Odpowiedź zastępcy prokuratora generalnego - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 8837

w sprawie niepokojących działań organów państwowych skierowanych przeciwko prezesowi Romanowi Klusce oraz innym osobom z kierownictwa firmy Optimus SA i samej spółki w 2002 r.

   Szanowny Panie Marszałku! Opowiadając, z upoważnienia Pana Premiera, na interpelację Pana Posła Adama Szejnfelda z dnia 20 listopada 2004 r. skierowaną do Prezesa Rady Ministrów ,,w sprawie niepokojących działań organów państwowych skierowanych przeciwko prezesowi Romanowi Klusce oraz innym osobom z kierownictwa firmy Optimus S.A. i samej spółki w 2002 r.˝, uprzejmie przedstawiam, co następuje.

   Prokuratura Apelacyjna w Krakowie Wydział II do Spraw Przestępczości Zorganizowanej, pod sygnaturą akt Ap II Ds. 9/02/S, od dnia 22 lutego 2002 r. do dnia 29 grudnia 2003 r. prowadziła śledztwo, przejęte z Prokuratury Okręgowej w Nowym Sączu (sygn. V Ds. 43/00/S), w sprawie wyłudzenia od Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Urząd Skarbowy w Nowym Sączu, bezpodstawnego zwrotu podatku VAT w kwocie co najmniej 14 500 000 zł przez przedstawicieli Spółki ˝Optimus˝ S.A. z siedzibą w Nowym Sączu, poprzez wprowadzenie w błąd w latach 1998-2000 urzędów skarbowych i celnych co do rzekomego eksportu i importu sprzętu komputerowego dla realizacji programu komputeryzacji szkół na terenie kraju, tj. o przestępstwo z art. 286 § l kk w zw. z art. 294 § l kk i inne.

   Podstawą wszczęcia tego postępowania w dniu 20 listopada 2000 r. było zawiadomienie z dnia 11 sierpnia 2000 r. złożone przez Urząd Kontroli Skarbowej w Krakowie na podstawie wstępnych materiałów z prowadzonej kontroli Spółki ˝Optimus˝ S.A. z siedzibą w Nowym Sączu, uzupełnione czynnościami sprawdzającymi, wykonanymi przez Wydział XIV Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji - Zespół w Nowym Sączu.

   W toku prowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w Krakowie - Ośrodek Zamiejscowy w Nowym Sączu kontroli zakwestionowano realizację czterech kontraktów dotyczących komputeryzacji szkół zawartych w latach 1998-1999 pomiędzy Spółką ˝Optimus˝ S.A. a Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz firmą ˝Prokom Software˝ S.A. z siedzibą w Warszawie, z uwagi na nieodprowadzenie należności publicznoprawnych z tytułu podatku VAT w kwocie około 8.500.000 zł.

   Następnie Urząd Kontroli Skarbowej w Krakowie o/Nowy Sącz zakwestionował również realizację przez ˝Optimus˝ S.A. indywidualnych zamówień placówek oświatowo-wychowawczych poza przetargami organizowanymi przez MEN, które odbywały się także za pośrednictwem słowackich podmiotów gospodarczych.

   W decyzjach z 27 grudnia 2001 r. Inspektor określił zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę i dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług oraz ustalił odpowiedzialność płatnika na łączną kwotę ok. 18,4 mln złotych. Spółka złożyła odwołania od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej do Izby Skarbowej, która podtrzymała decyzje dotyczące podatku od towarów i usług. Decyzje te były ostateczne.

   W roku 2002 Urząd Kontroli Skarbowej w Krakowie o/Nowy Sącz przeprowadził kontrolę wymienionej spółki obejmującą rok 2000, w wyniku której określił zaległości podatkowe i ustalił odpowiedzialność płatnika z tytułu podatku od towarów i usług na łączną kwotę ok. 15 mln zł.

   Niezależnie od ustaleń Urzędu Kontroli Skarbowej okoliczności te były w toku śledztwa weryfikowane poprzez przesłuchanie ponad 1300 świadków, w tym dyrektorów placówek oświatowo-wychowawczych, które zakupiły sprzęt komputerowy od firmy ˝Optimus˝ S.A., pracowników tej spółki zaangażowanych w realizację kwestionowanych umów, inspektorów Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie - Ośrodek Zamiejscowy w Nowym Sączu, pracowników spółki ˝Prokom Software˝ odpowiedzialnych za realizacje kontraktów dla MEN za pośrednictwem ˝Optimus˝ S.A., pracowników agencji celnych i firm spedycyjnych wykonujących usługi dla ˝Optimus˝ S.A. w związku z realizacją kontraktów dla MEN, pracowników MEN, byłego Ministra MEN Mirosława Handke, inspektora NIK, pracowników spółki doradztwa podatkowego ˝Ernest & Young˝, radców prawnych ˝Optimus˝ S.A., członków Zarządu i Rady Nadzorczej ˝Optimus˝ S.A., jak też poprzez uzyskany obszerny materiał dowodowy o charakterze rzeczowym, zawierający m.in. dokumentację dotyczącą transakcji związanych z komputeryzacją szkół, wykaz odbiorców sprzętu z pełną dokumentacją celną, dokumenty bankowe, pełną dokumentację przetargową z Ministerstwa Edukacji Narodowej, protokoły kolegium MEN, akta kontroli NIK za lata 1998-2000 z wykonania budżetu w części 33, uchwały Rady Nadzorczej i Zarządu spółki ˝Optimus˝ S.A. podejmowane w latach 1998-2000, opinię biegłego informatyka dotyczącą rentowności sprzedaży sprzętu komputerowego dla placówek oświatowo-wychowawczych, opinię biegłego księgowego dotyczącą powstałej szkody skutkiem nienależnych zwrotów podatku VAT oraz materiały uzyskane w wyniku realizacji wniosku o międzynarodową pomoc prawną za pośrednictwem Krajskiej Prokuratury w Koszycach Republika Słowacji.

   Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, tak o charakterze osobowym, jak i rzeczowym, pozwolił na przedstawienie postanowieniami z dnia 2 lipca 2002 r. zarzutów popełnienia przestępstw z art. 286 § l kk w zw. z art. 294 § l kk i w zw. z art. 12 kk oraz o przestępstwa z art. 76 § l kks w zw. z art. 37 § l pkt l kks i w zw. z art. 6 § 2 kks pięciu osobom podejrzanym - w tym byłemu Prezesowi Zarządu ˝Optimus˝ - Romanowi Klusce, zaś postanowieniem z dnia 19 marca 2003 r. - Dariuszowi Dąbskiemu, który pełnił funkcję Prezesa wymienionej spółki w okresie od 1 czerwca 2000 r. do 2 marca 2001 r. (po sprzedaży w dniu 30 maja 2000 r. przez głównych akcjonariuszy Spółki - Romana Kluskę i Annę Kluskę łącznie 1.843.000 akcji uprzywilejowanych).

   Podkreślić należy, iż Roman Kluska ani żaden z pięciu pozostałych podejrzanych nie był tymczasowo aresztowany w niniejszej sprawie.

   Natomiast zatrzymanie podejrzanych w dniach 2, 3 i 5 lipca 2002 r. nastąpiło w oparciu o przepisy art. 244 i 247 § l kpk oraz § 136 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 kwietnia 1992 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. Nr 38, poz. 163 z późn. zm.). Wobec wymienionych podejrzanych zachodziły warunki do zastosowania środków zapobiegawczych, o których mowa w art. 249 kpk. W szczególności zachodziła uzasadniona obawa, iż podejrzani będą nakłaniali do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób będą utrudniali postępowanie przygotowawcze. Nadto podejrzanym zarzucono popełnienie m. in. przestępstwa z art. 286 § l kk w zw. z art. 294 § l kk i w zw. z art. 12 kk zagrożonego karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 8 lat.

   Nadmienić należy, iż zatrzymanie podejrzanego Romana Kluski trwało łącznie 36 godzin (podobnie jak i jednego z pozostałych podejrzanych) i spowodowane było między innymi koniecznością przeprowadzenia konfrontacji z innymi podejrzanymi.

   Podkreślenia wymaga fakt, iż dokonując czynności zatrzymania, funkcjonariusze Policji umożliwili podejrzanemu Romanowi Klusce kontakt z wskazanym przez niego adwokatem, który uczestniczył w czynnościach procesowych z jego udziałem w dniu 2 i 3 lipca 2002 r. W dniu 3 lipca 2002 r. czynności procesowe odbywały się już w obecności dwóch ustanowionych przez wymienionego obrońców. Podejrzany Roman Kluska ani jego obrońcy nie złożyli zażalenia na zatrzymanie. Natomiast zażalenie na sposób przeprowadzenia tej czynności przez funkcjonariuszy Policji złożyli na podstawie art. 15 ust. 7 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji obrońcy podejrzanego Romana Kluski. Prokurator uznał działania funkcjonariuszy Policji za prawidłowe, zgodne z obowiązującymi przepisami.

   Na marginesie wspomnieć należy, iż zatrzymany w dniu 5 lipca 2002 r. po powrocie do kraju kolejny podejrzany w niniejszej sprawie - Ryszard Stefańczyk złożył do Sądu zażalenie na zatrzymanie. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2002 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia zażalenia tego nie uwzględnił.

   W dniu 3 lipca 2002 r. po wykonaniu czynności procesowych (ogłoszenie zarzutów, odebranie od podejrzanych wyjaśnień, przeprowadzenie konfrontacji), postanowieniem z tej samej daty, prokurator zastosował wobec Romana Kluski środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego w kwocie 8.000.000 zł z obowiązkiem wpłaty na konto sum depozytowych Prokuratury Apelacyjnej w terminie 5 dni od daty doręczenia odpisu postanowienia i zakaz opuszczania kraju połączony z zatrzymaniem paszportu.

   Analogiczne środki zapobiegawcze zastosowano wobec pozostałych podejrzanych postanowieniami z dni 2, 3 i 5 lipca 2002 r., przy czym wysokość zastosowanych poręczeń majątkowych wynosiła 25.000 zł lub 30.000 zł w zależności od indywidualnej sytuacji materialnej podejrzanego.

   Przy ustaleniu wysokości poręczenia majątkowego zgodnie z dyrektywą art. 266 § 2 kpk wzięto pod uwagę sytuację materialną podejrzanych, wysokość wyrządzonej szkody oraz charakter popełnionego czynu.

   Podejrzany Roman Kluska w swoich wyjaśnieniach określił poziom posiadanych zasobów finansowych (co zostało potwierdzone informacjami uzyskanymi z banków), jak też podał do protokołu przesłuchania, iż jest gotów wpłacić każdą żądaną przez prokuraturę sumę tytułem poręczenia majątkowego.

   Z tego też względu, celem zapewnienia skuteczności zastosowanego środka zapobiegawczego oraz mając na uwadze możliwości finansowe podejrzanego, wysokość wyrządzonej szkody Skarbowi Państwa, określonej w przedstawionych Romanowi Klusce w dniu 2 lipca 2003 r. zarzutach, na kwotę 8 400 000 zł, Prokuratura Apelacyjna w Krakowie uznała, iż wysokość zastosowanego poręczenia jest w pełni uzasadniona.

   Stanowisko Prokuratury co do zasadności stosowania środka zapobiegawczego we wskazanej wysokości zostało podzielone przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia. Sąd ten, uznając, że dowody zebrane w sprawie wskazują, iż podejrzany dopuścił się zarzuconego mu czynu, postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2002 r. utrzymał w mocy powyższe orzeczenie.

   Treść tego orzeczenia wskazuje, że Sąd nie tylko uznał za prawidłowe stosowanie względem Romana Kluski środków zapobiegawczych, lecz również potwierdził, że zebrany materiał dowodowy dawał podstawy do wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Stosownie bowiem do treści art. 249 § l kpk środki zapobiegawcze można stosować tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo. Tym samym dokonana przez Sąd ocena zgromadzonego materiału dowodowego okazała się zbieżna z oceną prokuratora prowadzącego śledztwo.

   Roman Kluska wpłacił kwotę stanowiącą poręczenie majątkowe dopiero w dniu 6 sierpnia 2002 r., tj. po wydaniu prawomocnego orzeczenia przez wskazany wyżej Sąd.

   Kwota ta spoczywała na koncie sum depozytowych Prokuratury Apelacyjnej w Krakowie do dnia 4 grudnia 2003 r., kiedy to na mocy postanowienia z dnia 27 listopada 2003 r. o uchyleniu środka zapobiegawczego w postaci poręczenia majątkowego została przelana na konto wskazane przez Romana Kluskę. Odsetki od poręczenia majątkowego Romana Kluski zostały, stosownie do § 15 ust. l i 5 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 grudnia 2000 r. (Dz. U. Nr 122, poz. 1333) oraz § 18 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 stycznia 2002 r. (Dz. U. Nr 97, poz. 886), przekazane na dochody Skarbu Państwa.

   W dniu 2 lipca 2002 r., dokonując przeszukania pomieszczeń mieszkalnych Romana Kluski w miejscowości Łosie, funkcjonariusze Centralnego Biura Śledczego dokonali tymczasowego zajęcia mienia w postaci dewizowych środków płatniczych, jak również przystąpili do zajęcia dwóch samochodów marki ˝Toyota Land Cruiser˝, od czego jednak odstąpili po konsultacji z prokuratorem z uwagi na podmiot będący właścicielem tych pojazdów (firma Prodoks).

   Postanowieniem z dnia 15 lipca 2002 r. zabezpieczono na mieniu podejrzanego Romana Kluski:

   - grożącą mu karę grzywny w wysokości do 10 000 000 zł,

   - roszczenia o naprawienia szkody wyrządzonej w mieniu w wysokości 20.000 000 zł, łącznie 30.000 000 zł.

   Zabezpieczenie kar i roszczeń postanowiono dokonać przez:

   zabezpieczenie środków dewizowych w kwocie 140.000 USD zajętych protokołem z dnia 2 lipca 2002 r. o tymczasowym zajęciu mienia, poprzez złożenie w depozycie wartościowym Banku BPH PBK S.A IV O/Kraków, obciążenie hipoteką przymusową nieruchomości ujawnionych w księgach wieczystych Sądu Rejonowego w Nowym Sączu Wydział Ksiąg Wieczystych.

   Odnośnie wskazanych w cytowanym postanowieniu kwot mających stanowić zabezpieczenie na poczet przyszłych grzywien i roszczeń odszkodowawczych należy podnieść, co następuje.

   Przy skazaniu za przestępstwo określone w art. 286 § l kk w zw. z art. 294 § l kk w zw. z art. 12 kk wymierzona przez Sąd kara grzywny może sięgać 720 000 zł.

   Natomiast w odniesieniu do zarzutu popełnienia przez Romana Kluskę przestępstwa z art. 76 § l kks w zw. z art. 37 § l pkt l kks i w zw. z art. 6 § 2 kks wymierzona przez Sąd kara grzywny może sięgać 10 944 000 zł.

   Legalność i zasadność decyzji o zabezpieczeniu majątkowym została w toku postępowania przygotowawczego poddana kontroli Sądu. W wyniku rozpoznania zażalenia obrońców Romana Kluski postanowieniem z dnia 2 września 2002 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

   Co do ewentualnych roszczeń odszkodowawczych, to ustalono, iż ,,Grupa Onet Pl˝ (następca prawny ,,Optimusa˝) regularnie dokonywała spłat, ustalonych w toku kontroli przez Urząd Kontroli Skarbowej, należności publicznoprawnych Spółce ,,Grupa Onet Pl˝ przysługiwało prawo żądania od podejrzanego Romana Kluski wyrównania szkody, jaką ta firma poniosła. Ustalono, iż jest to kwota ponad 18.000.000 zł. Firma ta mogła też zgłosić swój udział w postępowaniu przygotowawczym w charakterze pokrzywdzonego. Wydane postanowienie o zabezpieczeniu miało również na celu zabezpieczenie wymienionych roszczeń.

   Odnosząc się do innych kwestii, nie można zgodzić się z zawartym w interpelacji Pana Posła Adama Szejnfelda zarzutem związanym z próbą przesłuchania radców prawnych ˝Optimusa˝, po uprzednim zwolnieniu ich na podstawie art. 180 § 2 kpk przez Sąd z obowiązku zachowania tajemnicy radcowskiej.

   W dniu 22 listopada 2004 r. (sygn. SK 64/03) Trybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone skargi konstytucyjne radców prawnych ˝Optimusa˝ w sprawie zgodności z Konstytucją przepisu art. 180 § 2 kpk, dotyczącego zwolnienia z tajemnicy zawodowej, i orzekł, że art. 180 § 2 Kodeksu postępowania karnego jest zgodny z art. 2, art. 17, art. 31 ust. 3, art. 42 ust. l, art. 45 ust. l, art. 49 i art. 51 ust. 2 Konstytucji.

   W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał podkreślił, iż konstytucja nie zawiera przepisu, który wprost odnosiłby się do prawa radców prawnych do zachowania tajemnicy informacji (zasada poufności). O zakresie prawa radców do zachowania milczenia decyduje treść przepisów ustawowych. Trybunał wskazał, iż wobec braku konstytucyjnego prawa radców do zachowania tajemnicy zawodowej w gestii ustawodawcy leży ukształtowanie granic i zakresu tego uprawnienia.

   Trybunał podkreślił, że w ujęciu obowiązujących w Polsce przepisów zachowanie tajemnicy zawodowej ukształtowane jest jako obowiązek radców prawnych, a nie jako ich prawo. Prawo do prywatności i poufności przekazanych informacji służy raczej drugiej stronie stosunku prawnego, czyli klientom radców. Konflikt prawny między obowiązkiem zachowania tajemnicy a obowiązkiem złożenia zeznań został przez ustawodawcę rozwiązany na zasadach szczególnych. Zaskarżony przepis pozwala na zwolnienie radców z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, wówczas gdy za zwolnieniem przemawia dobro wymiaru sprawiedliwości oraz nie istnieją inne środki dowodowe pozwalające ustalić dane okoliczności. Zdaniem TK uznać należy, że przewidziane przez ustawodawcę wyjątki mają na celu dobro wymiaru sprawiedliwości. Trybunał podkreślił, że w konflikcie dwóch wartości: dobra wymiaru sprawiedliwości oraz dobra klienta, powierzającego swojemu pełnomocnikowi poufną informację, nie można tej drugiej wartości nadać bezwzględnego prymatu.

   Trybunał uznał, że art. 180 § 2 k.p.k. jest zgodny ze wszystkimi wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi. W ocenie Trybunału nieuzasadniony był zarzut niedookreśloności zaskarżonego przepisu. Przepis ten zawiera dwa jasne kryteria: dobro wymiaru sprawiedliwości oraz brak innych środków dowodowych pozwalających ustalić dane okoliczności, jest zatem zgodny z art. 2 Konstytucji.

   Odnosząc się do kwestii umorzenia spółce ˝Optimus˝ S.A. zaległego podatku VAT, podnieść należy, co następuje.

   Decyzją z dnia 22 stycznia 2003 r. Urząd Skarbowy w Nowym Sączu umorzył spółce ˝Optimus˝ S.A. zaległości w podatku od towarów i usług za okres od lutego 1998 r. do grudnia 2000 r. w łącznej kwocie 15 860 752, 00 zł.

   Jak wynika z dokumentacji przedstawionej przez Urząd Skarbowy w Nowym Sączu, wydanie tego orzeczenia poprzedziły: decyzja wymienionego Urzędu z 21 listopada 2002 r. w sprawie orzeczenia odpowiedzialności spółki ˝Optimus˝ S.A. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe, wniosek z dnia 22 listopada 2002 r. pochodzący od spółki ˝Optimus˝ S.A. o umorzenie zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę, jak też uzyskanie opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdzającej zgodność planowanej pomocy udzielanej przez Urząd Skarbowy w Nowym Sączu dla przedsiębiorstwa ˝Optimus˝ S.A. w formie umorzenia zaległości podatkowych oraz planu restrukturyzacji tej spółki z ustawą o pomocy publicznej.

   W oficjalnym stanowisku w sprawie umorzenia zaległości podatkowych spółce ˝Optimus˝ S.A. Urząd Skarbowy w Nowym Sączu podniósł, iż za zaległości podatkowe spółki ˝Optimus˝ S.A. (której prezesem był m.in. Roman Kluska) odpowiedzialność ponosi jej następca prawny - spółka ˝Grupa Onet PL˝ S.A. Wydana w dniu 22 stycznia 2003 r. decyzja o umorzeniu zaległości w podatku od towarów i usług dotyczy wyłącznie umorzenia zaległości spółce ˝Optimus˝ S.A., która jako osoba trzecia odpowiada za zobowiązania spółki ˝Grupa Onet PL˝ S.A. i nie powoduje wygaśnięcia zaległości podatkowych spółce ˝Grupa Onet PL˝, która w dalszym ciągu jest dłużnikiem z tego tytułu wobec Skarbu Państwa. Stanowisko to miało uzasadnienie w art. 109 ordynacji podatkowej.

   W dniu 24 listopada 2003 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie - po rozpoznaniu sprawy ze skargi ,,Grupy Onet pl˝ S.A. w Nowym Sączu na decyzje Izby Skarbowej w Krakowie - Ośrodek Zamiejscowy w Nowym Sączu z dnia 3 kwietnia 2002 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 1998 r. do grudnia 1999 r. zapadł wyrok, na mocy którego uchylone zostały zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji.

   W dniu 26 listopada 2003 r. Prokuratura Apelacyjna w Krakowie otrzymała drogą faksową uzasadnienie wspomnianego wyroku, które poddała analizie pod kątem jego wpływu na dalszy tok postępowania sygn. Ap II Ds. 9/02/S przeciwko Romanowi Klusce i innym podejrzanym o przestępstwa z art. 286 § l kk i inne. Analiza ta doprowadziła do konstatacji, iż zapadły przed NSA wyrok - choć zdecydowanie odbiegający co do kierunków rozstrzygnięcia od dotychczasowej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego - nadto oparty na niekompletnym materiale dowodowym - ma dla referowanego postępowania znaczenie decydujące, gdyż uchylenie decyzji podatkowych przez NSA powoduje niemożność przypisania podejrzanym spowodowania szkody w rozumieniu art. 286 kk. Co więcej - dalsze kontynuowanie śledztwa stałoby w sprzeczności z treścią art. 8 § l kpk, interpretacji którego to przepisu dokonał Sąd Apelacyjny w Krakowie w orzeczeniu z dnia 20 kwietnia 2000 r. sygn. II AKa 32/00 KZS 2000/6/15, stwierdzając, iż samodzielność jurysdykcyjna sądu karnego (art. 8 § l k.p.k.) nie uprawnia do dokonywania dowolnych ustaleń w zakresie obowiązku podatkowego. Skoro ustalenie istnienia tego obowiązku (bądź braku powinności) oraz wysokości podatku należy do organów skarbowych pod kontrolą sądu administracyjnego, zapadające w odnośnym postępowaniu decyzje należy traktować jako rozstrzygnięcia "kształtujące stosunek prawny" (art. 8 § 2 k.p.k.) i uznawać za wiążące w postępowaniu karnym.

   Reasumując, przyjąć należy, iż zapadły przed NSA wyrok przesądził o konieczności zakończenia śledztwa Ap II Ds. 9/02/S jego umorzeniem zarówno w odniesieniu do występku karno-skarbowego, jak i w zakresie czynu z art. 286 kk.

   Nie wchodząc w tym miejscu w ocenę trafności podjętej przez Prokuraturę Apelacyjną w Krakowie decyzji merytorycznej o umorzeniu prowadzonego przeciwko kierownictwu spółki Optimus postępowania, odnieść się niewątpliwie należy do wyrażonego przez Pana Posła Adama Szejnfelda w jego interpelacji poglądu ˝o oczywistych naruszeniach prawa popełnionych przez Prokuraturę˝ w kontekście uznania przez Sąd ˝niewinności pana Romana Kluski˝. Autor interpelacji - jak wynika z jej wcześniejszych fragmentów - wywodzi ów pogląd m.in. z faktu ˝oskarżenia pana Romana Kluski o przestępstwo skarbowe oraz oszustwo w okolicznościach, gdy wątpliwości w stosowaniu prawa istniały już na etapie prawa podatkowego, co wykluczało możliwość stawiania zarzutu popełniania przestępstwa˝, nadto z faktów ˝stosowania przez organy podatkowe prawnie nieistniejącej instytucji obejścia prawa jako podstawy decyzji podatkowych˝ oraz ˝nieuwzględnienia utrwalonej linii orzecznictwa˝. Treść wspomnianej interpelacji wyraźnie sugeruje, iż jej autor zarzuca prowadzącym śledztwo prokuratorom brak reakcji na błędy merytoryczne organów podatkowych, a wręcz ich powielenie. W konsekwencji interpelujący dowodzi społecznej szkodliwości działań służb podatkowych i organów ścigania, prowadzących - jego zdaniem - do powstania strat dla Skarbu Państwa w wyniku uchylanych przez NSA decyzji podatkowych oraz do ˝zniechęcania wielu przedsiębiorczych osób do zakładania nowych firm i prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce˝.

   Ustosunkowując się do podniesionych przez Pana Posła Adama Szejnfelda zarzutów w zakresie dotyczącym materialnoprawnych aspektów prowadzonego pod sygn. Ap II Ds. 9/02/S śledztwa, stwierdzić należy, co następuje:

   1. Jedyną merytoryczną przesłanką podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania przygotowawczego we wskazanej sprawie stanowił brak pozytywnych decyzji organów podatkowych, określających wysokość zobowiązań podatkowych firmy Optimus, wynikający z treści zapadłego w dniu 24 listopada 2003 r. przed NSA w Warszawie wyroku wespół z uzasadnionymi wątpliwościami, czy organ śledczy (na tle wspomnianego wcześniej art. 8 kpk oraz orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2000 r.) uprawniony jest do samodzielnego ustalania wysokości szkody spowodowanej niewykonaniem przez podatnika określonych zobowiązań podatkowych.

   Wątpliwości te prokurator prowadzący przedmiotowe śledztwo rozstrzygnął z korzyścią dla podejrzanych w tej sprawie, aczkolwiek poglądy przedstawicieli doktryny prawa karnego są w tej mierze niejednolite i zdaniem części przedstawicieli doktryny dla skutecznego przypisania sprawcy zamiaru dopuszczenia się oszustwa karno-skarbowego (z art. 76 kks - które zarzucono również Romanowi Klusce i innym podejrzanym) brak odpowiednich decyzji podatkowych nie ma znaczenia, bowiem czyn ten ma konstrukcję ˝przestępstwa z narażenia˝.

   2. Z zamieszczonych w punkcie poprzedzającym uwag, jak również z okoliczności przytoczonych w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu śledztwa z dnia 29 grudnia 2003 r. jednoznacznie wynika, iż inkryminowane zachowania Romana Kluski i pozostałych podejrzanych miały postać pozorowanej sprzedaży eksportowej, która - jak i wszystkie inne działania pozorowane - nie mogła na gruncie przepisów podatkowych stanowić przedmiotu opodatkowania, a w konsekwencji podstawy do skorzystania z preferencji podatkowych (zastosowania stawki 0 % w eksporcie i uzyskania z tego tytułu zwrotu naliczonego podatku VAT). Elementy owej pozorności to: brak faktycznych płatności ze strony słowackiego importera, brak infrastruktury handlowej u zagranicznego odbiorcy komputerów, sporządzanie dokumentów odbioru na terenie Polski, brak upoważnienia do korzystania z konta zagranicznego odbiorcy dla jego pracowników itp. Celowe się wydaje natomiast przypomnienie, iż działaniom ˝eksportowym˝ Optimusa w ogóle nie sposób przypisać cechę ˝sprzedaży˝, od dokonania której to czynności ustawa o VAT bezpośrednio uzależnia możliwość zastosowania stawki 0% w eksporcie. Zarówno Pan Poseł Adam Szejnfeld, jak i rozliczne środki masowego przekazu, a finalnie również NSA w Warszawie traktuje zagraniczne operacje handlowe Optimusa jako eksport w rozumieniu powołanej ustawy, nie wchodząc bliżej w analizę tej kwestii, jak też bagatelizując istniejące w tej mierze unormowania ustawowe. Tymczasem - na gruncie przepisów kodeksu cywilnego - sprzedaż rzeczy ruchomej (komputerów) musi łączyć się z ich wydaniem nabywcy. Również przepisy ustawy o VAT nie pozostawiają w tej mierze jakichkolwiek wątpliwości, iż uprawnienie do zastosowania ˝0˝ stawki VAT w eksporcie oraz samo uznanie czynności za eksport towaru uzależnione jest od równoczesnego spełnienia trzech przesłanek:

   - potwierdzonego SAD-em przez graniczny urząd celny wywozu towaru,

   - wywozu poza polski obszar celny,

   - wywozu w wykonaniu czynności określonych w dawnym art. 2 ust. l i 3 ustawy o VAT (tj. w wykonaniu umowy sprzedaży bądź innych czynności relewantnych, szczegółowo wymienionych w tejże ustawie).

   W najpopularniejszym z komentarzy do ustawy o VAT, corocznie wydawanym Leksykonie VAT pod red. Janusza Zubrzyckiego (Oficyna Wydawnicza UNIMEX we Wrocławiu), autor komentarza wyraźnie stwierdza, że ˝jeżeli podatnik jedynie wywozi towary poza granicę państwa, ale nie wiąże się to z ich sprzedażą, obowiązek podatkowy nie powstaje, gdyż nie wystąpiła żadna czynność podlegająca opodatkowaniu, o których mowa w art. 2 ustawy o VAT˝ (str. 390 wydanie Leksykonu VAT-2001).

   Należy podkreślić, iż na gruncie polskiego prawa nie ma żadnych możliwości uznania samej czynności ˝wywozu towaru poza granice kraju˝ jako realizującej pojęcie eksportu towaru na gruncie ustawy o VAT, aczkolwiek na kanwie sprawy Optimusa pojawiły się na łamach prasy wypowiedzi tzw. ekspertów sugerujące, iż przepisy prawa celnego zawierają własną definicję eksportu. Już w przeszłości Ministerstwo Finansów wypowiedziało się w tej mierze, stwierdzając, dla potrzeb podatku VAT ˝eksport towarów został zdefiniowany w art. 4 pkt 4˝ ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W piśmie Ministerstwa Finansów z dnia 19 maja 1999 r. PP4-760/128/99/TK skonstatowano, że eksport towarów ma miejsce jedynie w przypadku równoczesnego zaistnienia wyszczególnionych wyżej trzech elementów. Ewentualne wątpliwości wyjaśnia dalsza część cytowanego pisma, stwierdzając, ˝iż nie zostanie uznany za eksport, potwierdzony przez graniczny urząd celny, wywóz towarów poza państwową granicę państwa, jeżeli nie nastąpił w związku ze sprzedażą towarów, jak wskazano na wstępie˝.

   W wyroku z dnia 24 listopada 2003 r. NSA w Warszawie całkowicie pominął kwestie ˝pozorności˝ realizowanej przez firmę Optimus sprzedaży eksportowej. W tym zakresie wystarczającym było przeprowadzenie dowodu z akt śledztwa Ap II Ds. 9/02/S Prokuratury Apelacyjnej w Krakowie, potwierdzających pozorność tejże sprzedaży (m.in. zeznania kierowców potwierdzające, że przejazd samochodami przez granice miał na celu jedynie uzyskanie odpowiednich adnotacji celnych i nie towarzyszył mu żaden rozładunek, odbiór fizyczny towaru, bądź czynności związane z montażem komputerów).

   Zajęte w tej mierze przez NSA w Warszawie stanowisko jest o tyle zdumiewające, iż zarówno w okresie poprzedzającym wydanie referowanego rozstrzygnięcia, jak i w okresie późniejszym sądy administracyjne nigdy nie kwestionowały potrzeby oceny dokonywanych przez podatników transakcji eksportowych z punktu widzenia ich pozorności. Przypomnieć tu wystarczy wydany przez tenże NSA w Warszawie wyrok w głośnej sprawie Elektrimu, gdzie wprost stwierdzono, iż podjęte przez ów podmiot działania ˝były czynnościami pozornymi, zmierzającymi wyłącznie do osiągnięcia skutków podatkowych˝ (cytat za ˝Gazetą Wyborczą˝). Przywołane rozstrzygnięcie zapadło w okresie bezpośrednio poprzedzającym rozstrzygnięcie w sprawie Optimusa. Z kolei w jednym z ostatnich wyroków NSA z września br. postawiony podatnikowi zarzut obejścia przepisów sąd zmienił, bowiem dopatrzył się pozorności czynności prawnej. Cytowane tezy z orzecznictwa NSA jednoznacznie potwierdzają, iż powoływane przez Pana Posła Adama Szejnfelda oraz media rozstrzygnięcie z dnia 24 listopada 2003 r. na poparcie tezy ˝o niewinności szefa Optimusa˝ nasuwa poważne wątpliwości co do swej zasadności, bowiem nie odnosi się do meritum objętych postępowaniem karnym zachowań, a nadto w istotny sposób odbiega od dotychczasowej linii orzeczniczej.

   3.W omówionym powyżej kontekście mało zrozumiałe się wydają zarzuty podniesione w interpelacji nawiązujące do ˝uwzględnienia utrwalonej linii orzecznictwa˝, ˝stosowania prawnie nieistniejącej instytucji obejścia prawa˝ oraz ˝oskarżenia o przestępstwo pomimo wątpliwości w stosowaniu prawa już na etapie prawa podatkowego˝.

   I tak, powołując się na utrwaloną linię orzecznictwa nie można tracić z pola widzenia niżej wymienionych, częstokroć powoływanych w rozstrzygnięciach SN i NSA z zakresu zobowiązań podatkowych tez:

   - tylko rzeczywiste zdarzenia gospodarcze mogą wywołać skutki podatkowe, nie zaś ich pozoracja (sam wywóz towaru za granicę nie jest zdarzeniem gospodarczym wywołującym w zakresie VAT skutki podatkowe; stanowić mogą co najwyżej fazę realizacyjną czynności opodatkowanej),

   - konstrukcje cywilno-prawne nie mogą być wykorzystywane do uchylania się od zobowiązań podatkowych,

   - organy podatkowe mają prawo do rozstrzygania o znaczeniu czynności cywilno-prawnych w zakresie przepisów podatkowych,

   - obowiązki podatkowe nie mogą być zmieniane treścią umów cywilno-prawnych,

   - cywilistyczna klauzula obejścia prawa ma zastosowanie jako element wykładni przepisów podatkowych oraz kryterium oceny prawidłowości działań w sferze podatkowej.

   Wymienione wyżej tezy do czasu wprowadzenia w Ordynacji podatkowej tzw. normatywnej klauzuli obejścia prawa podatkowego tworzyły swoisty fundament dyrektyw wyrokowania w sprawach podatkowych, kształtując linię orzeczniczą w tych sprawach. Trudno tym samym zrozumieć, co ma na myśli Pan Poseł Adam Szejnfeld, podnosząc zarzut ˝nieuwzględnienia utrwalonej linii orzecznictwa.

   Na temat tzw. sądowej koncepcji obejścia przepisów podatkowych ukazały się dziesiątki publikacji. Merytoryczna krytyka stosowania owej koncepcji w postępowaniach dotyczących zobowiązań podatkowych pojawiła się w szerszym wymiarze na kanwie zapowiedzi nowelizacji Ordynacji podatkowej i wprowadzenia klauzuli o charakterze normatywnym. Wcześniej na temat zasadności odwoływania się przez organy skarbowe do koncepcji cywilistycznych w zakresie przeciwdziałania zjawisku unikania opodatkowania wypowiadały się SN i NSA, dopuszczając pod pewnymi warunkami możliwość posługiwania się pojęciami z tej dziedziny prawa ( m.in. art. ˝Rzeczpospolitej˝ z dnia 25 marca 2003 roku str. C3). Nie można zatem podzielić poglądu wyrażonego w interpelacji ˝o prawnie nieistniejącej instytucji obejścia prawa˝. Równocześnie nadmienić należy, iż w ocenach prawno-karnych w toku śledztwa Ap II Ds. 9/02/S, w szczególności podejmując decyzje procesowe w tej sprawie o przedstawieniu zarzutów, zastosowaniu środków zapobiegawczych i ostatecznie o umorzeniu śledztwa, nigdy nie odwoływano się do pojęcia ˝obejścia prawa˝. Przeciwnie, w ocenie prowadzącej śledztwo Prokuratury oraz licznych specjalistów z dziedziny prawa podatkowego powoływanie się na obejście prawa w przypadku stwierdzenia pozornej czynności prawnej jest błędem. ˝Dokonywanie pozornych czynności prawnych w celu ucieczki przed podatkiem stanowi oszustwo podatkowe, będące bezpośrednim łamaniem norm prawa podatkowego˝ (pogląd wyrażony przez Piotra Karwata w publikacji ˝Obejście prawa podatkowego˝ Dom Wydawniczy ABC, str. 105). Na poglądy cytowanego autora powołuje się również NSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 2003 r. Sąd ten jednocześnie nie dostrzega potrzeby dokonania oceny całokształtu działań eksportowych firmy Optimus pod kątem ich pozorności. W tym zakresie rozważania ˝ekskulpującego˝ tą firmę wyroku ograniczają się do rozróżnienia pomiędzy tym co prawnie dopuszczalne i prawnie zabronione, unikając zajęcia stanowiska w zakresie tego co rzeczywiste i pozorowane, czyli odpowiedzi na podstawowe pytanie: czy w przypadku tejże firmy w ogóle doszło do podjęcia działań gospodarczych rodzących skutki podatkowe? Reasumując ten wątek rozważań, stwierdzić należy, iż działania procesowe podejmowane w sprawie kierownictwa firmy ˝Optimus˝ odwoływały się do treści prawomocnych decyzji organów podatkowych, wskazujących na pozorność działań gospodarczych tej firmy niezależnie od nieprawidłowości w ich zakwalifikowaniu jako formy obejścia prawa podatkowego. To ostatnie bowiem może mieć miejsce jedynie w sytuacji, kiedy unikanie opodatkowania jest rezultatem realnych działań w całości ukierunkowanych na niezapłacenie podatku. Prokuraturze nie jest obcy pogląd, iż minimalizacja podatku, tzw. ˝planowanie podatkowe˝, w określonych ramach stanowi przedmiot konstytucyjnie chronionej wolności gospodarczej.

   Tym bardziej za bezzasadne uznać należy przypisywanie przez przedstawiciela gremium ustawodawczego organom prokuratury współuczestniczenia w swoistej zmowie urzędniczej, nakierowanej na niszczenie krajowych przedsiębiorców. Autor interpelacji zdaje się nie postrzegać zarówno złożoności prawnej referowanej sprawy, jak i jej istotnych aspektów społecznych. Kreowanie zobowiązań i preferencji podatkowych w oparciu o wykorzystanie podmiotu zagranicznego w ramach fikcyjnych transakcji eksportowych stało się bowiem prawdziwą plagą gospodarczą, godzącą zarówno w interesy fiskalne państwa, jak również w konstytucyjną zasadę równości podatników. W szerszym kontekście chodzi przecież o ochronę interesów tych przedsiębiorców, którzy nie zdecydowali się na skorzystanie z narażających ich na odpowiedzialność karną, czy karno-skarbową ˝praktyk eksportowych˝ i w konsekwencji ponieśli straty bądź w ogóle zniknęli z rynku gospodarczego. Skalę nadużyć w zakresie wyłudzania podatku VAT z wykorzystaniem stawki 0% w eksporcie obrazują m.in. wyniki badań NIK, z których wynika, iż co trzeci przedsiębiorca eksporter dokonywał nadużyć w ramach owych procedur, zaś orientacyjna skala strat wynikłych stąd dla Skarbu Państwa wielokrotnie przekracza kwoty wynikające z błędnych decyzji podatkowych w odniesieniu do tej kategorii podatku. Nie można zatem działań Prokuratury, zmierzających do poddania ocenie prawno-karnej tak dotkliwego w skutkach dla państwa i przedsiębiorców mechanizmu wyłudzeń przy wykorzystaniu niejasności procedur podatkowych traktować w kategoriach ˝urzędniczego spisku˝.

   Należy dodać, iż niektóre z kwestii podnoszonych w interpelacji Pana Posła Adama Szejnfelda były przedmiotem m.in. posiedzenia Komisji Gospodarki Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 marca 2003 r., która obradowała pod przewodnictwem Pana Posła Adama Szejnfelda, jak również dwukrotnie były przedmiotem oświadczeń kierowanych na ręce Ministra Sprawiedliwości: w dniu 13 marca 2003 r. przez senatora Mieczysława Mietłę i innych senatorów oraz w dniu 7 listopada 2003 r. przez senatora Kazimierza Pawełka, a także zapytania posła Artura Zawiszy z dnia 30 maja 2003 r. Niektóre z poruszonych problemów były również tematem korespondencji Rzecznika Praw Obywatelskich, Konfederacji Pracodawców Polskich, Krajowej Rady Radców Polskich. Udzielano na nie wyczerpujących odpowiedzi.

   Reasumując, pragnę wyrazić pogląd, iż:

   - W świetle zgromadzonych dowodów wszczęcie śledztwa w opisanej sprawie było zasadne. Prokuratura otrzymała bowiem zawiadomienie o przestępstwie, skierowane przez Urząd Kontroli Skarbowej, z którego wprost wynikało, że na skutek prowadzonych przez spółkę ,,Optimus˝ działań Skarb Państwa został narażony na wielomilionowe straty. Odrzucenie na wstępie wniosków zakończonych prawomocnymi decyzjami wymiarowymi byłoby równoznaczne z negacją działań podejmowanych na podstawie przepisów prawa przez uprawniony organ państwowy.

   - Wszystkie działania podejmowane w przedmiotowej sprawie przez prokuratorów były prawidłowe, miały oparcie w ustaleniach postępowania, były zgodne z zasadami sztuki prokuratorskiej i nie naruszały obowiązującego porządku prawnego. Podkreślenia wymaga, że szereg decyzji procesowych było w toku kontroli weryfikowanych przez sądy, które rozpoznawały poszczególne zażalenia. Jedyną przesłanką rzutującą na koncepcję śledztwa była zmiana dotychczasowej linii orzeczniczej NSA, która w konsekwencji musiała skutkować podjęciem decyzji o konieczności umorzenia śledztwa.

   - W ramach sprawowanego przez Prokuraturę Krajową nadzoru instancyjnego i służbowego nad postępowaniem Ap II Ds. 9/02/S podejmowano czynności, które m.in. zmierzały do zapewnienia podejrzanym prawa do obrony. I tak, zgodnie z postanowieniem Prokuratury Krajowej z dnia 12 grudnia 2002 r., która rozpoznawała zażalenie obrońcy podejrzanego Romana Kluski na decyzję Prokuratury Apelacyjnej w Krakowie odmawiającą zgody na wgląd w akta śledztwa, umożliwiono podejrzanemu i jego obrońcom zapoznanie się z aktami sprawy w zakresie odnoszącym się do stawianych zarzutów. Z kolei począwszy od dnia 21 marca 2003 r., uzyskali oni możliwość zaznajomienia się z kompletnym materiałem dowodowym zgromadzonym w 370 tomach - pomimo iż postępowanie przygotowawcze było w toku. Korespondencji dotyczącej wymienionego śledztwa, kierowanej do Ministerstwa Sprawiedliwości, nadawany był niezwłocznie dalszy stosowny ( w zależności od jej treści) bieg procesowy, o czym informowano zainteresowanych. Żadna tego rodzaju korespondencja nie pozostawała bez reakcji.

   Udzielając odpowiedzi na postawione przez Pana Posła Adama Szejnfelda w interpelacji pytania, uprzejmie informuję Pana Marszałka, iż organa prokuratury nie prowadzą żadnego postępowania przygotowawczego, którego przedmiotem byłaby ocena prawno-karna zachowania funkcjonariuszy publicznych, którzy byli uczestnikami postępowania skarbowego w odniesieniu do spółki ,,Optimus˝, a także karnego w stosunku do osób z kierownictwa tej firmy. W kontekście przytoczonych wyżej argumentów należy stwierdzić, że nie zachodzą przesłanki do prowadzenia tego rodzaju postępowania. Ewentualne roszczenia o charakterze cywilnym mogą być dochodzone na drodze sądowej.

   Pragnę natomiast poinformować, iż w następstwie zawiadomień o popełnieniu przestępstw złożonych przez Romana Kluskę jednostki organizacyjne prokuratury prowadziły szereg postępowań karnych.

   I tak, Prokuratura Okręgowa w Nowym Sączu postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2003 r. umorzyła śledztwo V Ds. 21/03/S w sprawie:

   1. wydania przez naczelnika Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu dwóch decyzji z dnia 22 stycznia 2003 r. w sprawie umorzenia spółce Optimus S.A. zaległości podatkowych dotyczących Grupy Onet pl S.A., za które spółka ˝Optimus˝ S.A. odpowiadała jako osoba trzecia, w celu niedopuszczenia do rozpoznania przez NSA skarg Grupy Onet pl S.A. na decyzje podatkowe i stwierdzenia przez ten Sąd bezprawności tych decyzji, tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 K.k. - wobec ustalenia, iż czynu nie popełniono,

   2. poświadczenia nieprawdy przez naczelnika Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu w dwóch decyzjach o umorzeniu spółce Optimus S.A. zaległości podatkowych dotyczących Grupy Onet pl S.A., za które spółka Optimus S.A. odpowiadała jako osoba trzecia, poprzez podanie, iż decyzje zostały wydane w dniu 22 stycznia 2003 r., gdy faktycznie zostały sporządzone po tej dacie, tj. o przestępstwo z art. 271 § 1 kk - wobec ustalenia, iż czynu nie popełniono.

   Z kolei w dniu 3 grudnia 2004 r. Prokuratura Okręgowa w Katowicach skierowała w sprawie V Ds. 23/03/S akt oskarżenia przeciwko Wiesławowi P. o popełnienie szeregu przestępstw oszustwa i płatnej protekcji, w warunkach powrotu do przestępstwa, na szkodę kilku osób, w tym Romana Kluski. M.in. jest on oskarżony o to, że w lipcu 2002 r. w Nowym Sączu, korzystając z aparatu telefonicznego obsługiwanego przez kartę Simplus, aktywowanego w sieci operatora Polkomtel, powołując się na swoje wpływy w instytucjach wymiaru sprawiedliwości, usiłował wprowadzić w błąd Romana Kluskę - byłego prezesa firmy ,,Optimus˝ S.A., co do rzeczywistej możliwości załatwienia umorzenia prowadzonego przeciwko niemu przez Prokuraturę Apelacyjną w Krakowie postępowania karnego, i podejmując się pośrednictwa w załatwieniu tego, zażądał korzyści majątkowej w nieustalonej wysokości. Natomiast postanowieniem z dnia 30 listopada 2004 r. Prokuratura Okręgowa w Katowicach umorzyła śledztwo V Ds. 76/04/S w sprawie usiłowania, w połowie roku 2003 w Nowym Sączu, doprowadzenia Romana Kluski do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 8 mln zł, stanowiącej równowartość sumy poręczenia majątkowego, zastosowanego w sprawie przeciwko ww., prowadzonej przez Prokuraturę Apelacyjną w Krakowie pod nr sygn. Ap II Ds. 9/02/S, tj. o czyn z art. 13 § 1 K.k. w zw. z art. 286 § 1 K.k. w zw. z art. 294 § 1 kk - wobec niewykrycia sprawcy czynu. Z kolei postanowieniem z dnia 30 listopada 2004 r. umorzyła śledztwo V Ds. 78/04/S w sprawie przekroczenia uprawnień, w lipcu 2002 r. w Nowym Sączu, przez funkcjonariusza publicznego - Kierownika Referatu Zarządzania Kryzysowego Ochrony Ludności i Spraw Obronnych Urzędu Miasta w Nowym Sączu poprzez wydanie decyzji nr. RZK.I -5350/48/02 ,,o przeznaczeniu do wykonywania świadczeń osobistych i rzeczowych na rzecz obrony˝, na mocy której oddano - dla potrzeb Jednostki Wojskowej nr 3280 w Krakowie, w razie zarządzenia mobilizacji lub wybuchu wojny - samochód osobowo-terenowy marki ,,Toyota Land Cruiser˝ 3,0 T.D. oraz ,,Toyota Land Cruiser˝ 4,2 D, stanowiące własność firmy ,,Prodoks˝ Sp. z o.o. z siedzibą w Nowym Sączu - bez zaistnienia okoliczności faktycznych uzasadniających wydanie przedmiotowej decyzji oraz bez podstawy prawnej, i działanie tym samym na szkodę ww. spółki, tj. o czyn z art. 231 § 1 K.k. - wobec braku znamion czynu zabronionego. Te ostatnie dwie decyzje procesowe nie są prawomocne.

   W związku z treścią interpelacji oraz poleceniem Prezesa Rady Ministrów udzielenia na nią odpowiedzi w porozumieniu z zainteresowanymi członkami Rady Ministrów kopie wyżej wymienionego dokumentu zostały przekazane Ministrom: Spraw Wewnętrznych i Administracji, Finansów, Gospodarki i Pracy, Obrony Narodowej, Edukacji Narodowej i Sportu z prośbą o zajęcie stanowiska w tych kwestiach, które odnoszą się do kierowanych przez nich resortów.

   Opinie przedstawili do tej pory Ministrowie: Gospodarki i Pracy, Obrony Narodowej i Finansów. Pierwszy z nich stwierdził, iż powyższa interpelacja nie zawiera spraw należących do kompetencji kierowanego przez niego resortu, natomiast Minister Obrony Narodowej w sposób szczegółowy odniósł się do poruszonego problemu nałożenia na firmę Romana Kluski: obowiązku świadczeń na rzecz obrony wykonywanych na rzecz Sił Zbrojnych RP.

   W ocenie Ministerstwa Obrony Narodowej postępowanie Wojskowego Komendanta Uzupełnień Nowy Sącz, w trakcie prac planistycznych, było zgodne z obowiązującymi wówczas przepisami w sprawie świadczeń, tj. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 lutego 2002 r. w sprawie świadczeń na rzecz obrony (Dz. U. Nr 18, poz. 168 ). Polegało ono na wystąpieniu z wnioskiem do Prezydenta Miasta Nowego Sącza o przeznaczenie określonych środków transportowych, posiadających najlepsze parametry taktyczno-techniczne na uzupełnienie etatowych potrzeb mobilizacyjnych zgłoszonych przez jednostkę wojskową mobilizującą. Z uwagi na to, iż wojskowe organy nie dysponują pełną informacją o wszystkich podmiotach posiadających przydatne Siłom Zbrojnym RP środki transportowe, Wojskowy Komendant Uzupełnień wskazał jako jednego z potencjalnych świadczeniodawców firmę ,,Prodoks˝, która w opinii tego organu mogła wydzielić na potrzeby obronne posiadane pojazdy osobowo-terenowe odpowiadające parametrami potrzebom etatowym jednostki wojskowej. Potwierdzeniem zasadności dokonanego wytypowania było wydanie decyzji Nr RZK I 5350/48/02 z dnia 24 lipca 2002 r. Firma ,,Prodoks˝ złożyła odwołanie od tej decyzji, jednakże Wojewoda Małopolski utrzymał ją w mocy.

   Należy zaznaczyć, że WKU Nowy Sącz, w celu uzupełnienia całości zgłoszonych przez jednostkę wojskową nr 3280 potrzeb, wystąpiła z wnioskami o nałożenie świadczeń rzeczowych do różnych terenowych organów administracji samorządowej. Łącznie wystąpiono o przeznaczenie w ramach świadczeń rzeczowych 40 samochodów, w tym 18 samochodów osobowo-terenowych. Wynika z tego, że firma ,,Prodoks˝ była jedną z wielu, i to nie najbardziej obciążonym świadczeniodawcą.

   Na skutek pojawienia się pewnych wątpliwości co do możliwości zapewnienia uzupełnienia potrzeb transportowych JW Nr 3280 przez firmę ,,Prodoks˝ - Wojskowy Komendant Uzupełnień zdecydował się wystąpić z wnioskiem do Prezydenta Miasta Nowy Sącz o nałożenie tego zadania na innego posiadacza pojazdów o podobnych parametrach technicznych.

   W tym miejscu należy wyjaśnić, iż przeznaczenie w ramach świadczeń rzeczowych określonych rzeczy ruchomych lub nieruchomości na potrzeby obronne nie powoduje konfiskaty rzeczy. Posiadacz nieruchomości i rzeczy ruchomych, wobec którego wydano ostateczną decyzję o przeznaczeniu tych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych, nie jest pozbawiony prawa władania nią, a jedynie zobowiązany do informowania wójta lub burmistrza ( prezydenta miasta) o rozporządzaniu tą nieruchomością lub rzeczą ruchomą. Ograniczenie to jednak w żaden sposób nie rzutuje na prowadzoną przez tego posiadacza działalność.

   Natomiast Minister Finansów ustosunkowując się do argumentów przedstawionych w interpelacji, stwierdził, iż w jego resorcie dokonano wnikliwej analizy wszystkich zgromadzonych materiałów w sprawie Optimusa, która wykazała, że organy skarbowe postępowały w przekonaniu, iż respektują swym działaniem obowiązujący stan prawny. Postępowanie kontrolne w spółce ,,Optimus˝ zostało wszczęte zgodnie z planem kontroli i prowadzone było zgodnie z obowiązującą procedurą. Co prawda decyzje organu podatkowego wydane dla spółki ,,Optimus˝ zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny, jednakże w uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły "istotne wątpliwości prawne˝. Istnienie ww. wątpliwości, jak również wysoki stopień skomplikowania sprawy będącej przedmiotem skargi do NSA potwierdza fakt, iż uznano zasadność rozpatrywania sprawy w poszerzonym składzie NSA. Rozbieżności polegały na odmiennej kwalifikacji prawnej działań firmy "Optimus˝, dokonanej przez organy orzekające obu instancji i Naczelny Sąd Administracyjny. Przesłanki stosowania przez organy skarbowe i sądy tzw. klauzuli obejścia prawa podatkowego były i nadal są kontrowersyjne. Stąd też wszelkie ustalenia dokonywane przez organy skarbowe w oparciu o tę klauzulę wiążą się z niebezpieczeństwem zajęcia odmiennego stanowiska przez różne organy na kolejnych etapach rozpatrywania sprawy w oparciu o ten sam materiał dowodowy i bezspornie ustalony stan faktyczny. Podkreślić przy tym należy, co podniósł również Naczelny Sąd Administracyjny, że pracownicy prowadzący przedmiotową sprawę zebrali materiał dowodowy w sposób wyczerpujący i rzetelny.

   Zauważyć również trzeba, zdaniem Ministra Finansów, iż nawet w najlepiej skonstruowanym systemie prawnym trudno uniknąć przypadków wystąpienia różnic w interpretacji niektórych przepisów prawa, w szczególności gdy do czynienia mamy ze sprawą nietypową a przy tym wysoce skomplikowaną. Z tego typu problemami może spotkać się nie tylko aparat skarbowy, ale również sądy, o czym świadczy funkcjonowanie niejednolitego orzecznictwa poszczególnych ośrodków zamiejscowych Naczelnego Sądu Administracyjnego ( dot. okresu do 2004 r.)

   W świetle powyższego trudno zgodzić się z twierdzeniem, iż przyczyną uchylenia przez NSA decyzji wydanych dla spółki "Optimus˝ był zawiniony błąd urzędnika, jego niekompetencja, czy też brak respektowania obowiązujących przepisów prawa. Nie ma również podstaw do stawiana tak poważnego zarzutu, jak ten, iż kontrola skarbowa w spółce ,,Optimus˝ prowadzona była tendencyjne, a jej celem było zniszczenie spółki ,,Optimus˝ oraz Romana Kluski.

   Mając powyższe na uwadze, Ministerstwo Finansów uznało, iż nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w ramach kontroli resortowej w celu ustalenia winnych dokonania takich a nie innych rozstrzygnięć podatkowych w spółce "Optimus˝ oraz wyciągnięcia w stosunku do nich konsekwencji służbowych.

   Odnosząc się do poruszonej przez Pana Posła Adama Szejnfelda kwestii funkcjonowania przepisów o podatku od towarów i usług różnicujących opodatkowanie sprzedaży sprzętu komputerowego dokonywanej przez producentów krajowych i zagranicznych na rzecz szkół i innych placówek oświatowych, Minister Finansów wyjaśnił, iż zróżnicowanie ww. przepisów wynikało z regulacji ustawowej, a nie z przepisów wydanych przez jego resort. Ponadto podkreślił fakt, iż regulacja ta została przyjęta i uchwalona przez Parlament. Co więcej norma prawna, która budzi obecnie tyle emocji, pomimo iż nie obowiązuje już od dnia 1 stycznia 2001 r., nigdy nie została zaskarżona do Trybunału Konstytucyjnego jako niezgodna z Konstytucją.

   Zdaniem Ministerstwa Finansów nie ulega wątpliwości, iż należy dołożyć wszelkich starań, aby przepisy prawa podatkowego były proste i zrozumiałe dla wszystkich, którzy zobowiązani są do jego respektowania. Ponadto prawo podatkowe winno uwzględniać zachodzące zmiany gospodarcze i społeczne, tak aby nie ograniczało rozwoju gospodarki oraz przedsiębiorczości w kraju. Należy jednak zauważyć, że odpowiedzialnością za jakość obowiązujących ustaw podatkowych nie można obarczać wyłącznie Ministerstwa Finansów, albowiem dużą rolę w procesie legislacyjnym odgrywa Parlament, od którego w dużej mierze zależy ostateczny ich kształt.

   W stanowisku Ministerstwa Finansów zwrócono również uwagę, iż Pan Poseł Adam Szejnfeld przytacza w złożonej interpelacji oświadczenie Romana Kluski, z którego można by wnioskować, iż Urząd Skarbowy w Nowym Sączu jeszcze przed rozstrzygnięciem NSA w przedmiotowej sprawie umorzył kwotę zaległości stanowiącą przedmiot złożonej do Sądu skargi, co nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym. Decyzja, o której mówi Roman Kluska, orzekała o umorzeniu zaległości podatkowych firmie ,,Optimus˝ S.A. jako osobie trzeciej ( współdłużnikowi ) solidarnie odpowiadającej za zaległości podatkowe dłużnika, tj. Grupy Onet pl. S.A., co nie spowodowało jednak wygaśnięcia zobowiązania dłużnika. Urząd Skarbowy prowadził zatem postępowanie w zakresie umorzenia zaległości wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, które to postępowanie ze swej istoty nie mogło odnosić się, a tym samym rozstrzygać, kwestii merytorycznych wynikających ze skargi złożonej do NSA.

   Reasumując, zdaniem Ministra Finansów, analiza całości materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie nie wykazała, aby pracownicy skarbowi, wbrew sugestiom Pana Posła Adama Szejnfelda, dopuścili się złamania prawa bądź wykazali się niekompetencją, które to okoliczności wskazywałyby na konieczność wyciagnięcia konsekwencji służbowych w stosunku do konkretnych urzędników.

   Z wyrazami szacunku

   Zastępca prokuratora generalnego

   Kazimierz Olejnik

   Warszawa, dnia 23 grudnia 2004 r.