Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9005

w sprawie planów restrukturyzacyjnych PPUP Poczta Polska mających wejść w życie od początku 2005 r.

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji posła Janusza Dobrosza nr SPS-0202-9005/04 z dnia 17 grudnia 2004 roku w sprawie planów restrukturyzacyjnych PPUP ˝Poczta Polska˝ mających wejść w życie od początku 2005 r. przedstawiam poniższe wyjaśnienia.

   Na wstępie chciałbym wyjaśnić, że problemy, o których mowa w interpelacji Pana Posła Janusza Dobrosza, były przedmiotem debaty sejmowej na 93. posiedzeniu Sejmu RP w dniu 16 grudnia br., w trakcie której wyjaśniłem wiele kwestii związanych z restrukturyzacją PPUP ˝Poczta Polska˝, m.in. dotyczących konieczności dokonania restrukturyzacji, obaw utraty miejsc pracy czy nabycia akcji Banku Pocztowego S.A. przez PKO BP S.A. Niemniej przedstawiam je poniżej.

   Ad 1

   Kierunki zmian w strukturze organizacyjnej Poczty Polskiej zawarte są w opracowanej w 2002 r. Strategii Rozwoju Poczty Polskiej, która była omawiana na kierownictwie Ministerstwa Infrastruktury. Następnie w połowie 2004 roku przedstawiono aktualizację tego dokumentu. W każdym przypadku kierunki zmian były przyjęte akceptującymi uchwałami przez Radę Poczty Polskiej, w której skład (9-osobowy) wchodzi trzech przedstawicieli organizacji związkowych działających w Poczcie Polskiej. Również Ministerstwo je zaakceptowało, przyjmując do wiadomości zaprezentowane w tych dokumentach kierunki zmian, uznając, iż zmiany te są niezbędne, aby przedsiębiorstwo mogło sprostać zadaniom na konkurencyjnym rynku usług pocztowych.

   Do najważniejszych kierunków zmian przedstawionych w Strategii zarówno tej z 2002 r., jak i wersji zaktualizowanej jest zmiana struktury organizacyjnej Poczty Polskiej, tj. wyodrębnienie pionów biznesowych a w dalszej przyszłości ewentualne przekształcenie z przedsiębiorstwa państwowego w spółkę prawa handlowego. Podjęte aktualnie przez Kierownictwo Poczty Polskiej działania, które budzą niepokój pracowników, mają na celu wyodrębnienie niżej wymienionych pionów biznesowych:

   - Pionu Usług Pocztowych (aktualnie Centrum Usług Pocztowych) opartego o sieć 14 centrów ekspedycyjno-rozdzielczych, na bazie których zostanie utworzonych 14 regionów operacyjnych i 14 regionów handlowych. Będzie on ukierunkowany na obsługę głównie klientów instytucjonalnych, od których pochodzi ok. 80% wszystkich przesyłek pocztowych, a które nadawane są z pominięciem nadawczych skrzynek pocztowych czy okienek w placówkach pocztowych. Celem powołania tego centrum jest zahamowanie spadku wolumenu realizowanych usług pocztowych, zwłaszcza rynku listów, oraz utrzymanie, a następnie zwiększenie udziału Poczty w rynku paczek i druków reklamowych.

   - Pionu Sieci, tj. opartej na bazie placówek pocztowych efektywnej i rentownej struktury dystrybucji, pozwalającej na zapewnienie pokrycia kosztów jej funkcjonowania w nowej sytuacji, w której rosnąca część przychodów z usług pocztowych generowana jest poza urzędami pocztowymi. W organizacji wewnętrznej tego Pionu zostanie zachowany podział na 10 regionów i 64 rejony.

   Docelowo będzie on ukierunkowany na klientów detalicznych i maksymalizację sprzedaży następujących usług: detaliczne usługi pocztowe, masowe płatności, detaliczne usługi finansowe, prenumerata, asortyment handlowy, usługi komunalne.

   - Pionu Usług Logistycznych funkcjonującego w oparciu o Zakłady Transportu Samochodowego, MS-Pocztex, usługi koncesjonowane. Oferta usług logistycznych oparta będzie o usługi kurierskie, proste usługi transportowe i spedycyjne, wynajem magazynów, usługi ochrony osób i mienia (w tym konwojowania gotówki), nowe technologie.

   - Pion Infrastruktury - celem powołania tego Pionu jest dążenie do obniżenia kosztów funkcji pomocniczych o charakterze korporacyjnym. Będzie on odpowiedzialny za optymalne wykorzystanie nieruchomości w ramach całej Poczty Polskiej, w tym wynajem powierzchni rekreacyjno-turystycznych), opracowywanie i wdrażanie strategii informatyzacji Poczty Polskiej oraz obniżanie kosztów zakupów korporacyjnych i innych funkcji administracyjnych. Zostanie on wydzielony po zakończeniu wydzielania pionów usługowych i przejmie on w całości majątek i ludzi, którzy nie przejdą do któregoś z pionów usługowych.

   Wdrożenie powyższych zmian organizacyjnych będzie odbywało się etapami, reorganizacja funkcji pomocniczych zostanie przesunięta na ostatni etap, poszczególne funkcje i zadania będą wydzielane tylko w sytuacjach wyjątkowych, po przedstawieniu szczegółowego biznesplanu i wyraźnych korzyści ekonomicznych dla przedsiębiorstwa oraz korzyści społecznych dla pracowników.

   Ad 2

   Aktualnie Poczta Polska przygotowuje Strategię Zarządzania Zasobami Ludzkimi, która określi działania zmierzające do podniesienia kwalifikacji kadr i wdrożenia prosprzedażowego systemu motywacyjnego. Pomimo iż Kierownictwo Poczty Polskiej nie zakłada masowych zwolnień, to jak przy każdej reorganizacji nie uniknie się ich zupełnie, choćby z takich przyczyn, że ktoś nie wyrazi zgody na przekwalifikowanie czy nie zechce przyjąć nowych warunków pracy lub też nie sprawdzi się zawodowo w nowych warunkach itp. Dlatego też w Poczcie Polskiej prowadzone były od 6 grudnia 2004 r. negocjacje Kierownictwa z reprezentacją Związków Zawodowych w sprawie pakietu socjalnego dla pracowników, którzy z różnych przyczyn mogą nie znaleźć zatrudnienia w nowej strukturze organizacyjnej. Zaowocowały one podpisaniem w dniu 12 stycznia br. porozumienia między ppup Poczta Polska a Wspólną Reprezentacją Związkową. Ustalono w nim, iż Pakiet Socjalny zostanie wynegocjowany w możliwie najkrótszym terminie, a do tego czasu obowiązywać będą w zakresie zatrudnienia warunki określone w porozumieniu. Podpisując porozumienie, strony wspólnie stwierdziły, że kończy się spór na tle żądań i postulatów wysuwanych przez Wspólną Reprezentację Związkową.

   Ad 3

   Chciałbym też wyjaśnić, że w Strategii nie zakłada się masowych zwolnień, co również potwierdzał wielokrotnie Dyrektor Generalny Poczty Polskiej. Natomiast od wielu lat każdy z rocznych planów rzeczowo-finansowych zakładał stopniową redukcję zatrudnienia. W 2005 r. przewidziana redukcja zakłada jego zmniejszenie o ok. 1200 etatów w skali całego przedsiębiorstwa i będą to w większości tzw. odejścia naturalne, np. na emerytury, renty.

   Ad 4

   Podobnie jak operatorzy pocztowi w innych krajach, Poczta Polska działa na kilkunastu rynkach, obsługując zarówno firmy i przedsiębiorstwa, jak i klientów indywidualnych. Duża część przychodów Poczty z usług pocztowych, stanowiących główne źródło utrzymania firmy, pochodzi obecnie z obszaru zastrzeżonego dla Poczty Polskiej. W warunkach podlegającemu szybkiej liberalizacji rynku usług pocztowych i rosnącej konkurencji na pozostałych rynkach stwarza to zagrożenie dla rozwoju firmy. Zagrożenie to wynika w dużej mierze ze słabości dzisiejszej organizacji Poczty Polskiej. Aktualna struktura organizacyjna Poczty Polskiej, będąca historycznym spadkiem z okresu, kiedy przedsiębiorstwo stanowiło część administracji państwowej, charakteryzuje się szeregiem dysfunkcji, negatywnie wpływających na możliwości sprostania przez firmę nowym wyzwaniom rynkowym. Opiera się ona na hierarchicznej organizacji terytorialnej. Poczta podzielona jest na 10 okręgów, a te na 64 rejonowe urzędy poczty, którym przyporządkowane są placówki pocztowe świadczące detaliczne usługi pocztowe. Istnienie tak ukształtowanej struktury terytorialnej, z wieloma szczeblami organizacyjnymi dublującymi wzajemnie swoje zadania i z ponad 100 autonomicznymi wewnętrznymi jednostkami będącymi zakładami pracy, sprawdzało się w warunkach, gdy przedsiębiorstwo było monopolistą na rynku usług pocztowych wspomaganym przez Państwo. Taka kosztochłonna struktura nie ma racji bytu w warunkach konkurencji.

   Ponadto jednostki organizacyjne w niej funkcjonujące koncentrują się na zbyt wielu obszarach zarządzania: te same struktury odpowiadają za sprzedaż usług i obsługę klienta, realizację usług oraz funkcje pomocnicze: administrację, zakupy, księgowość. Niższe szczeble organizacyjne są nadmiernie obciążone funkcjami administracyjnymi i sprawozdawczymi, natomiast ich kompetencje w zakresie sprzedaży są niewystarczające. Ponadto brak jest wyodrębnionych struktur do obsługi poszczególnych grup klientów o zróżnicowanych wymaganiach i potrzebach. Cechy te wpływają negatywnie na jakość tworzonych w Poczcie Polskiej produktów, obniżają motywację pracowników do osiągania dobrych wyników (zwłaszcza w przypadku kadry zarządzającej), wpływają na nadmierne wydłużenie procedur decyzyjnych, obniżają jakość obsługi klienta i elastyczność w dopasowywaniu się do wymagań rynku.

   Restrukturyzacja firmy i organizacyjne rozdzielenie poszczególnych biznesów w Poczcie ma stworzyć organizacyjne przesłanki dla usprawnienia zarządzania działalnością firmy na poszczególnych rynkach.

   Wdrożenie nowej struktury organizacyjnej opartej o piony biznesowe pozwoli na poprawę funkcjonowania Poczty Polskiej w kluczowych dziedzinach dla funkcjonującego na wolnym rynku przedsiębiorstwa, wpływając na poprawę motywacji pracowników, polepszając jakość oferowanych usług, zwiększając sprawność i szybkość podejmowanych decyzji oraz skuteczność i elastyczność w reagowaniu na potrzeby klienta.

   Zalety nowej struktury to:

   - przypisanie odpowiedzialności za wykonywane zadania - menadżerowie będą ukierunkowani i rozliczani za osiąganie określonych celów: sprzedażowych, jakościowych bądź kosztowych;

   - specjalizacja zarządzania poszczególnymi produktami poprzez wprowadzenie funkcji menedżerów produktowych, podział działalności handlowej na usługi pocztowe, logistyczne i detaliczne oraz odciążenie ich od czynności pomocniczych zwiększy czas i wiedzę osób zajmujących się tworzeniem oferty, co przełoży się na wyższą jakość;

   - zwiększenie kompetencji niższych szczebli w zakresie bieżących decyzji handlowych przyśpieszy pracę i obniży koszty.

   Ad 5

   Fakt, że postanowienia ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz.U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397, z późn. zm.), które w art. 3 ust. 3 wyłączają możliwość wszczęcia postępowania komercjalizacyjnego w stosunku do państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej ˝Poczta Polska˝ wymienionego w pkt. 10 w tym ustępie, nie oznacza, że takiej komercjalizacji nie można dokonać w ogóle. Będzie to możliwe po dokonaniu stosownych zmian w tym akcie prawnym w drodze podjęcia stosownej decyzji politycznej, a następnie zgody parlamentu. W odniesieniu do pytania, ˝jak traktować pomysły Dyrekcji o przekształceniu Poczty Polskiej w spółkę akcyjną˝, chciałbym wyjaśnić, że w ciągu ostatnich 15 lat w podmiot prawa handlowego o charakterze komercyjnym przekształcono m.in. poczty: niemiecką, holenderską, brytyjską i szwedzką. Najwięksi operatorzy pocztowi stanowią dziś grupy kapitałowe operujące na różnych rynkach poprzez jednostki biznesowe; i tak np. Poczta Holenderska składa się z 16 jednostek biznesowych, Pocztę Niemiecką tworzy 30 spółek, a Pocztę Francuską - ok. 200 spółek. Generalnie realizowana jest polityka odchodzenia od formy ustrojowej przedsiębiorstwa państwowego i przekształcania ich w spółki prawa handlowego. Komercjalizacja Poczty Polskiej, czyli jej przekształcenie w spółkę akcyjną ze 100% udziałem Skarbu Państwa, pozwoli temu podmiotowi na funkcjonowanie w formie prawnej, w jakiej funkcjonuje większość operatorów pocztowych na rynku europejskim, a w konsekwencji umożliwi skuteczne konkurowanie na zliberalizowanym (zgodnie z wymogami Unii Europejskiej) rynku usług pocztowych, stworzenie przejrzystych struktur zarządzania firmą i ogólne dostosowanie wewnętrznych struktur organizacyjnych do takiego rynku, a także pozyskanie środków finansowych na rozwój firmy ze źródeł zewnętrznych.

   Ad 6

   Na decyzję Poczty Polskiej o rezygnacji z prawa pierwszeństwa kupna akcji Banku Pocztowego S.A. decydujący wpływ miał między innymi charakter nowego inwestora, który jako branżowy i co równie istotne, państwowy, może stać się dla Poczty Polskiej korzystnym partnerem w procesie dalszego rozwoju Banku Pocztowego. Ten sam właściciel Poczty Polskiej, Banku Pocztowego i PKO BP, jakim jest Państwo, to gwarancja bezpiecznych relacji kapitałowych. Najbardziej istotnym jednak argumentem, który miał wpływ na decyzję o odstąpieniu Poczty od prawa pierwokupu, był aspekt finansowy, rozpatrywany w kontekście realizacji Strategii Rozwoju Poczty Polskiej. Biorąc pod uwagę skalę programu inwestycyjnego Poczty, związanego z podstawowym zakresem działalności pocztowej, wydatek związany z zakupem przedmiotowych akcji wiązałby się z opóźnieniami w strategicznych inwestycjach realizowanych w ramach Strategii Rozwoju Poczty Polskiej związanych ze świadczeniem usług pocztowych. Poczta Polska, decydując się na zakup akcji, musiałaby samodzielnie ponosić koszty usprawnienia i rozwoju działalności Banku Pocztowego, co wiązałoby się nie tylko z większym ryzykiem, ale przede wszystkim ograniczyłoby środki przeznaczone na inne inwestycje.

   Przedstawiając powyższe, wyrażam nadzieję, że w sposób wyczerpujący odpowiedziałem na pytania zawarte w interpelacji Pana Posła Janusza Dobrosza.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Wojciech Hałka

   Warszawa, dnia 18 stycznia 2005 r.