Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8891

w sprawie zagrożeń ekonomicznych polskich cegielni

   W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Janusza Dobrosza z dnia 6 grudnia br., otrzymaną przy piśmie z dnia 9 grudnia br. znak SPS-0202-8891/04, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Wprowadzone rozporządzeniem Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 4 kwietnia 1996 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 45, poz. 200), i utrzymane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w tej samej sprawie (Dz. U. nr 75, poz. 690 z późn. zm.), kwestionowane przez Pana Posła, zróżnicowane wymagania izolacyjności cieplnej dla ścian zewnętrznych w budynkach jednorodzinnych mają następujące uzasadnienie.

   Istnieje ścisły związek pomiędzy dwoma celami, które muszą być brane pod uwagę przy ustalaniu normatywnych wymagań energetycznych, jakie stawia się budynkom - są nimi: niski nakład inwestycyjny na budowę i niski koszt eksploatacyjny na ogrzewanie.

   Pogodzenie obu wzajemnie sprzecznych celów jest możliwe jedynie przy użyciu metody rachunku efektywności ekonomicznej, w wyniku którego uzyskuje się rozwiązanie optymalne, uwzględniające zarówno koszty ogrzewania i nakłady inwestycyjne. Ocenę taką przeprowadzano w Instytucie Techniki Budowlanej w Zakładzie Fizyki Cieplnej, w ramach przygotowań do wprowadzenia wymienionego wyżej rozporządzenia.

   W rezultacie wykazano, że nie byłoby racjonalne narzucanie zbyt ostrych wymagań izolacyjności cieplnej dla ścian jednorodnych, tj. niskich wartości współczynnika przenikania ciepła dla ścian z wyrobów pełniących jednocześnie funkcję izolacyjną i konstrukcyjną (np. murowanych z bloczków betonu komórkowego lub ceramiki poryzowanej drążonej). Zwiększony nakład inwestycyjny, w wyniku koniecznego, znacznego zwiększenia grubości ściany, byłby bowiem nieuzasadniony ekonomicznie. Dla takich ścian optymalny współczynnik przenikania ciepła w zależności od ceny ciepła kształtuje się na poziomie ok. 0,43 W/(m2 K).

   Należy tu zaznaczyć, iż większość produkowanych wyrobów budowlanych stosowanych do budowy ścian jednorodnych charakteryzuje się większymi współczynnikami przewodzenia ciepła niż wspomniane wyżej bloczki z gazobetonu i ceramiki poryzowanej, co powoduje, że wartości optymalnego współczynnika przenikania ciepła byłyby jeszcze większe.

   Analogiczną ocenę efektywności ekonomicznej wykonano dla ścian wielowarstwowych, wykazując, iż optymalny współczynnik przenikania ciepła dla tych ścian kształtuje się na poziomie ok. 0,3 W/(m2 K).

   Gdyby przy ustalaniu wymagań energetycznych kierować się tylko jedną zasadą - niskich kosztów ogrzewania, bez uwzględnienia kosztów uzyskiwania takiego efektu, wyrażonych wielkością zdyskontowanych nakładów inwestycyjnych na izolację cieplną, prowadziłoby to do wykonywania izolacji o bardzo wysokim oporze cieplnym, jednak przy nieracjonalnym wysokim koszcie wykonania ściany. Wynika to wprost z faktu, że w miarę wzrostu grubości warstw izolacji cieplnej maleje koszt eksploatacji związany z ogrzewaniem budynku, ale rosną koszty budowy.

   Przy obecnej relacji cen wyrobów budowlanych stosowanych do wznoszenia ścian jednorodnych i właściwości cieplnych tych ścian oraz kosztów energii nie ma obecnie uzasadnienia do natychmiastowej rewizji wymagań izolacyjności cieplnej przyjętych w przywołanym na wstępie rozporządzeniu.

   Należy przy tym dodać, iż w stosunku do budynków jednorodzinnych rozporządzenie przewiduje możliwość ich projektowania przy zastosowaniu wskaźnika sezonowego zapotrzebowania na ciepło na cele grzewcze dla budynku. Przy tej metodzie nie obowiązuje zachowanie żadnych granicznych wartości izolacyjności cieplnej ścian zewnętrznych, niezależnie od tego, czy ściany są jednorodne czy warstwowe.

   Warto przypomnieć jeszcze inny aspekt związany z kształtowaniem polityki w zakresie wymagań ochrony cieplnej budynków. Wprowadzając w 1996 r. zróżnicowane wymagania izolacyjności cieplnej dla ścian jedno- i wielowarstwowych, oprócz wspomnianych względów techniczno-ekonomicznych brano również pod uwagę istnienie na terenie naszego kraju ponad 30 dających zatrudnienie wielu pracownikom zakładów produkujących wyroby ścienne z betonu komórkowego dla ścian jednorodnych.

   Rozpatrując problematykę własności cieplnych ścian zewnętrznych, należy pamiętać, iż straty ciepła przez ściany jednorodne lub wielowarstwowe to tylko jeden z elementów bilansu strat ciepła. Udział strat ciepła przez ściany zewnętrzne nie przekracza 20-30% strat globalnych. Na pozostałe straty składają się straty na wentylację - 30-40%, przez dach - 10-25%, okna - 15-25% czy strop piwnicy - 3-6%. Poszukując zatem racjonalnych ekonomicznie oszczędności energii na ogrzewanie, nie można ich upatrywać jedynie w zwiększeniu izolacyjności ścian zewnętrznych. Istotny potencjał oszczędności tkwi w działaniach na rzecz innych wymienionych elementów budynku. Do tego dochodzi jeszcze kwestia sprawności energetycznej instalacji ogrzewania oraz wiele innych uwarunkowań, jak: położenie budynku (zyski od nasłonecznienia) czy wykorzystanie odnawialnych źródeł energii.

   Reasumując, należy stwierdzić, że przyjęcie w przepisach różnicowanych wymagań izolacyjności cieplnej dla ścian zewnętrznych nie jest wadą rozporządzenia, lecz ma swoje uzasadnienie techniczno-ekonomiczne. Sposób formułowania wymagań normatywnych nie ogranicza w żadnym razie inwestora w swobodzie podejmowania decyzji o wyborze konstrukcji domu i wykorzystywanych do jego budowy wyrobów budowlanych. Nie mamy tu zatem zjawiska promowania ani uprzywilejowania takiej czy innej technologii, ani tym bardziej dyskryminacji polskich producentów. Wybór inwestora jest oparty na rynkowej konkurencyjności wyrobów. Zadaniem producentów jest takie zarekomendowanie wyrobu inwestorowi, aby skłonny był do jego zakupu.

   Przechodząc do kolejnego zapytania Pana Posła dotyczącego kontroli rynku wyrobów budowlanych, pragnę poinformować, iż stwierdzone przez inspektorów nadzoru budowlanego nieprawidłowości odnoszące się do wyrobów budowlanych z grupy wyrobów ceramicznych dotyczyły wyłącznie producentów krajowych.

   Przywołana przez Pana Posła firma Wienerberger - karbud S.A. jest producentem polskim, posiadającym krajowe numery NIP i Regon, z produkcją zlokalizowaną w 13 miejscowościach na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

   Na podstawie przeprowadzonych u ww. producenta kontroli, gdzie, co należy podkreślić, nieprawidłowości stwierdzono jedynie w jednej cegielni i to w odniesieniu do określonych ściśle partii wyrobu, stanowiących ułamek całej produkcji firmy, nie może to stanowić podstawy do twierdzenia, że ˝firmy zachodnie wprowadzają na rynek krajowy materiały o skandalicznie złej jakości˝. Nadmienić należy, że nieprawidłowości w zakresie jakości wyrobów budowlanych stwierdzono również u małych producentów krajowych, niezwiązanych z kapitałem zagranicznym.

   Każdy stwierdzony przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego lub jeden z 16 Wojewódzkich Inspektoratów Nadzoru Budowlanego przypadek niezgodności wyrobu budowlanego z przepisami jest rozpatrywany indywidualnie i eliminowany przy pomocy środków, które przewidziane są przepisach ustawy z dnia 16 kwietna 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. Nr 92, poz. 881), wdrażających od dnia 1 maja 2004 r. system nadzoru rynku wyrobów budowlanych.

   System ten dysponuje środkami przymusu, w tym sankcjami karnymi, które mają na celu ograniczenie i wyeliminowanie nieprawidłowości.

   Wyroby budowlane podlegają podwójnej kontroli. Najpierw przez producenta, kiedy są systematycznie badane i znakowane przy zastosowaniu ściśle określonych systemów oceny zgodności, zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach odniesienia (normach lub aprobatach technicznych), następnie, po ich wprowadzeniu do obrotu, podlegają działaniom kontrolnym prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego w ramach nadzoru rynku wyrobów budowlanych.

   Ochronie potencjalnego klienta służy m.in. tzw. Krajowy Wykaz Zakwestionowanych Wyrobów Budowlanych - publicznie dostępny na stronach internetowych Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego.

   Nie jest zatem uzasadnione twierdzenie zawarte w interpelacji Pana Posła, że ˝klient jest zmuszony do zakupu fatalnej jakości materiałów budowlanych˝.

   Ochrona klienta będzie jednak bardziej skuteczna, jeżeli będzie on posiadał również znajomość, choćby pobieżną, przepisów prawnych regulujących kwestie dotyczące wyrobów budowlanych, ich znakowania oraz niezbędnych informacji towarzyszących temu oznakowaniu lub skorzysta z pomocy osób pełniących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie.

   Odnośnie do pozostałych kwestii poruszonych przez Pana Posła w interpelacji uprzejmie informuję, iż wystąpiłem do właściwego przedmiotowo w tym przypadku Ministra Gospodarki i Pracy o pilne zajęcie stanowiska. Niezwłocznie po jego otrzymaniu przedstawię Panu Marszałkowi stosowne wyjaśnienia.

   Podsekretarz stanu

   Andrzej Bratkowski

   Warszawa, dnia 28 grudnia 2004 r.