Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8818

w sprawie opodatkowania podatkiem od towarów i usług opłat za zajęcie pasa drogowego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przesłaną przy piśmie znak SPS-0202-8818/04 interpelację Pani Poseł Krystyny Herman w sprawie opodatkowania podatkiem od towarów i usług opłat za zajęcie pasa drogowego, uprzejmie informuję i wyjaśniam, co następuje:

   Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 836 ze zm.) organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. Zarządcami co do zasady są dla poszczególnych kategorii dróg:

   1) krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad,

   2) wojewódzkich - zarząd województwa,

   3) powiatowych - zarząd powiatu,

   4) gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta).

   Stosownie do treści art. 39 ust. 1 zabronione jest dokonywanie w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. Jednak art. 39 ust. 3 ww. artykułu stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi wydanym w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto w myśl art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg również wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej. Opłatę za zajęcie pasa drogowego, stosownie do art. 40 ust. 11 ww. ustawy, nalicza i pobiera, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy zarządca drogi przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.

   Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535) nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Oznacza to, że czynności, wykonywane przez organy władzy publicznej (oraz urzędy obsługujące te organy) w ramach realizacji swoich zadań, są - co do zasady - wyłączone z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Jeśli jednak czynności te wykonywane są na podstawie umów cywilnoprawnych, podlegają opodatkowaniu VAT na ogólnych zasadach. Innymi słowy, jeśli organ władzy wykonuje określone czynności na podstawie umowy cywilnoprawnej, jest w tym zakresie uważany za podatnika VAT. Jeśli natomiast podstawą jego działań nie jest umowa cywilnoprawna (ale np. decyzja administracyjna), działania takie nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Podobne w tym zakresie rozwiązania wynikają z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 z późn. zm.) dla jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 13 ww. rozporządzenia podejmowane przez te jednostki czynności, związane z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami (w rozpatrywanym przypadku przepisami ustawy o drogach publicznych), wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przez jednostki samorządu terytorialnego, są zwolnione od podatku od towarów i usług, z wyłączeniem jednak czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

   W związku z powyższym odpłatne czynności polegające na wydawaniu zezwoleń na zajęcie pasa drogowego w drodze decyzji administracyjnych, z którymi nie jest związane zawarcie określonej umowy, nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w przypadku, gdy decyzja będzie wydawana przez organy władzy publicznej lub urzędy obsługujące te organy na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, a w przypadku gdy przedmiotowa decyzja będzie wydawana przez jednostkę samorządu terytorialnego - czynność ta będzie zwolniona od podatku.

   Ponadto zaznaczam, iż powyższe stanowisko nie jest interpretacją przepisów prawa podatkowego, o której mowa w art. 14 i 14a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.).

   Zgodnie z art. 14a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organem właściwym do udzielenia odpowiedzi na pisemne zapytanie podatnika o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego w jego indywidualnych sprawach, w których nie toczy się postępowanie podatkowe lub kontrola podatkowa albo postępowanie przed sądem administracyjnym, jest naczelnik urzędu skarbowego.

   Zapytanie składa się do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, a składający jest obowiązany do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w sprawie (art. 14a § 2 ww. ustawy).

   Minister Finansów nie dokonuje interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach podatników (art. 14 § 4), lecz sprawuje ogólny nadzór w sprawach podatkowych oraz dąży do zapewnienia jednolitego stosowania prawa podatkowego przez organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej, dokonując w szczególności jego interpretacji, uwzględniając przy tym orzecznictwo sądów oraz Trybunału Konstytucyjnego (art. 14 § 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy).

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Neneman

   Warszawa, dnia 28 grudnia 2004 r.