Odpowiedź ministra rolnictwa i rozwoju wsi

na interpelację nr 9094

w sprawie dramatycznej sytuacji polskich firm eksportujących owoce miękkie na rynki UE

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji Posłów Marii Zbyrowskiej i Andrzeja Leppera, załączonej przy piśmie z dn. 13 stycznia br. nr SPS-0202-9094/05, w sprawie dramatycznej sytuacji polskich firm eksportujących owoce miękkie na rynki UE uprzejmie przekazuję odpowiedzi na zawarte w interpelacji pytania.

   Ad 1

   Ponieważ typową cechą rynku owoców i warzyw jest znaczna niestabilność, czego jaskrawym przejawem była trudna sytuacja na polskim rynku owoców miękkich w 2004 roku, strona polska postulowała wielokrotnie na forum instytucji unijnych o wprowadzenie zmian w obecnie obowiązującej wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw, które miałyby na celu lepsze jej dopasowanie do sytuacji zaistniałej po rozszerzeniu UE o nowe kraje członkowskie, w tym Polskę.

   Od lipca br. strona polska na bieżąco informowała Komisję Europejską o trudnej sytuacja na polskim rynku, wskazując na konieczność podjęcia odpowiednich działań, w tym doraźnych łagodzących skutki dla producentów. Wykorzystując ogólnounijną debatę na forum Rady UE, postulowano takie zmiany w prawodawstwie, które w sposób systemowy, tj. odnosząc się do przyczyn zjawisk, pomogłyby rozwiązać problemy polskiego sektora ogrodniczego.

   W dniu 10 sierpnia br. Komisja przekazała do Rady raport w sprawie uproszczenia wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw. Zaprezentowano w nim zmiany, jakie wprowadzono w zarządzaniu tym sektorem od 1996 r. W raporcie Komisja postawiła też pytania, które miały ukierunkować debatę dotyczącą ewentualnych zmian w obowiązującym w tym sektorze prawodawstwie. Dyskusja w sprawie raportu odbywała się już na forum Specjalnych Komitetów ds. Rolnych oraz Grup Roboczych Rady ds. Owoców i Warzyw. W dniu 18 października 2004 r. odbyło się posiedzenie Rady Ministrów UE, które zakończyło etap dyskusji nad raportem Komisji.

   Podczas posiedzenia Specjalnego Komitetu do Spraw Rolnych (SCA) w dniu 8 listopada 2004 r. prezydencja holenderska przedstawiła raport dotyczący konkluzji z dotychczasowego przebiegu dyskusji nad reformą. W przypadku Polski większość naszych postulatów znalazła w nim odzwierciedlenie. Dokument znalazł poparcie wszystkich delegacji, z wyjątkiem delegacji Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Szwecji.

   Podczas licznych spotkań dotyczących tego zagadnienia nie podjęto jednak jeszcze ostatecznych decyzji w sprawie zakresu tej reformy. Oczekuje się, że na podstawie konkluzji Prezydencji Komisja Europejska przygotuje propozycje rozwiązań prawnych, nad którą prowadzona będzie dalsza dyskusja dotycząca kształtu reformy wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw.

   Ad 2

   Strona Polska wykorzystuje wszystkie możliwości na forum UE prezentacji trudnej sytuacji na tym rynku. Polska brała aktywny udział we wszystkich spotkaniach poświęconych planowanej reformie wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw i zgłosiła szereg propozycji obejmujących m.in. zwiększenie poziomu wsparcia finansowego dla wstępnie uznanych grup producentów, uproszczenie niektórych procedur związanych z uznawaniem, jak i stosowaniem dla nich pomocy finansowej, a przede wszystkim rozszerzenie listy produktów przeznaczonych do przetwórstwa, w stosunku do których będzie stosowany system wsparcia finansowego. Strona polska wnioskowała wielokrotnie o rozszerzenie listy produktów objętych systemami pomocy do produkcji kierowanej do przetwórstwa stosowanymi obecnie wobec owoców i warzyw, które pozostawały produktami strategicznymi (istotnymi z ekonomicznego punktu widzenia) lub rynkowo wrażliwymi przed ostatnim poszerzeniem. Lista taka powinna zostać poszerzona o takie produkty, których UE stała się znaczącym producentem w związku z poszerzeniem (głównie owoce miękkie i jabłka). Należy podkreślić, że postulat Polski dotyczący uproszczenia stosowania wsparcia finansowego dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw już znalazł odzwierciedlenie w wydanym przez Komisję Europejską projekcie rozporządzenia dotyczącego zmiany wsparcia finansowego do inwestycji realizowanych w ramach planów dochodzenia do uznania.

   Prace nad reformą wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw będą kontynuowane w 2005 roku. Należy podkreślić, że reforma wspólnej organizacji rynków rolnych jest procesem długotrwałym, wymagającym wielu dyskusji i uzgodnień pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi. Ministerstwo rolnictwa ze swojej strony mobilizuje wszelkie siły w celu jak najlepszej prezentacji i argumentacji postulatów Polski oraz szukania poparcia ze strony innych krajów członkowskich. Niemniej jednak ostateczny wynik dyskusji nad reformą rynku owoców i warzyw będzie uzależniony w dużej mierze od uzyskania poparcia ze strony innych krajów członkowskich, a sam zreformowany system zacznie obowiązywać najwcześniej w 2006 roku.

   Ad 3

   Import produktów na rynki UE z krajów trzecich odbywa się w ramach określonych w przepisach wspólnotowych warunków. Warunki te wynikają z wielostronnych zobowiązań w ramach WTO, którego członkami są zarówno UE, Polska oraz wiele krajów trzecich, np. Chiny. Niemniej jednak prawodawstwo Unii Europejskiej umożliwia już teraz podjęcie działań mających na celu ochronę wspólnotowego rynku niektórych produktów (np. truskawek, malin) przed konkurencją ze strony państw trzecich. W związku z powyższym, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpiło do Ministerstwa Gospodarki i Pracy z wnioskiem o podjęcie stosownych działań, które docelowo skutkowałyby ograniczeniem importu truskawek mrożonych - kod CN 0811 10 - z Chin na rynek Unii Europejskiej. Przy ww. piśmie przekazano dane statystyczne i nadesłane do tego terminu kwestionariusze przedsiębiorców, niezbędne do przygotowania ww. wniosku.

   Należy podkreślić, iż wniosek o wszczęcie postępowania ochronnego musi uzyskać poparcie co najmniej 25% przemysłu Unii Europejskiej. Biorąc pod uwagę fakt, iż połowa produkcji unijnej pochodzi z Polski, wniosek musi zostać poparty co najmniej przez 50% przemysłu krajowego. Mimo usilnych zabiegów ze strony Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi tylko nieliczne zakłady odpowiedziały na apel i przesłały kwestionariusze stanowiące podstawę do poparcia wniosku o uruchomienie środków ochronnych.

   Na podstawie przekazanych danych i kwestionariuszy Ministerstwo Gospodarki i Pracy, jako resort odpowiadający za prowadzenie w imieniu Polski postępowań ochronnych, przygotowuje właściwy wniosek do Komisji Europejskiej. Należy jednocześnie zaznaczyć, że aby postępowanie zostało wszczęte i aby ewentualne tymczasowe środki ochronne mogły być nałożone, wniosek Polski musi być poparty przez co najmniej 12 państw członkowskich.

   Tymczasowy środek ochronny może być stosowany tylko w postaci ceł dodatkowych, niwelujących różnicę między zbyt niską ceną importową a ceną na rynku unijnym.

   Należy podkreślić, że Polska jako członek Unii Europejskiej korzysta z takich samych instrumentów ochrony rynku jak wszystkie pozostałe kraje członkowskie. Oznacza to, że w przypadku niektórych owoców (m.in. jabłek, wiśni, śliwek) wspólnotowy rynek chroniony jest przed konkurencją ze strony państw trzecich za pomocą cen wejścia, które spełniają funkcję sugerowanej przez Komisję Rolnictwa i Rozwoju Wsi minimalnej ceny importu.

   Jednocześnie uprzejmie informujemy, iż Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w chwili obecnej nie ma podstaw prawnych do rozpoczęcia postępowania administracyjnego przeciwko podmiotom zajmującym się importem owoców.

   Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia w sposób wyczerpujący odpowiedzą na pytania Pani Poseł Marii Zbyrowskiej oraz Pana Posła Andrzeja Leppera.

   Z poważaniem

   Minister

   Wojciech Olejniczak

   Warszawa, dnia 28 stycznia 2005 r.