpelację Pani poseł Elżbiety Łukacijewskiej z dnia 24.11.2004 r. dotyczącą legalizacji tachografów, uprzejmie informuję, że moja właściwość odnosi się aktualnie tylko do analogowych urządzeń rejestrujących. Jednocześnie informuję, że odnośnie do tworzonego obecnie systemu tachografów cyfrowych wiodącą rolę pełni Minister Infrastruktury. Aktualnie w zakresie tym trwają konsultacje międzyresortowe i prace legislacyjne zmierzające do wdrożenia do prawa polskiego rozporządzenia Rady 3821/85/EWG rozszerzonego o przepisy dotyczące tachografów cyfrowych i kart. Po zasięgnięciu opinii Prezesa Głównego Urzędu Miar przekazuję odpowiedzi na postawione pytania w kolejności spraw poruszanych w interpelacji.

   Ad 1.

   Zgodnie z aktualnym stanem prawnym tachografy samochodowe podlegają w Polsce legalizacji oraz należą do przyrządów, których naprawa, instalacja oraz sprawdzenie wymaga uzyskania zezwolenia.

   Legalizacje tachografów mogą wykonywać okręgowe urzędy miar w swoich siedzibach i punktach legalizacyjnych oraz podmioty spoza administracji miar, upoważnione w tym zakresie przez Prezesa Głównego Urzędu Miar. Obecnie istnieje 178 punktów legalizacyjnych, utworzonych na terenie różnych przedsiębiorstw, oraz 29 laboratoriów upoważnionych do samodzielnego wykonywania legalizacji. Naprawy lub instalacje tachografów samochodowych są wykonywane przez 226 przedsiębiorców, posiadających stosowne upoważnienie Prezes GUM.

   Wysokość dochodów w roku 2003 z tytułu legalizacji tachografów samochodowych przedstawiono w formie zestawienia tych dochodów, stanowiącego załącznik do niniejszego pisma*).

   Ad 2.

   System prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych, obecnie (według stanu obowiązującego na dzień 30.12.2004 r.) obejmujący zatwierdzenie typu i legalizację, dotyczy 35 rodzajów przyrządów pomiarowych, w tym także tachografów samochodowych.

   Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 maja 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo o miarach (Dz. U. Nr 141, poz. 1493) w zakresie zasad i warunków prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych wdraża zasadnicze postanowienia dyrektywy 71/316/EWG z dnia 26 lipca 1971 r. w sprawie dostosowania ustawodawstw państw członkowskich, dotyczące wspólnych postanowień w odniesieniu do przyrządów pomiarowych oraz metod kontroli metrologicznej tych przyrządów. Dostosowanie przepisów prawodawstwa polskiego do przepisów prawa Unii Europejskiej polega w szczególności na:

   1) jednoznacznym określeniu form prawnej kontroli metrologicznej, w tym legalizacji przyrządów pomiarowych,

   2) wprowadzeniu przepisów dotyczących ogólnych zasad i warunków wykonywania prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych,

   3) wprowadzeniu przepisów dotyczących dowodów prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych.

   Natomiast w odniesieniu do tachografów samochodowych analogowych ustawa wdraża część przepisów Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, zaś część rozwiązań szczegółowych została przeniesiona do aktów wykonawczych tejże ustawy.

   Zgodnie z ustawą - Prawo o miarach i projektem rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli, znajdującym się obecnie w fazie uzgodnień międzyresortowych, system prawnej kontroli metrologicznej urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych będzie obejmował:

   1) zatwierdzenie typu,

   2) legalizację pierwotną,

   3) legalizację ponowną po naprawie oraz

   4) sprawdzanie po zainstalowaniu i okresowe.

   Termin wejścia w życie rozporządzenia w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli uzależniony jest od zakresu uwag zgłoszonych przez resorty w ramach uzgodnień i terminu przedłożenia przez Prezesa GUM ujednoliconego brzmienia projektu, co przewidywane jest w I kw. 2005 r.

   Ad 3.

   Zapis w rozdziale VI załącznika I do Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, ograniczający możliwość uzyskania upoważnienia tylko do podmiotów autoryzowanych przez producentów tachografów, powodował rozbieżne stanowiska przedstawicieli zainteresowanego środowiska w czasie prowadzenia konsultacji społecznych.

   Kwestia kosztów społecznych, w tym zwiększenia bądź zmniejszenia liczby miejsc pracy, jest sprawą otwartą. Nie przwiduje się w żadnym przypadku negatywnych skutków społecznych podejmowanych krajowych postanowień wdrażających prawo UE w przedmiotowym zakresie.

   Należy jednak zaznaczyć, iż od 2 maja 2005 r. zacznie funkcjonować system tachografów cyfrowych, który spowoduje, iż w pojazdach samochodowych, których dotyczy rozporzadzenie Rady 3821/85/EWG, będą mogły być instalowane wyłącznie tachografy cyfrowe, natomiast tachografy analogowe będą mogły być wykorzystywane do czasu ich technicznego zużycia. W przypadku zepsucia się takiego przyrządu nie będzie on mógł być zainstalowany ponownie, a pracodawca będzie obowiązany do zainstalowania w pojeździe samochodowym nowego urządzenia. W tym zakresie przygotowywana jest przez Międzyresortowy Zespół do Spraw Wdrażania Sytemu Tachografów Cyfrowych w RP ustawa o systemie cyfrowych urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, która wyłącza stosowanie ustawy - Prawo o miarach.

   Ad 4.

   Zgodnie z treścią rozdziału VI pkt 1 załącznika I do Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, legalizacji podlegają zarówno nowe, jak i naprawione przyrządy. Przepis ten ustala obowiązek legalizacji każdego urządzenia oraz potwierdzenia tej legalizacji stosownym świadectwem legalizacji. Wskazuje zatem, iż legalizacji podlegają zarówno nowe urządzenia (zgodnie z ustawą Prawo o miarach - legalizacja pierwotna), jak i naprawione (zgodnie z ustawą Prawo o miarach - legalizacja ponowna).

   Jeżeli chodzi natomiast o wykonywanie prawnej kontroli metrologicznej tachografów samochodowych w innych krajach Unii Europejskiej, to należy podkreślić, iż największy wpływ na system prawny poszczególnych państw mają rozporządzenia, które stosuje się bezpośrednio i w całości. Nie podlegają one transformacji w narodowe systemy prawne państw członkowskich. Jednocześnie należy uznać dopuszczalność, w drodze wyjątku, działań legislacyjnych w takim zakresie, w jakim dopuszczone to zostało w treści samego rozporządzenia (np. w rozporządzeniu 3821/85 w art. 19) w celu ustanowienia instytucji i procedur zmierzających do wykonania jego postanowień.

   Praktyka niektórych państw członkowskich w przedmiotowym zakresie przedstawia się następująco:

   1) w Wielkiej Brytanii prawną kontrolę metrologiczną tachografów samochodowych wykonują tzw. punkty serwisu tachografów na podstawie stosownego upoważnienia wydanego przez Ministra Transportu; Minister Transportu jest też upoważniony do wyznaczania warunków zatwierdzonym przez siebie centrom, które to wymogi są przedstawione w ˝Podręczniku punktu serwisu tachografów˝; do wykonywania prawnej kontroli metrologicznej tachografów samochodowych mogą być upoważnieni następujący wykonawcy (w zależności od rodzaju tego wykonawcy):

   a) ATC (Approved Tachograph Centre) - są to punkty serwisu, które otrzymały upoważnienie do prowadzenia instalacji, inspekcji, sprawdzania, wzorcowania i plombowania tachografów, umieszczania tabliczek i wydawania certyfikatów, zgodnie z wymaganiami Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/95 i odpowiedniego prawa angielskiego,

   b) RATC (Remote Approved Tachograph Centre) - są to punkty, które otrzymały koncesję do prowadzenia działalności na odległych obszarach (jeżeli w promieniu 25 mil nie ma punktu ATC),

   c) ATR (Approved Tachograph Repaires) - są to upoważnione punkty naprawy tachografów, tj. warsztaty upoważnione przez Ministerstwo Transportu do prowadzenia dużych napraw i przebudowy analogowych tachografów w celu dostarczania ich jako tachografów zastępczych w czasie trwania serwisu;

   2) we Francji prawna kontrola metrologiczna obejmuje legalizację pierwotną nowych tachografów lub naprawionych przed instalacją, legalizację tachografów po instalacji oraz legalizacje okresowe; uprawnionym do przeprowadzania legalizacji może być producent lub jego przedstawiciel na podstawie upoważnienia wydanego przez właściwy organ administracji.

   Ad 5.

   GUM nie dysponuje danymi dotyczącymi liczby oraz udziału serwisów niezależnych i związanych z producentem w ogólnej liczbie napraw, instalacji i legalizacji przyrządów pomiarowych. Podmioty bowiem występujące do organów administracji miar z określonym wnioskiem nie są obowiązane do udzielania takich informacji. Zarówno ustawa z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441) oraz akty wykonawcze do tej ustawy, jak i ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 z późn. zm.) nie przewidują obowiązku przedstawiania przez te podmioty informacji oraz danych dotyczących działalności niezależnych serwisów oraz serwisów związanych z producentami przyrządów pomiarowych.

   Ad 6.

   Na podstawie art. 9 pkt 7 ustawy - Prawo o miarach w brzmieniu przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 27 maja 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo o miarach (Dz. U. Nr 141, poz. 1493) zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie wymagań warunkujących wydanie upoważnień do legalizacji ponownej określonych rodzajów przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 219, poz. 2158). Ustawa - Prawo o miarach aż do momentu wejścia w życie ww. nowelizacji nie przewidywała możliwości wykonywania legalizacji pierwotnej przez podmioty spoza administracji miar. Dopiero ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo o miarach wprowadziła takie rozwiązanie w postaci upoważnienia Prezesa Głównego Urzędu Miar (art. 16a i 16b ustawy). Rozwiązanie to miało na celu dostosowanie prawa polskiego do prawa i praktyki europejskiej w tym zakresie.

   Ad 7.

   Ustawa Prawo o miarach nie wypowiada się na temat udziału producentów na rynku usług związanych z tachografami. Obowiązującym w tym zakresie jest rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85, a projekty rozporządzeń MGiP muszą być z nim zgodne.

   Ad 8.

   Zapis w rozdziale VI załącznika I do omawianego rozporządzenia Rady (EWG) jednoznacznie określa, że państwo członkowskie może przekazać swoje uprawnienia (do poświadczania zgodności z zatwierdzonym typem i wymaganiami) na rzecz producentów lub ich upoważnionych przedstawicieli. Tym samym potencjalny podmiot mogący uzyskać uprawnienia jest jednoznacznie określony.

   Ad 9.

   Projekty rozporządzeń w żadnym stopniu nie ingerują w uprawnienia klienta do swobodnego wyboru usługodawcy.

   Ad 10.

   Jedyną przesłanką ograniczającą krąg podmiotów, które mogą otrzymać upoważnienia do legalizacji tachografów samochodowych (producenci lub ich upoważnieni przedstawiciele), są zapisy Rozporządzenia Rady (EWG).

   Ad 11.

   Projekty rozporządzeń MGiP nie zawierają zapisów, według których upoważniony lub posiadający zezwolenie podmiot musiałby ograniczać swoją działalność do tachografów określonego producenta. Również w rozporządzeniu Rady (EWG) Nr 3821/85 (włączając wszystkie nowelizacje, w tym dotyczące tachografów cyfrowych) brak jest w tej sprawie jakichkolwiek zapisów.

   Minister

   Jerzy Hausner

   Warszawa, dnia 6 stycznia 2005 r.