Odpowiedź ministra gospodarki i pracy - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 8936

w sprawie realizacji ustawy o biokomponentach stosowanych w paliwach ciekłych i biopaliwach ciekłych

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma z dnia 16 grudnia 2004 r., znak: SPS-0202-8936/04, poniżej przedstawiam stanowisko do kwestii podniesionych w interpelacji Pana Posła Marka Sawickiego w sprawie realizacji ustawy o biokomponentach stosowanych w paliwach ciekłych i biopaliwach ciekłych.

   1. Dlaczego Minister Gospodarki i Pracy do chwili obecnej nie wydał rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych dla estrów metylowych i etylowych? Wielokrotne monity składane w Ministerstwie Gospodarki i Pracy przez zainteresowane podmioty nie przyniosły żadnych efektów. Kto oraz kiedy poniesie odpowiedzialność za skutki tych opóźnień?

   Delegacja art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 2 października 2003 r. o biokomponentach stosowanych w paliwach ciekłych i biopaliwach ciekłych (Dz.U. Nr 199, poz. 1934 z późn. zmianami) nakłada na ministra właściwego do spraw gospodarki obowiązek określenia, w drodze rozporządzenia, wymagań jakościowych oraz metod badań jakości biokomponentów. Oznacza to, że w jednym rozporządzeniu powinny znaleźć się zarówno wymagania jakościowe, jak i metody badań jakości biokomponentów. W celu realizacji zapisu ustawowego w dniu 19 marca 2004 r. zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wymagań jakościowych dla biokomponentów - bioetanolu oraz metod badań jakości biokomponentów - bioetanolu, które dotyczy wyłącznie jednego z biokomponentów - bioetanolu. Wydanie rozporządzenia obejmującego jedynie wymagania jakościowe dla bioetanolu powodowane było niedostatecznym rozwojem normalizacji w zakresie estrów etylowych i metylowych wyższych kwasów tłuszczowych.

   Odnosząc się do estrów etylowych, należy stwierdzić, że delegacja ustawowa nałożyła na ministra właściwego do spraw gospodarki obowiązek określenia wymagań dla biokomponentu przy uwzględnieniu postanowień właściwych norm i standardów obowiązujących w tym zakresie w Unii Europejskiej. Wymagania na estry etylowe wyższych kwasów tłuszczowych otrzymane w procesie przetwarzania rzepaku albo produktów ubocznych i odpadów nie zostały opracowane w żadnej z funkcjonujących w Europie norm narodowych. Jako mieszanina z estrami metylowymi są one objęte normą amerykańską ASTM D 6751-2. Amerykańskie doświadczenia z estrami metylowymi i etylowymi dotyczą jednak głównie estrów uzyskanych z oleju sojowego, których badań nie prowadzono w Europie.

   W dniu 9 listopada 2004 r. opublikowana została norma PN-EN 14214 ˝Estry metylowe kwasów tłuszczowych (FAME) do silników o zapłonie samoczynnym (Diesla) - Wymagania i metody badań˝, która stanowi podstawę do opracowania rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych i metod badań estrów metylowych wyższych kwasów tłuszczowych. W związku z powyższym Ministerstwo Gospodarki i Pracy przygotowało projekt rozporządzenia, który obejmuje zagadnienia jakości i metody badań jakości estrów metylowych, pomimo faktu, że kilka norm przywołanych w wyżej wymienionej normie dla określenia metod badań estrów nie zostało jeszcze wprowadzonych jako Polskie Normy, a jedna z metod badań estrów opisana została tylko w projekcie normy europejskiej, co uniemożliwia powołanie tych norm w przepisach. Projekt ten jest obecnie przedmiotem uzgodnień wewnątrzresortowych w Ministerstwie Gospodarki i Pracy.

   2. Dlaczego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopiero przed miesiącem powołał Komisję Konsultacyjną ds. biopaliw?

   Realizując upoważnienie zawarte w art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 2 października 2003 r. o biokomponentach stosowanych w paliwach ciekłych i biopaliwach ciekłych (Dz. U. Nr 199, poz. 1934 z późn. zm.), Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotował projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie trybu powołania i pracy oraz liczby członków Komisji, który uwzględniał przepisy art. 11 i przebieg prac parlamentarnych nad ich tworzeniem.

   Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie trybu powołania i pracy oraz liczby członków Komisji do Spraw Biokomponentów Stosowanych w Paliwach Ciekłych i Biopaliwach Ciekłych (Dz.U. Nr 4, poz. 21) wydane zostało w dniu 12 stycznia 2004 r.

   Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w celu powołania członków Komisji do Spraw Biokomponentów Stosowanych w Paliwach Ciekłych i Biopaliwach Ciekłych przystąpił do procedury wyłaniania kandydatów na członków tej Komisji.

   Pomimo dwukrotnego zamieszczenia w dzienniku o zasięgu ogólnokrajowym i na stronach internetowych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (19 stycznia 2004 r. i 23 lutego 2004 r.) zaproszenia do zgłaszania kandydatów na członków Komisji organizacje lub podmioty zrzeszające użytkowników pojazdów nie zgłosiły żadnego kandydata, natomiast organizacje lub podmioty zrzeszające producentów pojazdów zgłosiły jednego kandydata na członka Komisji. Zgodnie z przepisami § 1 pkt 4 i 5 rozporządzenia w składzie Komisji powinno być m.in. 4 przedstawicieli organizacji lub podmiotów zrzeszających użytkowników pojazdów oraz 4 przedstawicieli organizacji lub podmiotów zrzeszających producentów pojazdów.

   Organizacje i podmioty, o których mowa w § 1 pkt 1-3 ww. rozporządzenia, zgłosiły kandydatów, spośród których Minister mógłby powołać trzynastu członków Komisji.

   W związku z powyższym Minister przygotował projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie powołania i pracy oraz liczby członków Komisji do Spraw Biokomponentów Stosowanych w Paliwach Ciekłych i Biopaliwach Ciekłych, przewidujący, że w przypadku zgłoszenia przez uprawnione organizacje lub podmioty kandydatów na członków Komisji w liczbie mniejszej niż liczba ich przedstawicieli w Komisji Minister powołuje przedstawicieli tych organizacji lub podmiotów w zgłoszonej liczbie, z tym że reprezentowane w Komisji organizacje lub podmioty muszą posiadać co najmniej jednego przedstawiciela (rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie trybu powołania i pracy oraz liczby członków Komisji do Spraw Biokomponentów Stosowanych w Paliwach Ciekłych i Biopaliwach Ciekłych Dz.U. Nr 180, poz. 1856). Rozporządzenie powyższe weszło w życie z dniem 1 września 2004 r., zostały zatem usunięte przeszkody formalnoprawne powołania członków Komisji.

   Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 13 października 2004 r. powołał członków Komisji do Spraw Biokomponentów Stosowanych w Paliwach Ciekłych i Biopaliwach Ciekłych. Komisja rozpoczęła prace w październiku br.

   W związku z wycofaniem w dniu 6 grudnia br. przez Izbę Gospodarczą Komunikacji Miejskiej w Warszawie swojego przedstawiciela z pracy w Komisji (jako jedynego reprezentującego organizacje lub podmioty zrzeszające użytkowników pojazdów) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przystąpił do procedury uzupełnienia składu Komisji, podejmując działania przewidziane w cyt. wyżej rozporządzeniu. Należy zauważyć, że konstrukcja przepisów zawartych w art. 11 przedmiotowej ustawy uzależniła powołanie komisji od woli uczestniczenia w jej pracach przedstawicieli podmiotów wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Przedstawiciele użytkowników pojazdów konsekwentnie nie wykazują zainteresowania uczestniczeniem w pracach tej komisji.

   3. Czy Polska wywiązała się z nałożonego na kraje członkowskie UE obowiązku przedstawienia Komisji Europejskiej do dnia 1 lipca 2004 r. raportu o podjętych działaniach w celu promowania biopaliw i który resort jest odpowiedzialny za te działania?

   Uprzejmie informuję, że Rada Ministrów na posiedzeniach 22 grudnia 2004 r. oraz 4 stycznia 2005 r. przesądziła o przypisaniu Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w porozumieniu z Ministrami Gospodarki i Pracy, Środowiska oraz Infrastruktury, obowiązku implementacji przepisów dyrektywy 2003/30/WE w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych. Należy się spodziewać, że stosowny raport o podejmowanych działaniach w zakresie promowania użycia biopaliw w transporcie, dotyczący roku 2004, a więc roku, od którego Polska jest członkiem Unii Europejskiej, zostanie przedstawiony Komisji Europejskiej do lipca br.

   4. Dyrektywa Rady 2003/96/WE z października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów prawnych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej przyznaje możliwość państwom członkowskim wprowadzenia pod kontrolą fiskalną całkowitego lub częściowego zwolnienia lub obniżki stawki podatku akcyzowego między innymi dla biokomponentów stosowanych w transporcie. Jakie działania w tym zakresie podjął rząd i który resort je koordynuje?

   Odpowiedzialnym za implementację dyrektywy 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji polityki wspólnotowej w odniesieniu do opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej, w tym postanowień art. 16 ust. 1 tej dyrektywy, zgodnie z którym Państwa Członkowskie mają możliwość stosowania zwolnień lub redukcji stawek podatkowych pod kontrolą fiskalną na produkty, o których mowa w tym przepisie, jest Minister Finansów i podległy mu resort. Minister Finansów, który realizuje politykę podatkową Państwa, koordynuje jednocześnie wszelkie działania związane m.in. ze zmianą stawek i ulg podatkowych w zakresie akcyzy.

   Powyższa regulacja określona w art. 16 ust. 1 dyrektywy 2003/96/WE, odnosząca się do ulg w podatku akcyzowym dla biopaliw, została implementowana do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 97, poz. 966, Nr 181, poz. 1875 i Nr 248, poz. 2492), wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 24 ust. 2 i art. 25 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 i Nr 68, poz. 623).

   Zwolnienie od akcyzy w zakresie biokomponentów oraz paliw ciekłych i biopaliw ciekłych z zawartością biokomponentów zostało uregulowane w § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego. Stosownie do postanowień tego przepisu zwalnia się od akcyzy:

   1) biokomponenty przeznaczone do paliw ciekłych i biopaliw ciekłych, w rozumieniu ustawy z dnia 2 października 2003 r. o biokomponentach stosowanych w paliwach ciekłych i biopaliwach ciekłych (Dz. U. Nr 199, poz. 1934 oraz z 2004 r. Nr 34, poz. 293), wyprodukowanych z surowców rolniczych, produktów ubocznych i odpadów, spełniających wymagania jakościowe określone w odrębnych przepisach;

   2) paliwa ciekłe z zawartością biokomponentów od 2% do 5% - w wysokości 1,50 zł od każdego litra biokomponentów dodanych do tych paliw oraz biopaliwa ciekłe z zawartością powyżej 5% do 10% biokomponentów, w kwocie 1,80 zł od każdego litra biokomponentów dodanych do tych paliw, a z zawartością powyżej 10% biokomponentów - w wysokości 2,20 zł od każdego litra biokomponentów dodanych do tych paliw, z tym że zwolnienie nie może być wyższe niż należna kwota akcyzy z tytułu sprzedaży tych paliw.

   Warunki powyższych zwolnień zostały określone odpowiednio w ust. 2 i 3 powołanego paragrafu.

   Jednocześnie pragnę wyjaśnić, że kwestie dotyczące funkcjonowania rynku biopaliw w Polsce i zagadnień ujętych w ustawie z dnia 2 października 2003 r. o biokomponentach stosowanych w paliwach ciekłych i biopaliwach ciekłych (Dz.U. Nr 199, poz. 1934 z późn. zm.), jak również kwestie odnoszące się do wypełnienia przez Polskę zaleceń wynikających z dyrektywy 2003/30/WE w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych, należą do kompetencji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Dlatego też właściwym do koordynacji działań w tym zakresie jest ten Minister.

   5. PKN Orlen w sierpniu przekazał Ministrowi Finansów projekt sześcioletniego programu promocji biopaliw. Podstawą programu jest dyrektywa Rady 2003/96/WE w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej i dyrektywa 2003/30/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych. Własny program opracowała również Krajowa Izba Biopaliw. Jaki jest los tych programów - czy Minister Finansów odpowiedzialny za kreowanie polityki podatkowej wykorzystał (oraz w jakim stopniu) przekazane mu programy? Czy rząd przewiduje wspieranie produkcji biopaliw poprzez zastosowanie gwarantowanych prawem UE wieloletnich ulg w podatku akcyzowym?

   Przekazany Ministrowi Finansów przez PKN Orlen S.A. 6-letni program promocji biopaliw, oparty na założeniach dyrektyw 2003/96/WE i 2003/30/WE, został przekazany do innych resortów celem zapoznania się i zgłoszenia uwag. Niektóre resorty wypowiedziały się w tej kwestii, przesyłając uwagi. Informacje zawarte w 6-letnim programie przedstawionym przez PKN Orlen S.A. zostały wykorzystane w opracowanej przez Ministra Finansów informacji o stosowaniu ulg w podatku akcyzowym dla biopaliw, przekazanej do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

   Należy zwrócić uwagę na fakt, iż zwolnienia od akcyzy uregulowane w § 12 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego stanowią pomoc publiczną i jako takie muszą być notyfikowane. Ocena i weryfikacja środków pomocowych w kontekście pomocy publicznej oraz notyfikacja programów pomocowych leży zaś w gestii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

   Mając na uwadze konieczność poinformowania Komisji Europejskiej o stosowaniu pomocy publicznej w przedmiotowym zakresie, Minister Finansów przekazał do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (przy piśmie nr PA-V/816/372/2004/EJ/4435 z dnia 25 listopada 2004 r.) ww. informację o stosowaniu ulg w podatku akcyzowym dla biopaliw z prośbą z weryfikację i ocenę regulacji dotyczących tych ulg oraz wszczęcie procedury notyfikacji.

   Powyższa informacja o stosowaniu ulg w podatku akcyzowym dla biopaliw została również przesłana do Stałego Przedstawicielstwa Rzeczypospolitej Polskiej przy Unii Europejskiej, celem przekazania Komisji Europejskiej zgodnie z art. 16 ust. 7 dyrektywy 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r.

   Jednocześnie pragnę wyjaśnić, że Minister Finansów wspiera produkcję biopaliw i dąży do zagwarantowania w przepisach prawa krajowego ulg w podatku akcyzowym w tym zakresie, czego wyrazem są ww. regulacje zawarte w § 12 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego. Ponieważ zaś stosowne ulgi w podatku akcyzowym dla biopaliw są przewidziane również w innych Państwach Członkowskich Unii Europejskiej, brak jest obecnie podstaw do przypuszczeń, iż przedmiotowe ulgi przewidziane w przepisach prawa krajowego mogą zostać w najbliższym czasie zlikwidowane.

   6. W jaki sposób rząd oraz poszczególne resorty wywiązują się z realizacji zadań określonych w Strategii rozwoju energetyki odnawialnej z 5 września 2000 r.? Czy prawdziwa jest pogłoska o sporach kompetencyjnych pomiędzy resortami odpowiedzialnymi za realizację tej strategii powodujących wrażenie chaosu i brak postępu w realizacji tych zadań?

   Wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii jest jednym z bardzo ważnych elementów przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 4 stycznia 2005 r. dokumentu pt. ˝Polityka energetyczna Polski do 2025 roku˝. Dokument ten wskazuje na kierunki rozwoju energetyki odnawialnej w najbliższych 20 latach oraz określa konkretne zadania wykonawcze, które muszą być zrealizowane do 2008 r., stanowi więc aktualizację Strategii rozwoju energetyki odnawialnej w zakresie spraw związanych z sektorem energetyki.

   Od połowy 2003 r. w Ministerstwie Środowiska trwały prace nad ustawą dotyczącą energii uzyskiwanej ze źródeł odnawialnych. Proponowano w tym czasie różne rozwiązania organizacyjne, planistyczne i ekonomiczne. Kolejne wersje projektu były przedmiotem szerokich konsultacji m.in. z zainteresowanymi tematyką stowarzyszeniami i organizacjami pozarządowymi. W przypadku większości zaproponowanych rozwiązań uwidoczniły się zasadnicze rozbieżności interesów poszczególnych grup. Rozbieżności te uniemożliwiły zakończenie prac nad ustawą.

   Z uwagi na powyższe uwarunkowania i mając na uwadze zbliżający się termin przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, wymagania zawarte w dyrektywie 2001/77/WE w sprawie promocji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na wewnętrznym rynku energii elektrycznej (m.in. regulacje dotyczące świadectw pochodzenia, raportowania, dostępu do sieci) zostały wprowadzone do ustawy - Prawo energetyczne (ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska, Dz. U. Nr 91, poz. 875). W dniu 9 grudnia 2004 r. Minister Gospodarki i Pracy podpisał rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu obowiązku zakupu energii elektrycznej i ciepła wytworzonych w odnawialnych źródłach energii (Dz. U. Nr 267, poz. 2656).

   W roku 2004 w resorcie środowiska powrócono do prac nad porządkowaniem spraw, które utrudniają rozwój energetyki odnawialnej w Polsce lub stanowią bariery do racjonalnego wykorzystywania posiadanych zasobów poszczególnych rodzajów odnawialnych źródeł energii. W celu zidentyfikowania problemów i barier oraz znalezienia odpowiedzi na pytanie: co powinna regulować ustawa dotycząca odnawialnych źródeł energii i jakie zmiany są potrzebne w już istniejących regulacjach prawnych, odbyło się szereg spotkań konsultacyjnych z poszczególnymi podsektorami odnawialnych źródeł energii. Spotkania te wykazały, że każdy podsektor odnawialnych źródeł energii wymaga indywidualnego podejścia do problemów, które stanowią barierę ich rozwoju. Problemy te często wynikają nie z braku rozwiązań prawnych, ale ze stosowania prawa w praktyce, w indywidualnych przypadkach. Mocno też zaznaczyły się konflikty na granicy: oddziaływanie odnawialnych źródeł energii a ochrona przyrody, wynikające np. z programów restytucji ryb, Natura 2000. Podstawowy obszar, w którym należy podjąć działania, to: uporządkowanie systemu wspierania odnawialnych źródeł energii, rozwiązanie problemów związanych z ochroną przyrody, przygotowanie programów edukacyjno-promocyjnych (np. kolektory słoneczne dla szkół czy kotły na biomasę w budynkach użyteczności publicznej w gminach wiejskich), szerszy dostęp do informacji.

   W celu uporządkowania spraw związanych z odnawialnymi źródłami energii resort środowiska planuje w tym roku zlecić wykonanie ekspertyz na temat ˝Ocena strategii rozwoju energetyki odnawialnej oraz kierunki rozwoju poszczególnych rodzajów odnawialnych źródeł energii wraz z propozycją działań˝. Po zapoznaniu się z ich wynikami będzie możliwe określenie dalszych działań w zakresie odnawialnych źródeł energii.

   7. Czy istnieje polska polityka energetyczna, w tym polityka paliwowa, i który minister jest odpowiedzialny za jej realizację?

   Począwszy od 1990 roku w Polsce są przyjmowane przez Radę Ministrów programowe dokumenty, na podstawie których realizowana jest polityka energetyczna państwa. W latach 1990-2004 były to następujące dokumenty: ˝Założenia polityki energetycznej Rzeczypospolitej Polskiej na lata 1990-2010˝ z sierpnia 1990 r., ˝Założenia polityki energetycznej Polski do 2010 roku˝, przyjęte przez Radę Ministrów w dniu 17 października 1995 r., ˝Założenia polityki energetycznej Polski do 2020 roku˝, przyjęte przez Radę Ministrów w dniu 22 lutego 2000 r., ˝Ocena realizacji i korekta Założeń polityki energetycznej Polski do 2020 r. wraz z załącznikami˝, przyjęta przez Radę Ministrów w dniu 2 kwietnia 2002 r.

   W dniu 4 stycznia 2005 r. Rada Ministrów przyjęła ˝Politykę energetyczną Polski do 2025 r.˝ W dokumencie tym zawarta jest również polityka paliwowa.

   Zgodnie z zapisami ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 z późn. zm.) za przygotowanie założeń polityki energetycznej państwa i koordynowanie jej realizacji odpowiedzialny jest minister właściwy ds. gospodarki.

   8. Czy prawdą jest, że PKN Orlen stosuje naciski na rząd i resort finansów w zakresie ustalenia preferencyjnych stawek podatku akcyzowego od paliw ciekłych z dodatkiem biokomponentów zgodnych z interesami branży petrochemicznej, ale sprzecznych z interesami podatników oraz ochroną środowiska (chodzi o ulgę w podatku akcyzowym za stosowanie 2% dodatku biokomponentów zamiast dotychczasowego dodatku w wysokości 4,5% oraz zmuszenie producentów bioetanolu do popierania tego pomysłu)?

   PKN Orlen S.A. wystąpił wprawdzie do Ministra Finansów z propozycją zmiany § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego, mającej na celu m.in. wprowadzenie szerszego przedziału zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych - od 2% do 5%, które będą zwolnione od podatku akcyzowego (w wysokości 1,50 zł od każdego litra biokomponentów dodanych do tych paliw), jednakże brak jest podstaw, aby mówić o jakimkolwiek nacisku ze strony tej firmy na resort finansów.

   Ponadto przygotowany w Ministerstwie Finansów projekt zmiany nowelizowanego rozporządzenia (m.in. w zakresie zapisów § 12 ust. 1 pkt 2), będący przedmiotem konsultacji i uzgodnień z poszczególnymi resortami i zainteresowanymi podmiotami, został zaakceptowany w przedmiotowym zakresie m.in. przez Ministrów: Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Gospodarki i Pracy, Skarbu Państwa, Środowiska, Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz przez podmioty gospodarcze, w tym Polską Organizację Przemysłu i Handlu Naftowego w Warszawie i Krajowy Związek Producentów Spirytusu i Technologów Gorzelnictwa we Wrocławiu.

   Dodatkowo należy wyjaśnić, że celem wprowadzenia powyższej zmiany była poprawa sytuacji ekonomicznej branży gorzelniczej poprzez zwiększenie zakupów spirytusu przez podmioty produkujące paliwa ciekłe z zawartością biokomponentów. Ustalenie dolnej granicy zawartości bioetanolu w wysokości 4,5% w paliwach znacznie utrudniało bowiem ze względów technologicznych stosowanie ulg z tytułu produkcji paliw z dodatkiem bioetanolu i negatywnie wpływała na komponowanie benzyn z zawartością eteru etylo-tert-butylowego poprzez wzrost kosztów wytwarzania. Dla skorzystania ze zwolnienia podatkowego podmioty produkujące benzyny zmuszone były dodawać ponad 10% eteru etylo-tert-butylowego, co ze względów technicznych i ekonomicznych nie zawsze było uzasadnione. Taka sytuacja doprowadziła do tego, że zaprzestano dodawać do benzyn eter etylo-tert-butylowy produkowany z alkoholu etylowego i podjęto produkcję eteru z alkoholu metylowego, co wpłynęło niekorzystnie na sytuację polskiego rolnictwa i sytuację ekonomiczną branży gorzelniczej.

   9. Jak to jest możliwe, że PKN Orlen wykorzystuje swoją pozycję rynkową, ignorując ustawę, wywiera nieuprawniony nacisk na rząd, ministra finansów oraz producentów bioetanolu poprzez bezkarne wprowadzanie na rynek benzyny z dodatkiem silnej trucizny, jaką jest eter metylowy, zamiast preferowanego na całym świecie eteru etylowego? Czy minister środowiska może nakładać kary z tytułu zanieczyszczania środowiska, podobnie jak jego odpowiednicy w krajach UE, a jeżeli tak, to dlaczego nie obciąża truciciela wysokimi karami za jego zanieczyszczanie?

   W krajach Unii Europejskiej eter etylo-tert-butylowy produkowany jest wszędzie tam, gdzie istnieją korzystne uwarunkowania fiskalne oraz możliwości surowcowe (Francja, Hiszpania, Włochy). Europejskie zdolności produkcyjne ETBE wynoszą obecnie ok. 780 tys. ton. Na szeroką skalę rafinerie stosują natomiast eter metylo-tert-butylowy (MTBE). W 2003 roku do benzyn produkowanych w Europie dodano 3,2 mln ton MTBE.

   Zarówno MTBE, jak i ETBE należą do tej samej grupy związków chemicznych i ich właściwości fizyko-chemiczne są zbliżone. Również wpływ na środowisko naturalne jest równoważny. Obecnie są prowadzone dokładne badania na temat wpływu obu eterów na środowisko. W rozumieniu toksyczności obie substancje powodują jednakowe objawy przy zatruciu i obie znajdują się w rejestrze substancji niebezpiecznych.

   W USA po długich debatach decydowano się wycofać MTBE ze stosowania z powodu zaobserwowanego przedostawania się eteru do wód gruntowych wskutek nieszczelności rurociągów i zbiorników. Nie towarzyszyło temu jednak zastąpienie go przez ETBE, gdyż firmy naftowe obawiały się podobnej reakcji, jak to miało miejsce z MTBE, i zdecydowały o bezpośrednim zastosowaniu etanolu jako dodatku do benzyn.

   Jakkolwiek w krajach Europy nie obserwowano podobnego problemu, to w Danii wycofano MTBE ze stosowania. Powodem wycofania eteru nie była jednak jego toksyczność, ale, podobnie jak to miało miejsce w USA, spowodowane było przedostawaniem się tej substancji do wód gruntowych w wyniku nieszczelności systemów dystrybucji. Na dzień dzisiejszy nie ma informacji o planowanym wprowadzenia zakazu stosowania tych eterów. Przy przestrzeganiu prawnych i technicznych wymogów projektowania i eksploatacji systemu dystrybucji paliw łącznie ze stacjami benzynowymi problem z przedostawaniem się eterów do wód gruntowych w Europie nie istnieje.

   PKN Orlen rozpoczął produkcję benzyn z dodatkiem eteru etylowego (eter etylo-tert-butylowy - ETBE) już w 2002 r. Produkcja ta utrzymywana była również w roku 2003.

   Od dnia 1 stycznia 2004 r. wprowadzono w Polsce nowy sposób określania zwolnień od podatku akcyzowego w paliwach ciekłych zawierających biokomponenty. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie podatku akcyzowego, a następnie zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego od akcyzy zwolnione były paliwa ciekłe z zawartością biokomponentów od 4,5 do 5% - w wysokości 1,5 zł od każdego litra biokomponentów dodanych do tych paliw oraz biopaliwa ciekłe z zawartością powyżej 5% do 10% biokomponentów, w kwocie 1,80 zł od każdego litra biokomponentów dodanych do tych paliw, a z zawartością powyżej 10% biokomponentów - w wysokości 2,20 zł od każdego litra biokomponentów dodanych do tych paliw. Zatem zgodnie z tymi regulacjami wysokość zwolnienia została powiązana z ilością dodanego biokomponentu, a oderwana od procentowej zawartości biokomponentu w 1000 l paliwa.

   Oznaczało to, że aby skorzystać ze zwolnienia z akcyzy dla paliw zawierających od 4,5% do 5% biokomponentu w wysokości 1,5 zł od każdego litra biokomponentu, należałoby dodawać ok. 10% eteru etylowego do benzyn. Z technologicznego, a także ekonomicznego punktu widzenia było to nieuzasadnione.

   Powyższe zastrzeżenia były kilkakrotnie przekazywane przez PKN Orlen do Ministra Finansów z prośbą o wprowadzenie zmiany w rozporządzeniu, umożliwiającej inny sposób rozliczania wprowadzanego do benzyn eteru etylowego bez zmiany poziomu wielkości ulgi w podatku akcyzowym.

   Od sierpnia 2004 r. PKN Orlen zaprzestał produkcji eteru etylowego i przestawił się na produkcję eteru metylowego, wobec braku możliwości technologicznych skorzystania z zapisów dotyczących zwolnień w podatku akcyzowym.

   PKN Orlen S.A. argumentuje, że starał się przekonać Ministerstwo Finansów do rozwiązań, które byłyby technologicznie poprawne, a jednocześnie pozwoliłyby na stosowanie etanolu do benzyn w formie ETBE. Taki też był cel spotkania w dniu 3 sierpnia 2004 r. w Ministerstwie Finansów. W przedmiotowym spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele polskich rafinerii oraz przedstawiciele stowarzyszeń zrzeszających producentów bioetanolu.

   Spotkanie to miało charakter konsultacji w ramach tworzenia prawa i było zorganizowane przez Ministerstwo Finansów. W dniu 16 grudnia 2004 r. doszło również do spotkania PKN Orlen z przedstawicielami Krajowego Związku Gorzelni Polskich, gdzie wyjaśniono szczegółowo zaistniałą sytuację oraz omówiono zasady współpracy.

   Rozporządzenie w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego, które urealniło przepisy w tym zakresie i rozszerzyło procentowy udział biokomponentów w paliwach, uprawniający do skorzystania ze zwolnienia akcyzowego, zostało podpisane w dniu 18 listopada 2004 r. i weszło w życie w dniu 7 grudnia 2004 r. Zmiana przepisów pozwoliła na dokonanie modyfikacji w technologii produkcji benzyn w PKN Orlen S.A. i uruchomienie produkcji eteru etylowego. Już w grudniu zakupiono od polskich producentów ok. 1600 ton alkoholu etylowego. Z początkiem stycznia 2005 r. rozpoczęto produkcję ETBE i dodawanie tego biokomponentu do benzyn.

   PKN Orlen zapewnia, że cała dostępna ilość surowca węglowodorowego będzie przetwarzana w kierunku produkcji ETBE. Intensyfikacja produkcji w instalacji pirolizy spowoduje zwiększenie ilości surowca do produkcji ETBE, co z kolei pozwoli na wzrost zagospodarowania alkoholu etylowego.

   W odniesieniu do możliwości nakładania kar przez Ministra Środowiska uprzejmie informuję, że Minister Środowiska nie ma podstaw prawnych do nakładania kar z tytułu zanieczyszczenia środowiska w wyniku spalania paliw silnikowych.

   Obowiązująca ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.) stanowi kontynuację poprzednich uregulowań prawnych dotyczących opłat za korzystanie ze środowiska.

   Zgodnie z art. 275 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. do ponoszenia opłat, w tym za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, są obowiązane podmioty korzystające ze środowiska. W myśl art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo ochrony środowiska przez podmiot korzystający ze środowiska rozumie się:

   a) przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) oraz osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki,

   b) jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy - Prawo działalności gospodarczej,

   c) osobę fizyczną niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

   Opłaty muszą być uiszczane zarówno za gazy wprowadzane do powietrza przy przeładunku benzyn silnikowych, jak i za gazy i pyły wprowadzane do powietrza z procesów spalania paliw w silnikach spalinowych.

   Jedynym kryterium zwolnienia z ponoszenia opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza jest kryterium określone w art. 289 ustawy - Prawo ochrony środowiska (kwartalna wysokość opłat nie przekracza 200 zł). Sejmik województwa może, w drodze aktu miejscowego, uchwalić podwyższenie ww. kryterium, lecz nie więcej niż do 50%.

   Obecnie obowiązujące jednostkowe stawki opłat za gazy lub pyły wprowadzane do powietrza określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 279, poz. 2758).

   10. Jaki jest cel publicznych wystąpień Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi informujących o zamiarze podjęcia prac o zgłoszenia dwóch projektów odrębnie dla bioetanolu oraz dla estrów rzepakowych? W UE problem ten jest regulowany przez jedną dyrektywę. Czy nie jest to kolejne pozorne działanie (mówienie niezgodnie z prawdą o braku stosownych regulacji krajowych) zmierzające do odwleczenia w czasie zapisów ustawy o biokomponentach - w dużym stopniu zbieżnej z dyrektywą 2003/30/WE w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych?

   Informacje z publicznych wystąpień Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od sytuacji i kontekstu, w jakim były przekazywane. Pragnę podkreślić, że wypowiedzi informujące o rozważaniu możliwości ewentualnego podjęcia prac nad założeniami do odrębnych projektów ustaw dla bioetanolu i estrów padły w trakcie spotkań Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wytwórcami tych biokomponentów, zainteresowanych odrębnymi regulacjami prawnymi. Wypowiedzi miały zasygnalizować wolę podjęcia działań, które przyspieszyłyby powszechne stosowanie biokomponentów na krajowym rynku paliw ciekłych w sytuacji wstrzymania zakupu bioetanolu przez przemysł rafineryjny oraz braku wymagań jakościowych dla estrów - co uniemożliwia ich wprowadzenie na rynek krajowy.

   Przeznaczenie części surowców rolniczych na inne cele niż żywnościowe jest istotnym elementem kształtowania polityki rolnej. Działania zmierzające do skutecznego, stabilnego kierowania tych surowców do wytwarzania biokomponentów do paliw ciekłych mają ważne miejsce w kształtowaniu polityki gospodarczej Unii Europejskiej, w której w tym zakresie obowiązują Dyrektywy 2003/30/WE z dnia 8 maja 2003 r. w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych, 2001/77/WE z dnia 27 września 2001 r. w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych oraz 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej.

   Obowiązująca ustawa z dnia 2 października 2003 r. o biokomponentach stosowanych w paliwach ciekłych i biopaliwach ciekłych, chociaż w dużym stopniu jest zbieżna z dyrektywą 2003/30/WE, to jednak nie stanowi jej pełnego wdrożenia - należy pamiętać, iż nie taki był zamiar prac nad jej projektem w wersjach rządowych oraz poselskich.

   Dlatego też w wypowiedziach Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi chodziło o podkreślenie wagi dla kształtowania przepisów prawa mających istotne znaczenie dla realizacji polityki rolnej państwa.

   Na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 22 grudnia 2004 r. Rząd omówił założenia ˝Polityki energetycznej Polski do 2025 r.˝ oraz zaakceptował ich treść, a w dniu 4 stycznia 2005 r. Rada Ministrów zaakceptowała dokument. Uzgodniono, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi we współpracy z Ministrami Gospodarki i Pracy, Środowiska oraz Infrastruktury dokonają implementacji przepisów dyrektywy 2003/30/WE w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych do polskiego porządku prawnego.

   Stosownie do uzgodnień przyjętych przez Radę Ministrów w dniu 22 grudnia 2004 r. w Ministerstwie Gospodarki i Pracy trwają prace mające na celu przygotowanie propozycji narodowego celu wskaźnikowego na 2005 r., dotyczącego minimalnej proporcji biopaliw i innych paliw odnawialnych, jaka powinna znaleźć się na rynku paliwowym, z uwzględnieniem zaleceń wyżej wymienionej dyrektywy. Propozycja przekazana zostanie Ministrom Środowiska, Infrastruktury, Finansów oraz Rolnictwa i Rozwoju Wsi celem jej uzgodnienia.

   Dalsze działania związane z wdrożeniem do polskiego porządku prawnego przepisów dyrektywy 2003/30/WE, podejmowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, będą realizowane stosownie do uzgodnień przyjętych na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 22 grudnia 2004 r. z uwzględnieniem właściwości poszczególnych resortów określonych w ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej.

   Z poważaniem

   Minister

   Jerzy Hausner

   Warszawa, dnia 31 stycznia 2005 r.