Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8903

w sprawie wysokości opłat legalizacyjnych w przypadkach samowoli budowlanej

   Szanowny Panie Marszałku! Dotyczy: interpelacji poselskiej (znak: SPS-0202-8903/04) w sprawie wysokości opłat legalizacyjnych w przypadkach samowoli budowlanej.

   Odpowiadając na ww. interpelację (z dnia 02.12.2004 r.) Pana Posła Zbigniewa Witaszka, uprzejmie przedstawiam poniższą informację.

   Popełnienie samowoli budowlanej stanowi przestępstwo, a nie wykroczenie, gdyż zgodnie z art. 90 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) kto, w przypadkach określonych w art. 48, art. 49b, art. 50 ust. 1 pkt 1 lub art. 50 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, wykonuje roboty budowlane, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

   Ponadto informuję, że wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części albo jego budowa bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę jest samowolą budowlaną i podlega sankcji z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, polegającej na rozbiórce takiego obiektu.

   Należy jednak zauważyć, że w wyniku nowelizacji Prawa budowlanego, dokonanej ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003r., zmieniono przepisy regulujące sprawy samowoli budowlanych, dzięki czemu organ nadzoru budowlanego ma możliwość odstąpienia od obowiązku orzekania nakazu bezwarunkowej rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, który swym istnieniem nie narusza obowiązujących przepisów.

   Na mocy art. 48-49b Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego może zalegalizować samowolnie wzniesiony obiekt, po przedstawieniu przez inwestora w wyznaczonym terminie dokumentów pozwalających ocenić, czy istnieje możliwość jego legalizacji, a następnie wniesieniu opłaty legalizacyjnej. Powyższe przepisy umożliwiają inwestorowi zalegalizowanie samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, natomiast nie nakładają na niego takiego obowiązku. Oznacza to, że ustawodawca daje inwestorowi, który popełnił samowolę budowlaną, prawo wyboru pomiędzy zalegalizowaniem obiektu (po spełnieniu wyżej określonych warunków, w tym wniesieniu opłaty legalizacyjnej) bądź jego rozbiórką.

   Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy Prawo budowlane do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Oznacza to, że opłata legalizacyjna stanowi iloczyn pięćdziesięciokrotności stawki opłaty (s=500 zł), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Natomiast kategorie obiektów, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy (zob. art. 59f ust. 3 Prawa budowlanego). Powyższe oznacza, że wysokość opłaty legalizacyjnej jest już uzależniona od rodzaju (współczynnik kategorii obiektu) oraz od wielkości inwestycji (współczynnik wielkości obiektu). Natomiast przepisy ustawy Prawo budowlane nie różnicują wysokości opłaty, o której mowa w art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego, w zależności od tego, czy samowolą jest cały obiekt czy też tylko jego część (np. samowolna nadbudowa lub rozbudowa legalnie istniejącego obiektu).

   Jednocześnie informuję, że stawka opłaty legalizacyjnej została ustalona tak, aby z jednej strony była odpowiednio dolegliwa i w związku z powyższym spełniała funkcję represyjną, a z drugiej strony by spełniała funkcję prewencyjną, tzn. miała zniechęcać inwestora do ewentualnego popełnienia samowoli budowlanej, stanowiącej przestępstwo w rozumieniu art. 90 ustawy Prawo budowlane.

   Ustawodawca celowo nie różnicował wysokości opłaty legalizacyjnej od tego czy samowolnie został wybudowany obiekt czy tylko część obiektu, gdyż przedmiotowa opłata, jak już wyżej zaznaczono, ma zniechęcić inwestorów do działań niezgodnych z obowiązującym porządkiem prawnym. Jej wysokość musi być zatem ustalona na odpowiednio wysokim poziomie, by cel ten osiągnąć.

   Ponadto informuję, że obecnie nie jest planowana zmiana przepisów ustawy Prawo budowlane w przedmiotowym zakresie.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Andrzej Bratkowski

   Warszawa, dnia 3 stycznia 2005 r.