Odpowiedź ministra edukacji narodowej i sportu

na interpelację nr 8899

w sprawie obowiązków nałożonych na samorządy w związku z reformą wprowadzającą gimnazja na przykładzie gminy Łobżenica

   Odpowiadając na interpelację Pani Poseł Renaty Beger z dnia 8 grudnia br. (Nr SPS-0202-8899/04) w sprawie zwiększenia części oświatowej subwencji ogólnej z 1% rezerwy z tytułu dofinansowania budowy obiektu Gimnazjum w Łobżenicy uprzejmie proszę Pana Marszałka o przyjęcie następujących informacji i wyjaśnień.

   Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu nie dysponuje w swoim budżecie żadnymi środkami finansowymi, które mogłoby przeznaczyć na dofinansowanie inwestycji oświatowych będących zadaniem własnym JST. Sposób finansowania tych inwestycji uległ zmianie od 2002 r. i budżet państwa bezpośrednio nie przeznacza żadnych środków na dofinansowanie poszczególnych inwestycji regionalnych. Zgodnie z ustawą z dnia 12 maja 2000 r. o zasadach wspierania rozwoju regionalnego (Dz. U. Nr 48, poz. 550 z późn. zm.) inwestycje prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego (w tym inwestycje oświatowe) mogą być dofinansowane wyłącznie z tzw. kontraktów wojewódzkich.

   W praktyce oznacza to, że środki na inwestycje regionalne są przekazywane poszczególnym marszałkom województw i to oni ustalają strukturę nakładów w danym roku budżetowym, a także decydują o włączeniu danej inwestycji do planu.

   Łączna wielkość wydatków inwestycyjnych realizowanych przez kontrakty wojewódzkie ustalana jest corocznie w ustawie budżetowej. W projekcie ustawy budżetowej na rok 2005 w rezerwie celowej Nr 11 zostały zaplanowane środki na ten cel w łącznej wysokości 1.020.000 tys. zł. Zgodnie z sugestią Parlamentu RP środki na kontrakty wojewódzkie mają być również kierowane na inwestycje oświatowe. Intencją ustawodawcy było zalecenie marszałkom, by inwestycje oświatowe nie były pomijane w planach inwestycyjnych w 2005 r.

   W związku z powyższym, aby uzyskać dofinansowanie na inwestycje oświatowe jednostki samorządu terytorialnego powinny zwracać się do marszałków województw ze stosownym wnioskiem o dofinansowanie pilnego zadania inwestycyjnego ze środków ujętych w wymienionej rezerwie celowej, po uchwaleniu ustawy budżetowej na rok 2005.

   W przypadku inwestycji sportowych, w tym budowy sal gimnastycznych, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, istnieje możliwość uzyskania finansowego wsparcia środkami pochodzącymi z dopłat do stawek w grach liczbowych. Reguluje to rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad dofinansowywania modernizacji, remontów i inwestycji obiektów sportowych oraz rozwijania sportu wśród dzieci, młodzieży i osób niepełnosprawnych, trybu składania wniosków o dofinansowanie oraz przekazywania środków na realizację zadań i ich rozliczania (Dz.U. Nr 5, poz. 48, z późn. zm.). Środkami z dopłat mogą być dofinansowywane ˝inwestycje określone w wojewódzkich wieloletnich programach rozwoju bazy sportowej, uchwalonych przez sejmiki województw˝ (§ 2 ust. 1 pkt 1).

   Również wnioski w sprawie dofinansowania inwestycji sportowych należy składać bezpośrednio w urzędach marszałkowskich.

   Ponadto pragnę Pana Marszałka poinformować, że zgodnie z art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329, z późn. zm.) środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W myśl art. 167 ust. 2 Konstytucji RP dochodami jednostek samorządu terytorialnego są: dochody własne, subwencje oświatowe i dotacje celowe z budżetu państwa. Subwencja oświatowa jest jedynie jednym ze źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego.

   Faktyczne skutki finansowe ponoszone przez jednostkę samorządu terytorialnego z tytułu realizacji zadań oświatowych zależą od przyjętych w danym samorządzie rozwiązań w zakresie organizacji oświaty. Należy jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 15 i 16 Konstytucji RP ustrój terytorialny Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia decentralizację władzy publicznej, a samorząd terytorialny uczestniczy w jej sprawowaniu. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych, w tym zadań oświatowych, samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Oznacza to w praktyce, iż faktycznie ponoszone skutki finansowe na cele oświatowe w znacznym stopniu zależą wyłącznie od konstytucyjnie gwarantowanej, niezależnej decyzji samorządu, którego samodzielność jest w tym zakresie chroniona sądownie. Mając na względzie szeroki zakres kompetencji samorządów, należałoby oczekiwać, że podejmowane działania nie będą sprowadzały się wyłącznie do formułowania kolejnych oczekiwań w stosunku do rządu i parlamentu, ale zmierzać będą przede wszystkim do świadomego, konsekwentnego i skutecznego wykorzystania istniejących możliwości własnych.

   Warto podkreślić, iż czteroletni okres modyfikacji rozwiązań systemowych w edukacji (w tym także dotyczących statusu zawodowego nauczycieli) to w praktyce okres znacznego wzrostu nakładów ponoszonych przez budżet państwa w subwencji oświatowej z 16,5 mld w roku 1999 do ponad 25 mld w roku 2004.

   Jednocześnie uprzejmie Pana Marszałka informuję, że Gmina Łożenica w bieżącym roku wystąpiła do MENiS z wnioskiem o zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej ze środków 1% rezerwy z tytułu dofinansowania wyposażenia nowo wybudowanego segmentu Gimnazjum w Łobżenicy.

   Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu pismem z dnia 13 października br. Nr DE-III-3117/98/os-og/04 wystąpiło z wnioskiem do Ministra Finansów o zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej na 2004 r. dla Miasta i Gminy Łobżenica o kwotę 155.000 zł.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Mirosław Sawicki

   Warszawa, dnia 21 grudnia 2004 r.