Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9694

w sprawie darowizn na rzecz kościelnych osób prawnych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przekazaną przy piśmie z dnia 21 marca 2005 r. interpelację Pana Posła Bogdana Lewandowskiego w sprawie odliczania od dochodu osób fizycznych darowizn na rzecz kościelnych osób prawnych, uprzejmie informuję.

   W uchwale z dnia 14 marca 2005 r. podjętej przez pełen skład Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, a dotyczącej darowizn na działalność charytatywno-opiekuńczą prowadzoną przez kościelne osoby prawne, Sąd odniósł się do stanu prawnego dotyczącego ˝darowizn kościelnych˝ poczynionych przez osoby fizyczne w latach 1995-2003. Tym niemniej należy zwrócić uwagę, iż Sąd powołując się na brzmienie art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy Ordynacja podatkowa wywiódł, że kwestie ulg podatkowych mogą także regulować ustawy spoza dziedziny prawa podatkowego. Ponadto, uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, stwierdził m.in., iż jedynie odpowiednia zmiana przepisów ustaw regulujących stosunki Państwo-Kościół - w części dotyczącej darowizn - doprowadziłaby do ograniczenia omawianego odliczenia od dochodu.

   W tej sytuacji należy rozumieć, że zmiana stanu prawnego dokonana począwszy od 1 stycznia 2004 r. w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.) nie pozbawia podatników prawa do korzystania z odliczenia darowizn na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą, w pełnej wysokości. Co do zasady bowiem przepisy ustaw o stosunku Państwa do Kościołów, regulujących m.in. kwestie bezlimitowego odliczania darowizn na tę działalność, nadal funkcjonują w obrocie prawnym.

   Odpowiadając na pierwsze z pytań Pana Posła, pragnę zauważyć, iż stosownie do postanowień art. 25 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uchwalenie ustaw regulujących stosunki Państwo Kościół poprzedza zawarcie umów przez Radę Ministrów z właściwymi przedstawicielami poszczególnych kościołów. Na obowiązek negocjowania rozwiązań prawnych dotyczących danego kościoła - wynikający ze wskazanej wyżej normy - zwraca uwagę również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 kwietnia 2003 r., sygn. akt K 13/02.

   Zatem wystąpienie z inicjatywą ustawodawczą mającą na celu dokonanie zmian w tzw. ustawach kościelnych - bez względu na charakter tej zmiany - byłoby możliwe po uprzednich negocjacjach Rady Ministrów z przedstawicielami poszczególnych kościołów, zakończonych dwustronnymi umowami.

   Pragnę zapewnić Pana Posła, że organy podatkowe - przy weryfikacji zeznań podatkowych - dokładają wszelkich starań, aby wykluczyć możliwość korzystania przez podatników z jakichkolwiek fikcyjnych odliczeń. Prawidłowość dokumentowania darowizn sprawdzana jest już w trakcie weryfikacji zeznań, a wszelkie wątpliwości wyjaśniane są w toku czynności sprawdzających.

   Odnotowywane są takie uchybienia, jak:

   - okazywanie z reguły sprawozdań lakonicznych, bez wskazania konkretnych celów i kwot należności wydatkowanych na preferowane cele,

   - nieokazywanie przez obdarowanych dokumentów źródłowych wskazujących na zakup określonych artykułów (np. spożywczych), dowodów zapłaty należności organizatorom kolonii szkolnych, list wypłaconych wynagrodzeń opiekunom dzieci itp.,

   - brak umów darowizny w formie pisemnej,

   - sporadycznie okazywanie zamiast sprawozdania oświadczeń proboszcza o przeznaczeniu darowizny na cele kultu religijnego czy na cele charytatywno-opiekuńcze,

   - sporadycznie - niedostarczanie organom podatkowym sprawozdań.

   W większości przypadków sprawozdania uznaje się za zgodne z wymogami przepisów ustaw o stosunku Państwo Kościół. Tym bardziej że ustawodawca nie określił zakresu informacji, która winna być zawarta w sprawozdaniu.

   Pragnę jednocześnie poinformować Pana Posła, że w zakresie prawidłowości wyłączenia z podstawy opodatkowania darowizn przekazanych kościelnym osobom prawnym na działalność charytatywno-opiekuńczą w 2004 r. urzędy kontroli skarbowej:

   - łącznie skontrolowały 138 podmiotów, z tego:

   - osób fizycznych - 96,

   - osób prawnych - 42,

   - kwota odliczonych darowizn przekazanych przez skontrolowane podmioty wyniosła 25.812.410 zł, z tego przez:

   - osoby fizyczne - 15.897.981 zł,

   - osoby prawne - 9.914.429 zł,

   - w 7 podmiotach stwierdzono fikcyjne darowizny, z tego u:

   - osób fizycznych - 5,

   - osób prawnych - 2,

   - łączna kwota fikcyjnych darowizn wyniosła 2.244.000 zł, z tego:

   - osoby fizyczne - 424.000 zł,

   - osoby prawne - 1.820.000 zł.

   Kwota fikcyjnych darowizn w stosunku do kwoty darowizn objętych kontrolą stanowi 8,9%.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Neneman

   Warszawa, dnia 11 kwietnia 2005 r.