Odpowiedź ministra rolnictwa i rozwoju wsi

na interpelację nr 9924

w sprawie organizacji rynku owoców miękkich

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji Pana posła Jana Burego, załączonej przy piśmie z dn. 27 kwietnia br., nr SPS-0202-9924/05, w sprawie organizacji rynku owoców miękkich uprzejmie przekazuję Panu Marszałkowi odpowiedź na zawarte w tej interpelacji pytania.

   Ad 1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dostrzegając skalę problemu, planuje powołanie przy Ministrze Rolnictwa specjalnego zespołu do kontaktów z Unią Europejską w zakresie regulowania rynku owoców miękkich?

   Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako jednostka administracji rządowej reprezentuje stronę polską na forum Komisji Europejskiej i Rady UE w zakresie podejmowania decyzji i kształtowania polityki wspólnotowej w obszarze rolnictwa. W ramach prac Grup Roboczych stanowisko Polski związane z reformą i analizą prawodawstwa unijnego w sektorze owoców miękkich było i jest konsultowane na bieżąco z przedstawicielami sektora.

   Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wykorzystuje wszystkie możliwości na forum UE do prezentacji trudnej sytuacji na rynku owoców miękkich. Przedstawiciele MRiRW brali i biorą aktywny udział we wszystkich spotkaniach poświęconych planowanej reformie wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw, zgłaszając szereg propozycji obejmujących m.in. zwiększenie poziomu wsparcia finansowego dla wstępnie uznanych grup producentów, uproszczenie niektórych procedur związanych z uznawaniem grup, jak i stosowaniem dla nich pomocy finansowej, a przede wszystkim rozszerzenie listy produktów przeznaczonych do przetwórstwa, w stosunku do których powinien być stosowany system wsparcia finansowego.

   Ad 2. Czy przewidywane jest objęcie produkcji i przetwórstwa owoców miękkich systemem wsparcia jak np. w przypadku zbóż?

   Mechanizmy regulujące każdy z rynków rolnych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej przewidują odmienne i specyficzne systemy regulowania i zarządzania tymi rynkami. Z chwilą akcesji Polska zobowiązała się do kształtowania swojej polityki rolnej zgodnie z założeniami unijnej Wspólnej Polityki Rolnej oraz wyłącznie w ramach dostępnych dla poszczególnych rynków mechanizmów regulacji. Zmiana bądź rozszerzenie jakiegokolwiek z dostępnych instrumentów może odbywać się wyłącznie w ramach przewidzianych w prawodawstwie UE procedur. Zgodnie z założeniami wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie dysponuje instrumentami pozwalającymi na wprowadzenie innych mechanizmów regulacji, np. cen instytucjonalnych lub skupu interwencyjnego, jakie obowiązują na rynku zbóż.

   W dniu 10 sierpnia 2004 r. Komisja Europejska przekazała do Rady raport w sprawie uproszczenia wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw. W raporcie tym komisja postawiła pytania, które miały ukierunkować debatę dotyczącą zmian w obowiązującym w tym sektorze prawodawstwie. Planowana zmiana wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw zakłada przede wszystkim uproszczenie istniejących procedur, dlatego też nie ma ona na celu wprowadzenia mechanizmów analogicznych do systemu wsparcia np. na rynku zbóż.

   W trakcie debaty nad reformą Polska wskazywała w swoich postulatach na cele strategiczne, jakimi są stabilizacja rynku owoców i warzyw i osiągnięcie zadowalającego stopnia zorganizowania producentów w nowych krajach członkowskich w jak najkrótszym czasie oraz zaproponowała rozważenie koncepcji uatrakcyjnienia systemów wsparcia dla grup i organizacji producentów. Wsparcie finansowe dla producentów owoców miękkich kierowanych do przetwórstwa było jednym z postulatów Polski, przedstawionym za pośrednictwem MRiRW, na forum Rady UE w ramach dyskusji nad reformą wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw. Zgodnie z postulatem Polski w ramach wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw przetworzonych należałoby rozszerzyć listę produktów objętych systemami pomocy do produkcji kierowanej do przetwórstwa o owoce miękkie i jabłka. Proponowane przez Polskę rozwiązania opierają się na systemie wsparcia produkcji pomidorów kierowanych do przetwórstwa, w ramach którego polscy producenci pomidorów otrzymują dopłaty już od 2004 r.

   Pierwszy etap dyskusji nad reformą wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw zakończył się w listopadzie 2004 r. raportem zawierającym konkluzje Prezydencji Holenderskiej, w którym m.in. zobowiązano Komisję Europejską do przeprowadzenia analizy rynku owoców miękkich w poszerzonej UE-25 (w tym w Polsce) oraz, w zależności od wyników tej analizy, do zaproponowania pewnych rozwiązań zaistniałych problemów. W związku z powyższym w dniach 19-29 kwietnia br. z wizytą w Polsce przebywał ekspert Komisji Europejskiej ds. rynku owoców i warzyw Pan Marc Duponcel. Celem wizyty było zapoznanie się przedstawiciela Komisji z problematyką i sytuacją dotyczącą rynku owoców miękkich oraz jabłek przemysłowych w Polsce. Podobne, lecz znacznie krótsze wizyty eksperta będą przeprowadzane jeszcze w innych, głównie nowych, krajach członkowskich. Na podstawie uzyskanych informacji opracowany zostanie stosowny raport, który posłuży Komisji Europejskiej do wypracowania zbiorczego raportu o sytuacji na rynku owoców miękkich w Unii Europejskiej. Raport ma być przedstawiony jesienią br., tak aby w połowie roku 2006 Komisja Europejska mogła przygotować propozycję rozwiązań w formie projektu nowego rozporządzenia Rady. Dyskusja nad tym projektem rozporządzenia będzie trwała przynajmniej do 2007 r.

   Ad 3. Czy planuje się obecnie stworzenie możliwości korzystania z rekompensat z budżetu UE z tytułu nieprzeznaczania owoców miękkich do sprzedaży?

   Celem i założeniem reformy na rynku owoców i warzyw jest uproszczenie procedur i zmniejszanie nadprodukcji surowca przy jednoczesnym zapewnieniu samowystarczalności produkcji wspólnotowej. Wcześniejsze doświadczenia państw członkowskich ze stosowaniem rekompensat za nieprzeznaczenie owoców czy warzyw do sprzedaży dowiodły, że jest to system kosztowny, stymulujący znaczną nadprodukcję, z założenia przeznaczaną przez producentów na nieprzeznaczenie do sprzedaży z rynku, przez co sprzeczny ze swoimi założeniami. Dlatego też Unia Europejska stopniowo wycofuje się z tego mechanizmu, z jednej strony, poprzez ograniczanie limitów produktów przeznaczanych do wycofania, z drugiej zaś, poprzez obniżenie rekompensat cenowych za produkt nieprzeznaczony do sprzedaży. Obecnie mechanizm ten obowiązuje tylko dla jabłek, gruszek, kalafiorów, pomidorów, bakłażanów, winogron, moreli, nektaryn, brzoskwiń, melonów, arbuzów, pomarańczy, mandarynek, klementynek, satsumów i cytryn. Z uwagi na malejące znaczenie tego jedynego dostępnego w ramach wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw instrumentu interwencji, Komisja Europejska nie planuje rozszerzenia listy produktów objętych tym instrumentem zawartej w załączniku II do rozporządzenia Rady (WE) nr 2200/96.

   Jednocześnie należy podkreślić, że istnieje możliwość finansowania nieprzeznaczania owoców miękkich do sprzedaży z funduszu operacyjnego organizacji producentów owoców i warzyw. Każda organizacja może uwzględnić takie działanie w swoim programie operacyjnym i sfinansować je ze składek swoich członków oraz uzyskanego z budżetu UE wsparcia finansowego tego funduszu.

   Ad 4. Jakie działania planowane są do podjęcia w celu ochrony krajowych i unijnych producentów przed niekontrolowanym napływem tanich owoców miękkich np. z Azji?

   Polska z dniem członkostwa uzyskała możliwość ubiegania się o wprowadzenie instrumentów ochrony rynku wspólnotowego przed nadmiernym lub zbyt tanim importem z krajów trzecich. W związku ze stwierdzeniem narastającego importu truskawek mrożonych z Chin i Maroka Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) podjęło następujące działania:

   1. MRiRW zwróciło się do Ministerstwa Gospodarki i Pracy (MGiP) z wnioskiem do Komisji Europejskiej (KE) o wszczęcie postępowania ochronnego przed nadmiernym importem truskawek mrożonych.

   Warunkiem złożenia takiego wniosku było m.in. zebranie informacji o strukturze, wielkości i wartości produkcji oraz posiadanych zapasach surowca od podmiotów gospodarczych zajmujących się przetwórstwem, reprezentujących co najmniej 25% produkcji unijnej truskawek mrożonych.

   Należy dodać, że złożenie prawidłowo przygotowanego wniosku nie przesądza jeszcze o wszczęciu postępowania, a tym bardziej o zastosowaniu środków ochronnych. Zasadność wniosku rozpatrywana jest zarówno przez KE, jak i przez Komitet ds. Środków Ochronnych, w ramach którego poszczególne państwa członkowskie głosują w tej sprawie. W dniach 27-28 kwietnia br. przedstawiciele Komisji Europejskiej przyjechali do Polski w celu omówienia zasad i przebiegu prac nad przygotowaniem przedmiotowego wniosku. KE na podstawie otrzymanego wniosku będzie rozpatrywała również wdrożenie postępowania antydumpingowego wobec importu truskawek mrożonych z Chin.

   2. Niezależnie od wyżej opisanych działań, w związku ze wzrostem importu truskawek mrożonych z Maroka, MRiRW zwróciło się do MSZ z wnioskiem o wystąpienie do Komisji Europejskiej o stałe lub czasowe wycofanie preferencji na truskawkę mrożoną pochodzącą z Maroka na podstawie Protokołu Adaptacyjnego do Euro-Śródziemnomorskiej Umowy Stowarzyszeniowej UE-Maroko. Wniosek taki został złożony przez stronę polską w ramach prowadzonych przez KE prac nad zmianą obecnie obowiązującego Ogólnego Systemu Preferencji Celnych (GSP) na lata 2005-2008. Zostało to uwzględnione w proponowanej przez Prezydencję Luksemburską wersji projektu ww. rozporządzenia, który jednak nie został jeszcze zatwierdzony przez Komitet Stałych Przedstawicieli w Brukseli (COREPER).

   Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia w sposób wyczerpujący odpowiedzą na pytania pana posła Jana Burego.

   Z poważaniem

   Minister

   Wojciech Olejniczak

   Warszawa, dnia 18 maja 2005 r.