Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8861

w sprawie norm zatrudnienia pedagogów w szkołach

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją Pana Posła Bronisława Dutki (nr SPS-0202-8861/04) z dnia 2 grudnia 2004 r. dotyczącą norm zatrudnienia oraz tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin pedagogów szkolnych, uprzejmie wyjaśniam, co następuje:

   Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. Nr 11, poz. 114) pomoc psychologiczno-pedagogiczną organizuje dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki. Zajęcia z zakresu udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej mogą być bowiem prowadzone w różnych formach przez: nauczycieli zajęć edukacyjnych posiadających odpowiednie przygotowanie specjalistyczne, a także pedagogów, doradców zawodowych, logopedów. Do kompetencji dyrektora należy zatem rozstrzygnięcie, w jakich formach organizowana będzie pomoc psychologiczno-pedagogiczna, a także dobór odpowiedniej kadry, w szczególności podjęcie decyzji o zatrudnieniu pedagoga, psychologa, logopedy lub doradcy zawodowego. Podjęcie decyzji odnośnie do zatrudnienia w szkole tych nauczycieli oraz określenie ich wymiaru zajęć winno być zatem poprzedzone szczegółową analizą potrzeb i uwarunkowań lokalnych, w tym również organizacyjno-kadrowych.

   Pozwolę sobie zauważyć, iż zapotrzebowanie na zajęcia z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach, szkołach i placówkach jest zróżnicowane w zależności od uwarunkowań lokalnych i środowiskowych. Powierzanie prowadzenia tych zajęć pedagogom, psychologom, doradcom zawodowym lub logopedom uzależnione jest w dużym stopniu od tego, jakie kompetencje i kwalifikacje zawodowe posiadają nauczyciele zajęć edukacyjnych zatrudnieni w szkołach, a także od indywidualnych potrzeb uczniów, rodziców i nauczycieli. Dlatego też jest w pełni uzasadnione, by w kompetencji organu prowadzącego szkołę pozostawało określenie liczby etatów pedagogów, psychologów, doradców zawodowych i logopedów w poszczególnych szkołach i placówkach, jak również tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć prowadzonych przez nich bezpośrednio z uczniami.

   Zgodnie z art. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.) organ prowadzący szkołę lub placówkę, po uzyskaniu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny, określa tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć tych nauczycieli.

   Kompetencje organu prowadzącego w tym zakresie, zgodnie z art. 91d pkt 1 ustawy - Karta nauczyciela, wykonuje odpowiednio: rada gminy, rada powiatu, sejmik województwa.

   Projekt uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego podlega zaopiniowaniu przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny (właściwego kuratora oświaty). W myśl ustawy z dnia 23 maja 1999 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) prawo do wyrażania opinii przysługuje również związkom zawodowym.

   Przyznanie samorządom uprawnienia do samodzielnego określenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dla stanowisk związanych z udzielaniem pomocy psychologiczno-pedagogicznej nie oznacza więc, iż decyzje w tym zakresie mogą być podejmowane dowolnie i arbitralnie.

   Do nauczycieli zatrudnionych na tych stanowiskach stosuje się bowiem przepisy art. 42 ust. 1 i 2 ustawy - Karta nauczyciela, w myśl których czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na tydzień.

   W ramach tego czasu pracy nauczyciel obowiązany jest realizować:

   - zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, w wymiarze określonym przez organ prowadzący szkołę,

   - inne czynności i zajęcia wynikające z zadań statutowych szkoły, ze szczególnym uwzględnieniem zająć opiekuńczych i wychowawczych wynikających z potrzeb i zainteresowań uczniów,

   - zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

   Organy prowadzące szkoły obowiązane są zatem w taki sposób określić tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć nauczycieli prowadzących zajęcia z zakresu udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej, by nie zostały ograniczone uprawnienia nauczyciela gwarantowane ustawą. W ramach 40-godzinnego tygodnia pracy, poza wykonywaniem zadań związanych z powierzonym stanowiskiem, nauczyciel winien mieć zagwarantowaną możliwość współuczestniczenia w realizowaniu innych czynności i zajęć wynikających z zadań statutowych szkoły, jak również przygotowania się do zajęć, samokształcenia i podejmowania doskonalenia zawodowego.

   W myśl przepisów ustawy o samorządzie gminnym, powiatowym i samorządzie województwa uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka wojewoda jako organ nadzoru.

   Pragnę podkreślić, iż z uwagi na to, że tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć tych nauczycieli określany jest w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, wszelkie zmiany w tym zakresie winny być dokonywane w tej samej formie. Tak więc tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć nauczycieli nie może być zmieniany dowolnie na podstawie arkusza organizacyjnego szkoły na dany rok szkolny.

   Przedszkola, szkoły i placówki udzielają uczniom, ich rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej na innych zasadach i w innych formach niż poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Inny jest także zakres podmiotowy udzielanej pomocy. Zadania poradni określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 11 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 5, poz. 46). Jak wynika z przepisów tego rozporządzenia, oprócz realizowania zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, poradnie wydają opinie i orzeczenia, do wydania których nie jest uprawniony psycholog lub pedagog szkolny. Ustawowe określenie pensum zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami uzasadnia zatem odmiennie zdefiniowany charakter zadań realizowanych przez pedagogów i psychologów zatrudnionych w poradniach.

   Przekazując Panu Marszałkowi powyższe wyjaśnienia, uprzejmie proszę o ich przyjęcie.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Anna Radziwiłł

   Warszawa, dnia 15 grudnia 2004 r.