Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8825

w sprawie niewypłacania funkcjonariuszom Służby Więziennej wynagrodzeń za pracę w godzinach nadliczbowych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo nr SPS-0202-8825/04 z dnia 30 listopada 2004 r. uprzejmie przedstawiam odpowiedź na interpelację Pani Poseł Anny Bańkowskiej w sprawie niewypłacania funkcjonariuszom Służby Więziennej wynagrodzenia za służbę pełnioną w godzinach nadliczbowych.

   Przepisy Kodeksu pracy dotyczące czasu pracy pracowników nie mają zastosowania do czasu służby funkcjonariuszy Służby Więziennej, albowiem stosunek służbowy funkcjonariusza nie jest stosunkiem pracy, tylko stosunkiem administracyjno-prawnym. Czas służby funkcjonariuszy regulują przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761, z późn. zm.) i zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 1997 r. w sprawie zasad ustalania rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. Urz. Min. Sprawiedl. Nr 4, poz. 39).

   Zgodnie z art. 32 ustawy o Służbie Więziennej czas służby funkcjonariusza jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Jednocześnie Minister Sprawiedliwości został zobowiązany do określenia, w drodze rozporządzenia, trybu ustalania i szczegółowych zasad rozkładu czasu służby oraz sposobu udzielania czasu wolnego za pełnienie służby poza rozkładem. Ustawodawca nie przewidział więc rekompensaty finansowej za przepracowane przez funkcjonariuszy nadgodziny, wskazując jedynie, że za pełnienie służby poza rozkładem czasu służby funkcjonariusz winien otrzymać czas wolny. Szczegółowe regulacje dotyczące sposobu udzielania czasu wolnego w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby zawiera ww. zarządzenie Ministra Sprawiedliwości. Zbliżone rozwiązania znalazły się również w projekcie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które zastąpi dotychczasowe zarządzenie i zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2005 r.

   Mając powyższe na względzie, nie istnieje kodeksowy obowiązek uregulowania kwestii należności dla funkcjonariuszy za przepracowane nadgodziny, niemniej jednak sprawa rozwiązania tego problemu ma dla kierownictwa Służby Więziennej priorytetowe znaczenie.

   W okresie od 1996 r. do dnia 23.12.2003 r. funkcjonariuszom pełniącym służbę ochronną w zakładach karnych i aresztach śledczych nie udzielono 1 802 191 godzin wolnego za dodatkowy czas służby, jak również nie wypłacono im rekompensaty finansowej. Specyficzny rodzaj służby ochronnej (służba w systemie czterozmianowym) powoduje, że w poszczególnych okresach rozliczeniowych (co 4 tygodnie) funkcjonariusze zatrudnieni w tym systemie wypracowują po 8 nadgodzin. Każdy przypadający w tym okresie dodatkowy dzień ustawowo wolny od pracy, a także przeludnienie jednostek penitencjarnych i związana z tym zwiększona ilość zadań do realizacji, powodowały dalszy wzrost nadgodzin.

   W okresie od 23.12.2003 r. do 23.11.2004 r. funkcjonariusze służb ochronnych wypracowali 1 480 706 nadgodzin, za które otrzymali należne im godziny wolne od służby. Dodatkowo w tym okresie otrzymali również 407 691 godzin wolnych za nadgodziny wypracowane w latach 1996-2003 (łącznie funkcjonariuszom udzielono 1 888 397 godzin wolnego).

   Spadek liczby nadgodzin jest wynikiem wielokierunkowych działań podejmowanych przez kierownictwo Centralnego Zarządu Służby Więziennej, dyrektorów okręgowych i kierowników jednostek penitencjarnych. Kilkuletnie starania o wzmocnienie etatowe jednostek organizacyjnych przyniosły efekt i w ubiegłorocznej ustawie budżetowej przyznano Służbie Więziennej kilkaset etatów, m.in. na likwidację nadgodzin. Jednocześnie Służba Więzienna przyjęła na siebie zobowiązanie, iż w ciągu dwóch lat problem nadgodzin zostanie rozwiązany. Pierwsze efekty już zostały osiągnięte, albowiem liczba nadgodzin zmniejszyła się o 600 000.

   Przewidywane prognozy wskazują, iż pod koniec 2005 r. liczba nadgodzin, za które funkcjonariusze służby ochronnej nie otrzymali czasu wolnego, powinna zmniejszyć się do około 800 000 godzin.

   W przypadku utrzymania obecnej tendencji spadkowej problem nadgodzin, za które funkcjonariusze nie otrzymali czasu wolnego od służby, powinien zostać rozwiązany do końca 2006 r.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Andrzej Grzelak

   Warszawa, dnia 17 grudnia 2004 r.