Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki i Pracy - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8885

w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do przeniesienia prawa własności oświetlenia ulicznego na gminy

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pani Poseł Barbary Marianowskiej z dnia 25 listopada 2004 roku w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do przeniesienia własności oświetlenia ulicznego z zakładów energetycznych na gminy, skierowaną pismem Pana Marszałka z dnia 8 grudnia 2004 r., znak SPS-0202-8885/04, do Ministra Infrastruktury, który powyższą interpelację przy piśmie z dnia 10 grudnia br., znak MBM1z-0701/804/2004, przesłał do Ministra Gospodarki i Pracy, uprzejmie przedstawiam, co następuje:

   Celowość przekazania gminom przez przedsiębiorstwa energetyczne składników majątkowych: urządzeń, instalacji i odcinków sieci służących do oświetlenia placów, ulic i dróg położonych na terenie gmin analizowana była w trakcie prac nad projektem ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W tym celu Ministerstwo Skarbu Państwa, odpowiedzialne za nadzór właścicielski i przekształcenia własnościowe sektora energetycznego, zebrało od przedsiębiorstw energetycznych informacje dotyczące majątku służącego celom oświetleniowym oraz skutków finansowych, jakie poniosłyby te przedsiębiorstwa w wyniku przekazania tego majątku gminom.

   Uzyskane informacje, w ocenie Ministerstwa Skarbu Państwa, wskazywały na możliwość wystąpienia szeregu istotnych problemów technicznych, podatkowych, księgowych i prawnych w przypadku nakazania przedsiębiorstwom energetycznym na mocy ustawy przekazania gminom majątku służącego celom oświetleniowym.

   W opinii Ministerstwa Skarbu Państwa przekazanie gminom majątku należącego do przedsiębiorstw energetycznych w drodze ˝przymusu ustawowego˝ oceniane byłoby jako ingerencja w niezależne podmioty prawa i działania na ich szkodę. Ponadto naruszałoby konstytucyjne prawo własności przysługujące zakładom energetycznym do mienia, które od momentu komercjalizacji pozostaje własnością spółek prawa handlowego, a nie Skarbu Państwa.

   Natomiast ustawa z dnia 10 kwietnia - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 z późn. zm.), wprowadzając obowiązki dla gmin w zakresie planowania i finansowania oświetlenia ulic, placów i dróg znajdujących się na terenie gminy jest zgodna w tym zakresie z ustawą o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591 z późn. zm.), która reguluje ustrój, zasady działania i zadania gminy. Szczególnie należy zwrócić uwagę na art. 7 ust. 1 tej ustawy, z którego wynika, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. Jednym z tych zadań gminy jest zaopatrzenie w energię elektryczną i cieplną oraz gaz. Należy również zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 7 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym stanowi, że ustawy określają, które zadania własne gminy mają charakter obowiązkowy.

   Ustawa - Prawo energetyczne nie mogła natomiast i nie powinna regulować kwestii własności urządzeń, instalacji i sieci energetycznych. Zgodnie z obowiązującą zasadą wprowadzoną w art. 7 ust. 4 ustawy - Prawo energetyczne przedsiębiorstwa energetyczne są obowiązane zapewnić realizację i finansowanie budowy i rozbudowy sieci, w tym na potrzeby przyłączeń podmiotów ubiegających się o przyłączenie, na warunkach określonych w przepisach, o których mowa w art. 9 i 46 Prawa energetycznego oraz w założeniach do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe, sporządzonych przez gminę. Za przyłączenie do sieci przewidzianej w ww. założeniach pobiera się opłatę określoną na podstawie ustalonych w taryfie stawek opłat za przyłączenie. Strony (gmina i przedsiębiorstwo energetyczne) w umowie o przyłączenie do sieci powinny określić podział własności sieci i instalacji służącej celom oświetleniowym ulic, placów i dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy oraz kto i w jakiej wysokości ponosi koszty przyłączenia.

   W przypadku budowy przez gminy nowych instalacji oświetleniowych brak jest uzasadnienia do bezpłatnego przekazywania tych instalacji przedsiębiorstwom energetycznym. Wskazuje na to wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 1997 roku, w którym stwierdza się, że ˝w razie gdy odbiorca energii, w rezultacie praktyki monopolistycznej przedsiębiorstwa energetycznego, sfinansował budowę urządzeń, o których mowa w art. 49 kodeksu cywilnego, może on dochodzić zwrotu poniesionych kosztów na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu˝.

   Mające jeszcze miejsce praktyki monopolistyczne przedsiębiorstw energetycznych, żądających nieodpłatnego przekazania wybudowanych i finansowanych przez gminę instalacji oświetlenia ulicznego, nie uzasadniają ustawowego wywłaszczenia przedsiębiorstw energetycznych z należącego do nich majątku służącego celom oświetleniowym, a który został wybudowany i finansowany z różnych źródeł. Byłoby to niezgodne z konstytucyjnym prawem własności wyrażonym w art. 21 ust. 2 konstytucji, który wskazuje, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.

   W związku z powyższym wyrażam stanowisko, że brak jest uzasadnienia dla ustawowego przeniesienia własności oświetlenia ulicznego z przedsiębiorstw energetycznych na gminy.

   Ponadto pragnę poinformować Panią Poseł, że zasady dokonywania odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych regulują przepisy ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 roku Nr 76, poz. 694 z późn. zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 694 z późn. zm.).

   Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia zostaną przyjęte jako wyczerpująca odpowiedź na poruszone przez Panią Poseł problemy.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Jacek Piechota

   Warszawa, dnia 4 stycznia 2005 r.