Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8856

w sprawie trójstopniowego podziału terytorialnego państwa na przykładzie miejscowości Siechnice, która uzyskała prawa miejskie w 1996 r.

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 8 grudnia 2004 r., o sygn. SPS-0202-8856/04, przekazującego interpelację Posła na Sejm RP Pana Grzegorza Schetyny w sprawie trójstopniowego podziału terytorialnego państwa na przykładzie miejscowości Siechnice, która uzyskała prawa miejskie w 1996 r., uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   Miejscowość Siechnice, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1996 r. w sprawie nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany granic niektórych miast położonych na obszarach gmin (Dz.U. Nr 155, poz. 760), z dniem 1 stycznia 1997 r. uzyskała prawa miejskie. Ówczesny Wojewoda Wrocławski, pismem z dnia 26 czerwca 1998 r., przekazał Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji wspólny wniosek w sprawie utworzenia gminy Siechnice: Rady Miejskiej Siechnice i Komitetu Wykonania Wniosku o Wydzielenie z Gminy Święta Katarzyna Gminy Siechnice. W związku jednak z trwającymi pracami nad reformą ustrojową państwa Rada Ministrów - Uchwałą Nr 101/97 z dnia 23 grudnia 1997 r. w sprawie zasad przygotowania i przeprowadzania reformy administracji publicznej - wstrzymała wprowadzanie zmian w podziale terytorialnym stopnia podstawowego.

   Wdrożenie reformy administracji publicznej wymagało również stabilnego podziału gminnego, co znalazło wyraz w treści ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.). W świetle art. 104 cytowanej ustawy Przepisy wprowadzające (...), do dnia 30 czerwca 2000 r. obowiązywał zakaz podziału gmin w celu utworzenia nowej gminy. Zakaz ten, na mocy ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa o administracji rządowej w województwie oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 45, poz. 497 z późn. zm.), został wydłużony do dnia 31 grudnia 2005 r. W świetle obowiązujących wówczas przepisów prawa wniosek o utworzenie gminy Siechnice nie mógł być rozpatrywany, w związku z czym został przesłany do Wojewody Dolnośląskiego (pismo Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 września 2001 r.), którego zobowiązano do poinformowania o tym fakcie zainteresowanych.

   Obecnie sprawa utworzenia gminy Siechnice - gdy przepisy prawa będą dopuszczały takie rozstrzygnięcia - może zostać rozpatrzona w oparciu o nowy wniosek przygotowany zgodnie z obowiązującym prawem.

   Podkreślić należy ponadto, że wskazaną wyżej ustawą z dnia 11 kwietnia 2001 r. dokonano również zamian w przepisach ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), regulujących m.in. zasady tworzenia nowych gmin. Przepisem wykonawczym do tej ustawy określającym procedurę przeprowadzania tego rodzaju zmian w podziale terytorialnym jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 sierpnia 2001 r. w sprawie trybu postępowania przy składaniu wniosków dotyczących tworzenia, łączenia, dzielenia, znoszenia i ustalania granic gmin, nadawania gminie lub miejscowości statusu miasta, ustalania i zmiany nazw gmin i siedzib ich władz oraz dokumentów wymaganych w tych sprawach (Dz.U. nr 86, poz. 943 z późn. zm.).

   Zarówno z ustawy o samorządzie gminnym, jak i ze wskazanego wyżej rozporządzenia wynika, że wnioskodawcą w sprawie podziału gminy w celu utworzenia nowej gminy może być rada gminy. Podkreślić należy, że obecnie obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości składania wniosków w sprawach dotyczących zmian w podziale terytorialnym kraju przez mieszkańców lub organizacje społeczne - w omawianym przypadku Komitet Wykonania Wniosku o Wydzielenie z Gminy Święta Katarzyna Gminy Siechnice.

   Wskazać należy ponadto, że zagadnienia związane z funkcjonowaniem - wprowadzonego z dniem 1 stycznia 1999 r. - zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego kraju stanowią stale przedmiot zainteresowania Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Prowadzona jest bieżąca analiza funkcjonowania nowego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa, a także obowiązujących przepisów prawa, które regulują sprawy związane z podziałem terytorialnym państwa. W opinii ministra właściwego do spraw administracji publicznej należy dążyć do bardziej racjonalnego kształtowania układu przestrzennego, zarówno gminnego, jak i powiatowego, oraz dostosowywać przepisy prawa w tym zakresie do zmieniającej się sytuacji społeczno-gospodarczej kraju.

   W odniesieniu do kwestii skutków finansowych wynikających z podejmowanych przez Radę Ministrów decyzji w trybie art. 4 ustawy o samorządzie gminnym należy wskazać, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie trybu postępowania przy składaniu wniosków (...), wnioski w sprawach podziału terytorialnego państwa, które wpływają do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, zawierają informacje obejmujące określenie szacunkowych kosztów jednorazowych i stałych proponowanych zmian. Powyższe dane analizuje się w podziale na koszty poniesione przez budżet państwa, jednostki powiatowe oraz jednostki gminne.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, iż przypadek nadawania statusu miasta miejscowości na terenie gminy nie jest odosobniony. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (vide art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym), które dopuszczają taką możliwość, takich przykładów jest więcej. Z dniem 1 stycznia 2005 r. status miasta uzyska miejscowość Olszyny w gminie Olszyny, województwo dolnośląskie; z dniem 1 stycznia 2004 r. status miasta uzyskały miejscowości: Prószków w gminie Prószków, województwo opolskie, oraz Dziwnów w gminie Dziwnów, województwo zachodniopomorskie.

   Podkreślenia wymaga ponadto, że cała gmina nie musi spełniać następujących kryteriów:

   - urbanistycznych - uwzględniających m.in.: typ, zawartość i gęstość zabudowy, jej stan techniczny, a także istniejącą infrastrukturę w odniesieniu do urządzeń komunalnych,

   - administracyjnych - określających rolę i funkcję danej miejscowości w województwie lub regionie,

   - demograficznych - uwzględniających liczbę mieszkańców, jej strukturę zawodową, procentowy udział ludności nierolniczej w ogólnej liczbie mieszkańców,

   - geograficznych - wynikających z analizy w skali województwa lub regionu istniejącej sieci miast oraz powiązań ekonomicznych i przestrzennych,

   - historycznych - uwzględniających m.in., czy dana miejscowość posiadała prawa miejskie, w jakich okolicznościach i kiedy je utraciła, co pozostało z dawnej struktury miejskiej itp.

   Powyższe kryteria są uwzględniane przy ocenie dojrzałości danego ośrodka wiejskiego do ewentualnej zmiany statusu, aby miejscowość położona na terenie gminy uzyskała prawa miejskie.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jerzy Mazurek

   Warszawa, dnia 23 grudnia 2004 r.