Odpowiedź ministra obrony narodowej - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 8995

w sprawie obrony terytorialnej Polski

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając, z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów, na interpelację Pani Poseł Anny Sobeckiej w sprawie obrony terytorialnej Polski (8995), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

   Wejście Polski w struktury NATO wymusiło konieczność przebudowy struktur Sił Zbrojnych RP, a w tym Wojsk Obrony Terytorialnej. ˝Program modernizacji technicznej Sił Zbrojnych RP w latach 2001-2006˝ oraz ˝Program rozwoju Sił Zbrojnych RP w latach 2003-2008˝ określiły priorytety oraz wielkość budżetu MON, przesuwając środek ciężkości na wojska operacyjne i zobowiązania wynikające z członkostwa w Sojuszu. Tym samym wielkość środków finansowych przeznaczonych dla Wojsk Obrony Terytorialnej została ograniczona do niezbędnego minimum. Nie oznacza to jednak rezygnacji z kontynuowania rozwoju OT w systemie obronności państwa.

   Pragnę wyjaśnić, że założenia przebudowy Sił Zbrojnych RP polegające na zmniejszeniu stanu osobowego do 150 000 oraz dostosowania ich struktury do wymagań sojuszniczych rozpoczęły proces dostosowywania struktury organizacyjnej wojsk OT do potrzeb operacyjnych i nowej formuły ich funkcjonowania. W tym też celu brygady OT czasu ˝W˝ w Łodzi, Kielcach i Opolu zostały przeformowane na bataliony OT czasu ˝W˝, a 1 BOT została przedyslokowana do garnizonu Lębork, gdzie realizuje swoje zadania. Funkcjonująca w Gliwicach 23 BOT została rozformowana po utracie zdolności szkoleniowej i bojowej, a na bazie stanu osobowego i sprzętu tej brygady sformowano 19 batalion OT.

   Odmienny charakter, zadania i organizacja sił OT w różnych państwach mają wiele przyczyn. W USA Gwardia Narodowa może być użyta zarówno do obrony terytorialnej (regionalnej, krajowej), jak i do wzmocnienia wojsk operacyjnych działających poza własnym terytorium. Jest to rozwiązanie charakterystyczne dla państw realizujących aktywnie swoje interesy w skali globalnej, które nie są lub nie były zagrożone utratą własnej suwerenności lub terytorium. Stąd też środki budżetowe przeznaczone na funkcjonowanie Gwardii Narodowej w USA są większe od środków innych państw wydawanych na obronę terytorialną. Rozwiązania dobre dla USA nie muszą wcale wyznaczać najlepszego wzorca dla państw średniej wielkości takich jak Polska, aczkolwiek pragnę zapewnić, że wykorzystujemy ich doświadczenia.

   Odnosząc się do problemów zawartych w pytaniach Pani Poseł Anny Sobeckiej informuję, iż:

   1. Mińsko-Mazowiecka Brygada Obrony Terytorialnej im. gen. dyw. F. Kleeberga zostanie przeformowana na jednostkę specjalną Żandarmerii Wojskowej. Proces ten jest planowanym zamierzeniem organizacyjnym ujętym w ˝Programie rozwoju Sił Zbrojnych w latach 2005-2010˝. Takie rozwiązanie zapewni kontynuację realizacji przez wojsko zadań w sytuacjach kryzysowych w tym rejonie, nie powodując ujemnych skutków społecznych, jakie wiążą się z rozformowaniem jednostki. Na skutek planowanych zmian nastąpi zwiększenie stanu liczebnego wojska w garnizonie, a żołnierze obrony terytorialnej spełniający wymagania i którzy chcą dalej pełnić służbę wojskową, będą mieć taką możliwość. Nie przewiduje się także rezygnacji z funkcjonujących w garnizonie obiektów infrastruktury wojskowej. Garnizon Mińsk Mazowiecki, ze względu na specyfikę jego położenia oraz atrybuty szkoleniowe, pozostanie nadal w strukturze wojska garnizonem perspektywicznym.

   2. Przeformowanie wyżej wymienionej jednostki wynika z konieczności rozbudowy i rozwoju jednostek żandarmerii operacyjnej, stosownie do wzrastających zagrożeń terrorystycznych oraz polskich zobowiązań sojuszniczych, w tym Praskich Zobowiązań na rzecz Zdolności Obronnych i budowy europejskiej policji wojskowej. Usytuowanie Obrony Terytorialnej w systemie obronności kraju zmieniło się w związku z wejściem Polski w struktury NATO. Prowadzona w ostatnich latach restrukturyzacja Sił Zbrojnych RP w odniesieniu do Wojsk Obrony Terytorialnej zakładała tworzenie jednostek OT przeznaczonych do wspierania w czasie pokoju działań niemilitarnych ogniw systemu obronności, a w czasie wojny do zapewnienia swobody działania wojsk operacyjnych oraz wykonywania lokalnych zadań obronnych. Z analizy charakteru możliwych zagrożeń wynika, że kierunki zmian narodowych potrzeb obronnych powinny być skoncentrowane na uzyskaniu większych zdolności Sił Zbrojnych RP, w tym Wojsk OT do reagowania na terroryzm i klęski żywiołowe oraz katastrofy wywołane działalnością człowieka. Siły Zbrojne RP, obok zadań militarnych, z uwagi na swój znaczący potencjał ludzki i organizacyjno-techniczny, w sytuacjach kryzysowych będą użyte do niesienia pomocy oraz likwidacji skutków powstałych zniszczeń. Aktualnie funkcjonuje w Wojskach Lądowych sześć brygad OT dyslokowanych w rejonach występowania klęsk żywiołowych.

   3. Zmiana zagrożeń bezpieczeństwa, w tym oddalenie się możliwości wystąpienia konfliktu zbrojnego na dużą skalę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wskazuje na potrzebę posiadania zdolności do prowadzenia walki z terroryzmem i likwidacji skutków aktów terrorystycznych w układzie narodowym i sojuszniczym. Stąd też następuje przewartościowanie zadań sił zbrojnych, a w tym wojsk OT i przygotowanie ich do wsparcia działań resortu spraw wewnętrznych już w czasie pokoju. Nie oznacza to, że w przypadku wystąpienia agresji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jednostki tego typu nie będą zdolne do realizacji zadań obronnych. Przyjęta strategia modernizacji Sił Zbrojnych RP dostosowuje i zwiększa ich możliwości do reagowania na zagrożenia realne i potencjalne. W czasie pokoju utrzymuje się niezbędną ilość sił i środków do realizacji zadań i misji wynikających z art. III Traktatu Waszyngtońskiego. W czasie kryzysu lub wojny jednostki wojskowe w miarę potrzeb uzupełniane są przeszkolonymi żołnierzami rezerwy. Ponadto w ramach przyjętych zobowiązań sojuszniczych w Siłach Zbrojnych RP utrzymywane są jednostki wojskowe wysokiej gotowości do realizacji zadań w ramach art. V Traktatu Waszyngtońskiego. Uważa się, że właśnie nadanie takiej roli Siłom Zbrojnym RP pozwoli skutecznie obronić terytorium Państwa.

   Przedstawiając powyższe wyjaśnienia żywię nadzieję, że uzna je Pan Marszałek za zasadne.

   Łączę wyrazy szacunku

   Minister

   Jerzy Szmajdziński

   Warszawa, dnia 18 stycznia 2005 r.