Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki i Pracy - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 8927

w sprawie oceny realizacji Strategii rozwoju energetyki odnawialnej

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Posła Czesława Śleziaka przesłaną pismem z dnia 16 grudnia 2004 r., znak SPS-0202-8927/04, w sprawie oceny realizacji Strategii rozwoju energetyki odnawialnej, z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów - Pana Marka Belki, przedstawiam następujące informacje przygotowane w porozumieniu z Ministrem Środowiska.

   Odnosząc się do dwóch pytań dotyczących oceny realizacji oraz wykorzystania Strategii rozwoju energetyki odnawialnej, pragnę zauważyć, że dokument ten stanowił przełom w poglądach rządu na energetykę odnawialną i był wykorzystywany w wielu działaniach podejmowanych przez administrację rządową w zakresie promocji rozwoju odnawialnych źródeł energii.

   Wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii jest jednym z bardzo ważnych elementów przyjętej przez rząd 4 stycznia br. Polityki energetycznej Polski do roku 2025. Dokument ten wskazuje na kierunki rozwoju energetyki odnawialnej w najbliższych 20 latach oraz określa konkretne zadania wykonawcze, które muszą być zrealizowane do 2008 r. Po raz pierwszy Polityka energetyczna w sposób tak jednoznaczny wskazuje na konieczność rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Energetyce odnawialnej poświęcony jest oddzielny rozdział, ale nie tylko z niego, ale z całego dokumentu wynika ranga i znaczenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Można wyraźnie powiedzieć, że z Polityki energetycznej Polski do roku 2025 wynika, że energetyka odnawialna jest integralną częścią całego sektora energetycznego. W tej sytuacji Polityka energetyczna... w pewnym stopniu zastępuje Strategię rozwoju energetyki odnawialnej, której wiele zapisów zdezaktualizowało się w związku z dynamicznym rozwojem stanu wiedzy oraz technologii w zakresie energetyki odnawialnej.

   Zapisy dotyczące energetyki odnawialnej w Polityce energetycznej... stworzone zostały m.in. na bazie doświadczeń uzyskanych w trakcie funkcjonowania mechanizmu obowiązkowego zakupu energii ze źródeł odnawialnych oraz innych zadań realizowanych przez resorty środowiska, finansów i rolnictwa na rzecz rozwoju energetyki odnawialnej. Jednocześnie fragmenty analityczne zawarte w Strategii rozwoju... stanowiły cenny materiał, który częściowo był wykorzystywany przy tworzeniu Polityki energetycznej..., w szczególności w zakresie projekcji do roku 2010.

   Resort środowiska planuje w tym roku zlecić wykonanie ekspertyzy na temat ˝Ocena Strategii rozwoju energetyki odnawialnej oraz kierunki rozwoju poszczególnych rodzajów odnawialnych źródeł energii wraz z propozycją działań˝. Po zapoznaniu się z ich wynikami będzie możliwe określenie ewentualnych dalszych działań dotyczących programowania rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii.

   Odnosząc się do pytania dotyczącego projektu ustawy o energii ze źródeł odnawialnych, uprzejmie informuję, że od połowy 2003 r. w Ministerstwie Środowiska trwały prace nad ustawą dotyczącą energii uzyskiwanej ze źródeł odnawialnych. Proponowano w tym czasie różne rozwiązania organizacyjne, planistyczne i ekonomiczne. Kolejne wersje projektu były przedmiotem szerokich konsultacji m. in. z zainteresowanymi tematyką stowarzyszeniami i organizacjami pozarządowymi. W efekcie tych działań i mając na uwadze zbliżający się termin przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, wymagania zawarte w dyrektywie 2001/77/WE w sprawie promocji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na wewnętrznym rynku energii elektrycznej (m.in. regulacje dotyczące świadectw pochodzenia, raportowania, dostępu do sieci) zostały wprowadzone do ustawy - Prawo energetyczne (ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 91, poz. 875).

   Minister właściwy ds. gospodarki dokonuje na bieżąco oceny funkcjonowania Prawa energetycznego w obszarze wykorzystania energii odnawialnej w tym skuteczności działania przepisów o obowiązkowym zakupie energii z tych źródeł. W ramach najnowszej nowelizacji tej ustawy (ustawa o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska przyjęta przez Sejm RP w dniu 20 stycznia br. i skierowana do Senatu), której zasadniczym celem jest dostosowanie polskiego prawa do wymogów dyrektyw rynkowych UE w zakresie energii elektrycznej (2003/54/WE) i gazu ziemnego (2003/55/WE), dokonano dalszego wzmocnienia i udoskonalenia mechanizmu wsparcia energetyki odnawialnej. Ustawa ta wprowadza system zbywalnych świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych, podobny do stosowanych w niektórych krajach europejskich systemów ˝zielonych certyfikatów˝. Istotnym elementem obecnej nowelizacji Prawa energetycznego jest też wprowadzenie zapisów przewidujących obniżenie o 50% kosztów przyłączenia do sieci odnawialnych źródeł energii elektrycznej oraz zastosowanie odmiennego zakresu, warunków i sposobu bilansowania systemu elektroenergetycznego dla elektrowni wiatrowych. To ostatnie rozwiązanie usuwa istniejącą obecnie barierę w rozwoju energetyki wiatrowej.

   Ponadto w roku 2004 w resorcie środowiska kontynuowano prace nad porządkowaniem spraw dotyczących rozwoju energetyki odnawialnej w Polsce i identyfikacją barier racjonalnego wykorzystywania posiadanych zasobów poszczególnych rodzajów odnawialnych źródeł energii. W celu zidentyfikowania problemów i barier oraz znalezienia odpowiedzi na pytanie, jakie zmiany dotyczące odnawialnych źródeł energii są potrzebne w już istniejących regulacjach prawnych, odbyło się szereg spotkań konsultacyjnych z poszczególnymi podsektorami odnawialnych źródeł energii. Spotkania te wykazały, że każdy podsektor odnawialnych źródeł energii wymaga indywidualnego podejścia do problemów, które stanowią barierę ich rozwoju. Problemy te często wynikają nie z braku rozwiązań prawnych, ale ze stosowania prawa w praktyce w indywidualnych przypadkach. Mocno też zaznaczyły się konflikty na granicy oddziaływanie odnawialnych źródeł energii a ochrona przyrody wynikające np. z programów restytucji ryb czy NATURA 2000. Podstawowy obszar, w którym należy podjąć działania, to rozwiązanie problemów dotyczących ochrony przyrody, przygotowanie programów edukacyjno-promocyjnych (np. kolektory słoneczne dla szkół, czy kotły na biomasę w budynkach użyteczności publicznej w gminach wiejskich) oraz szerszy dostęp do informacji.

   Wymienione działania spowodowały, że potrzeby regulacji ustawowych dot. energetyki odnawialnej zostały w znacznym stopniu wyczerpane, w szczególności w zakresie zagadnień objętych ustawą - Prawo energetyczne.

   W związku z pytaniem dotyczącym ustalonego celu w zakresie ilości energii wytwarzanej w źródłach odnawialnych należy zauważyć, że w Traktacie Akcesyjnym Polska przyjęła cel indykatywny udziału energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych w krajowym zużyciu brutto energii elektrycznej na rok 2010 w wysokości 7,5%, co wymaga znacznego wzrostu w stosunku do obecnych ok. 2%. Rząd podejmuje szerokie działania dotyczące promocji rozwoju energetyki odnawialnej, zmierzające do wypełnienia tak wysokiego celu i osiągnięcia wielu korzyści, jakie rozwój energetyki odnawialnej powoduje. Korzyści te to ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, SO2 i innych zanieczyszczeń, zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego oraz aktywizacja zawodowa terenów o dużym bezrobociu.

   Obecnie podstawowym źródłem energii elektrycznej wytwarzanej w źródłach odnawialnych są elektrownie wodne, wytwarzające ok. 80% tej energii, a potencjał energetyczny rzek nie jest jeszcze w pełni wykorzystany w zakresie tzw. małej energetyki wodnej. Przewiduje się, że dalszy rozwój oparty będzie przede wszystkim o energetyczne wykorzystanie biomasy oraz dynamiczny wzrost nowych mocy w energetyce wiatrowej.

   Rozwój energetyki odnawialnej jest stymulowany przez państwo za pomocą regulacji prawnych ustawy - Prawo energetyczne i rozporządzeń wykonawczych, ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy o finansowym wspieraniu inwestycji.

   Podstawowy mechanizm wsparcia - obowiązek zakupu energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych - został wprowadzony do ustawy - Prawo energetyczne jako mechanizm rynkowy, zapewniający konkurencję pomiędzy poszczególnymi rodzajami odnawialnych źródeł energii, co ma na celu optymalizację rozwoju energetyki odnawialnej przy minimalizacji kosztów. Przewidziany w rozporządzeniu wykonawczym do tej ustawy udział energii ze źródeł odnawialnych w energii elektrycznej dostarczanej odbiorcom końcowym jest corocznie wzrastający od poziomu ok. 2-3% w pierwszej połowie obecnej dekady do 9% w roku 2010 (co odpowiada przyjętemu w Traktacie Akcesyjnym 7,5% celowi indykatywnemu).

   Wspomniane wprowadzenie zbywalnych świadectw pochodzenia jest rozwiązaniem, które powinno spowodować wzrost opłacalności wytwarzania energii elektrycznej w źródłach odnawialnych, a tym samym dać znaczny impuls inwestycyjny.

   Przedstawiając powyższe informacje, mam nadzieję, że zostaną uznane za wyczerpujące odpowiedź na pytania Pana Posła Czesława Śleziaka.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Jacek Piechota

   Warszawa, dnia 8 lutego 2005 r.