Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8851

w sprawie sytuacji finansowej szpitali klinicznych powodującej znaczące ograniczenie dostępu do leczenia specjalistycznego oraz świadczenia usług medycznych, na przykładzie Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem Marszałka Sejmu z dnia 2 grudnia 2004 r. (znak: SPS-0202-8851/04), przekazującym interpelację Pana Posła Kazimierza Chrzanowskiego z dnia 30 listopada 2004 r. ˝w sprawie sytuacji finansowej szpitali klinicznych powodującej znaczące ograniczenie dostępności do leczenia specjalistycznego oraz świadczenia usług medycznych, na przykładzie Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie˝, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.

   W kwestii finansowania świadczeń medycznych wykonywanych przez Szpital Uniwersytecki w Krakowie (oraz inne szpitale kliniczne) uprzejmie informuję, że podstawowym źródłem finansowania świadczeń wykonywanych przez Szpital są środki przewidziane umowami zawartymi z Narodowym Funduszem Zdrowia. Zarówno świadczeniodawcę, jak i Fundusz wiąże umowa o udzielanie świadczeń zdrowotnych. Umowa określa w szczególności kwotę zobowiązać Funduszu wobec świadczeniodawcy oraz zasady rozliczeń pomiędzy stronami umowy (art. 136 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz.U. Nr 210, poz. 2135), przy czym suma kwot zobowiązań Funduszu wobec świadczeniodawców nie może przekroczyć wysokości wydatków przewidzianych na ten cel w planie finansowym Funduszu (art. 132 ust. 5 ustawy).

   Należy przy tym podkreślić, że analogiczne uregulowania zawarte były w ustawie z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. z 1997 r. Nr 28, poz. 153 z późn. zm. - art. 4 ust. 2 i 3, art. 53 ust. 1 i 3) oraz w ustawie z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. z 2003 r. Nr 45, poz. 391 z późn. zm. - art. 72 ust. 1, art. 75 ust. 3 i 4, art. 108 ust. 2).

   Ponadto uprzejmie informuję, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie zawiera przepisów umożliwiających Ministrowi Zdrowia podejmowanie decyzji zapewniających uregulowanie zobowiązań finansowych Narodowego Funduszu Zdrowia wobec świadczeniodawcy za wykonane usługi ponad limit przewidziany umową. Minister Zdrowia, w trybie nadzoru przewidzianym w art. 173 ustawy, może w każdym czasie przeprowadzić kontrolę zarówno Funduszu w celu sprawdzenia, czy działalność Funduszu jest zgodna z prawem, statutem Funduszu lub z interesem świadczeniobiorców, jak i świadczeniodawców w zakresie zgodności ich działalności z umową o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej lub z interesem świadczeniobiorców. Nie oznacza to jednak podjęcia działań, które mogłyby naruszać ww. przepisy dotyczące gospodarki finansowej Funduszu oraz zasad zawierania i rozliczania umów.

   Z uzyskanych z Małopolskiego OW NFZ informacji dotyczących realizacji umów Szpitala Uniwersyteckiego w 2004 r. wynika, iż udzielone przez Szpital świadczenia przekraczają wartościowo w ujęciu globalnym wielkości ustalone w umowie o 9,9%, przy czym wykonanie umów (w porównaniu do planu) w zakresie poszczególnych rodzajów świadczeń zmienia się od około 65% w przypadku programów profilaktycznych, do 146% w przypadku opieki rehabilitacyjnej. Na 8 rodzajów świadczeń przekroczenia umów notuje się w przypadku 4 rodzajów świadczeń (lecznictwo szpitalne, opieka długoterminowa, świadczenia kontraktowane odrębnie oraz wspomniana rehabilitacja lecznica). Negocjacje zmierzające do zawarcia umowy o udzielaniu świadczeń opieki zdrowotnej na 2005 r. w dalszym ciągu trwają. Podczas spotkania przedstawicieli Małopolskiego OW NFZ i Szpitala Uniwersyteckiego w dniu 6 grudnia 2004 r. strony ustaliły, że ogłoszenie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych nastąpi w dniu 28 grudnia 2004 r., a jego rozstrzygnięcie - do 31 stycznia 2005 r. Należy dodać, iż pomimo braku zawarcia porozumienia umowy zawarte ze Szpitalem Uniwersyteckim wygasają dopiero 28 lutego 2005 r., a więc szpital ma zapewnione finansowanie działalności w dwóch pierwszych miesiącach 2005 r. W trakcie negocjacji ujawniły się rozbieżności dotyczące wysokości kwoty umowy. Małopolski OW NFZ proponuje globalną kwotę umowy na 2005 r., wyższą niż w 2004 r. (np. w zakresie lecznictwa szpitalnego wyższą o 10% w stosunku do umów zawartych na dzień 1 stycznia 2004 r.), w wysokości 198,7 mln zł, z możliwością powiększenia jej o 4-5 mln zł, natomiast Szpital Uniwersytecki proponuje, aby globalną kwotę umowy proponowaną przez Małopolski OW NFZ zwiększyć o kwotę w wysokości połowy zadłużenia Szpitala na koniec 2004 r.

   W kwestii działań systemowych mających na celu zapewnienie środków finansowych dla zakładów opieki zdrowotnej, w tym szpitali klinicznych, należy przede wszystkim przypomnieć, że Rada Ministrów opracowała i skierowała do Sejmu w listopadzie 2003 r. projekt ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz o zmianie niektórych ustaw, jak również w październiku 2004 r. autopoprawkę do tej ustawy.

   Autopoprawka wprowadza nowy instrument restrukturyzacyjny - pożyczkę z budżetu państwa dla samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz przewiduje fakultatywność przekształcenia publicznych zakładów opieki zdrowotnej w spółki użyteczności publicznej. Łączna kwota pożyczek z budżetu państwa nie może przekroczyć kwoty 2,2 mld zł. Pożyczka w pierwszej kolejności przeznaczona będzie na zaspokojenie roszczeń pracowników wynikających z tzw. ustawy 203, a jej wysokość nie może być wyższa niż należność główna z tytułu zobowiązań zakładu wynikających z tej ustawy. Jednocześnie przewidziane jest umorzenie 50% pozostałej do spłaty należności głównej z tytułu pożyczki, w przypadku gdy zakład przekształci się w spółkę w okresie 24 miesięcy od dnia wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji. W przypadku przekształcenia w spółkę po upływie 24 miesięcy, a nie później niż w okresie 5 lat od dnia wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji, umorzenie wynosi 25% pozostałej do spłaty należności głównej. W przypadku zakładów, które wypłaciły pracownikom należności z tytułu tzw. ustawy 203, środki z pożyczki będą mogły przeznaczyć na inne zobowiązania wskazane w ustawie.

   Odnosząc się natomiast do problemu nadwykonań, należy stwierdzić, że problem ten może być rozwiązany albo poprzez podniesienie składek na ubezpieczenie zdrowotne, albo poprzez zmianę metody finansowania świadczeń opieki zdrowotnej wprowadzonej od 1 stycznia 1999 r. systemem ubezpieczenia zdrowotnego.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Paweł Sztwiertnia

   Warszawa, dnia 10 stycznia 2005 r.