Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8829

w sprawie rozwoju polskiego rybołówstwa

   Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie art. 193 regulaminu Sejmu przedkładam Panu Marszałkowi, z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów, odpowiedź na interpelację Pana Posła Józefa Laskowskiego, przesłaną przy piśmie z dnia 30 listopada 2004 r., znak SPS-0202-8829/04.

   Uprzejmie informuję Pana Marszałka, że ˝baza historyczna˝ jest fundamentalnym pojęciem dotyczącym dostępu do praw połowowych, leżącym u podstaw Wspólnej Polityki Rybackiej oraz zasady relatywnej stabilności. Zasada względnej stabilności, polegająca na procentowym podziale dostępnych kwot połowowych, została wprowadzona do systemu prawnego Wspólnoty w 1983 r., rozporządzeniem Rady (EWG) nr 170/83.

   Podział kwot połowowych pomiędzy zainteresowanymi państwami członkowskimi, na bazie historycznego zapisu połowów, wynika z nadmiaru potencjału połowowego w stosunku do wielkości biomasy organizmów morskich możliwej do odłowienia. Zasada takiego podziału ma dwa cele: uniknięcie corocznych sporów dotyczących przydziału kwot połowowych oraz zapewnienie względnego bezpieczeństwa ekonomicznego rybakom i armatorom poprzez zagwarantowanie im stałego udziału w kwotach połowowych. Według Komisji Europejskiej nie było możliwe gwarantowanie konkretnych wielkości kwot z powodu dużych wahań wielkości biomasy organizmów morskich, a tym samym ilości ryb, które można odłowić, nie powodując strat w środowisku naturalnym.

   Należy podkreślić, że zasada względnej stabilności, i oparcie jej na historycznych prawach połowowych, została przyjęta przez państwa Unii Europejskiej, a próby jej podważenia, podjęte wyłącznie przez Hiszpanię i Portugalię, były bezskuteczne. Zasada ta została uszczegółowiona w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa. Z art. 20 powyższego rozporządzenia wynika, że ˝Na wniosek Komisji, Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną, podejmuje decyzję w sprawie limitów połowowych i/lub nakładu połowowego oraz w sprawie rozdziału możliwości połowowych między Państwa Członkowskie, jak również w sprawie warunków związanych z takimi limitami. Możliwości połowowe rozdziela się pomiędzy Państwa Członkowskie w taki sposób, żeby zapewnić każdemu Państwu Członkowskiemu względną stabilność działalności połowowej dla każdego zasobu lub łowiska˝. Także w przypadku ˝gdy Wspólnota ustanowi nowe możliwości połowowe, Rada podejmie decyzję w sprawie rozdziału tych możliwości, z uwzględnieniem interesów każdego Państwa Członkowskiego˝.

   Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z treścią art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (tekst skonsolidowany) rozporządzenia uchwalane przez Parlament Europejski, Radę lub Komisję mają zasięg ogólny, wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich oraz to, że rozporządzenia, jako akty prawa wspólnotowego, są nadrzędne nad prawem krajowym.

   Odpowiadając na pytanie zawarte w interpelacji: ˝Czy w ramach naszego członkostwa w UE możliwe jest przełożenie polskiej bazy historycznej na prawa połowowe na innych akwenach niż obecnie i skierowanie polskiej floty na nowe łowiska?˝ - uprzejmie informuję, że:

   Polska, wstępując w poczet krajów należących do Unii Europejskiej, posiadała bazę historyczną dotyczącą w przeważającej mierze obszarów morskich (np.: M. Ochockie, M. Beringa, obszary morskie Stanów Zjednoczonych i Kanady, wody południowego Atlantyku) zarządzanych przez kraje, które do Wspólnoty nie należą. Przeniesienie tych ˝historycznych praw połowowych˝ na obszary morskie znajdujące się pod jurysdykcją Komisji Europejskiej nie jest możliwe, gdyż baza historyczna została ˝wypracowana˝ bądź jest ˝wypracowywana˝ przez poszczególne państwa jedynie na tych obszarach, na których dane państwa prowadziły lub prowadzą rybołówstwo i na te gatunki organizmów morskich, które były i są poławiane przez armatorów statków rybackich danego kraju.

   Nie znaczy to jednak, że polscy armatorzy dalekomorscy mają zamkniętą drogę do łowisk, zarządzanych przez Komisję Europejską, na których nie prowadzili połowów i nie posiadają bazy historycznej. Zgodnie z art. 20 pkt 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r., w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa można dokonywać wymiany między państwami członkowskimi (organizacjami producenckimi państw członkowskich), kwot połowowych na gatunki organizmów morskich przydzielanych i kwotowanych przez Komisję Europejską.

   Praktyka wymiany kwot jest powszechną i prostą procedurą dokonywaną między Państwami Członkowskimi, opartą o techniczne porozumienie osiągane przez właściwe organy odpowiedzialne za politykę rybołówstwa. Komisja Europejska natomiast dokonuje sprawdzenia, czy wymiana została dokonana prawidłowo (biorąc pod uwagę poziom wykorzystania przyznanych kwot połowowych i zakres przekazanych Komisji danych dotyczących wymiany).

   W związku z powyższym polscy armatorzy dalekomorscy po uzyskaniu w drodze wymiany kwoty połowowej na gatunek ryby, którego połowem są zainteresowani, na obszarze, na którym nie prowadzili połowów, zaczynają ˝wypracowywać˝ dla Polski bazę historyczną. Umożliwi to krajowym armatorom, w latach następnych, uczestnictwo w połowach na łowiskach unijnych, na których dotychczas nie wykonywali rybołówstwa.

   Podsumowując, należy dodać, że polska administracja rybacka jest czynnie zaangażowana w pozyskiwanie nowych łowisk i kwot połowowych dla rodzimych podmiotów gospodarczych zajmujących się połowami dalekomorskimi, co w chwili obecnej, kiedy to Komisja Europejska reprezentuje Polskę i kiedy większość krajów nadmorskich w dużym stopniu ogranicza dostęp do swoich łowisk innym państwom, jest procesem wymagającym prowadzenia wielostronnych i czasochłonnych negocjacji. Podkreślenia wymaga fakt, że zmiany, jakie nastąpiły w Prawie morza wprowadzające strefy ekonomiczne dla państw nadbrzeżnych liczone w odległości 200 mil morskich od linii brzegowej, w znacznym stopniu ograniczyły możliwość dostępu do łowisk międzynarodowych położonych na szelfach.

   W przypadku gdy Komisja Europejska podejmie negocjacje związane z pozyskaniem nowych łowisk z krajami trzecimi (nienależącymi do Unii Europejskiej) zarządzającymi wodami, na których posiadamy historyczne prawa połowowe, polska administracja rybacka będzie wnioskowała o uwzględnienie tych praw i udostępnienie kwot połowowych na organizmy morskie, na poziomie adekwatnym do bazy historycznej wypracowanej przez polskich armatorów dalekomorskich.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Andrzej Kowalski

   Warszawa, dnia 23 grudnia 2004 r.