Odpowiedź ministra gospodarki i pracy

na interpelację nr 9934

w sprawie potrzeby podjęcia działań na rzecz ochrony osób bezrobotnych w wieku przedemerytalnym

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 29 kwietnia br. znak: SPS-0202-9934/05 przekazujące interpelację Pana Posła Józefa Cepila w sprawie potrzeby podjęcia działań na rzecz ochrony osób bezrobotnych w wieku przedemerytalnym, uprzejmie informuję:

   Celem polityki rynku pracy, przyjętej przez rząd, jest utrzymywanie jak najdłużej aktywności zawodowej osób pracujących i tracących pracę. Temu ma służyć między innymi program ˝50+˝, którego założeniami jest zwiększenie ilości osób aktywnych zawodowo powyżej 50 roku życia. Jest on skierowany do osób długotrwale bezrobotnych, jeszcze zatrudnionych, lecz już zagrożonych redukcją, oraz osób tracących uprawnienia do rent chorobowych czy zasiłków rehabilitacyjnych. Świadczenia przedemerytalne nie powinny sprzyjać przedwczesnemu rezygnowaniu z aktywności zawodowej, tym bardziej że odsetek osób pracujących jest w Polsce niższy niż w większości krajów Unii Europejskiej. Nie należy zapominać także o tym, iż osoby legitymujące się krótszym okresem aktywności zawodowej otrzymają w przyszłości relatywnie niższą emeryturę.

   Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252) znacznie ograniczyła możliwość uzyskiwania prawa do tego świadczenia oraz jego wysokość, wydłużając jednocześnie do czterech lat okres ochronny dla pracownika w wieku przedemerytalnym. Świadczenia przedemerytalne zostały wprowadzone jako osłona socjalna dla osób tuż przed emeryturą tracących pracę. Mają one na celu zapewnienie tym osobom choćby skromnych możliwości dotrwania do emerytury, jeśli nie zdołają one uzyskać zatrudnienia.

   Jednocześnie informuję, że w art. 49 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) osoby powyżej 50 roku życia są uznane za ˝osoby będące w szczególnej sytuacji na rynku pracy˝, do których mogą być dodatkowo stosowane działania określone w art. 50-61 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

   Art. 50 ust. 1 tej ustawy nakłada na powiatowy urząd pracy obowiązek przedstawienia osobie bezrobotnej powyżej 50 roku życia w okresie 6 miesięcy od dnia rejestracji propozycji zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych. Ponadto, zgodnie z art. 51 i 57, starosta zwraca pracodawcy, który zatrudnił w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych skierowanego bezrobotnego, część kosztów poniesionych na wynagrodzenia, nagrody oraz składek na ubezpieczenie społeczne.

   Z uwagi na trudną sytuację osób, o których pisze Pan Poseł, na rynku pracy w trakcie prac nad ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy został przyjęty obecnie obowiązujący zapis art. 59 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy umożliwiający oprócz refundowania części kosztów wynagrodzenia, poniesionych przy zatrudnieniu w ramach prac interwencyjnych, także dofinansowanie wyposażenia nowego stanowiska pracy w wysokości nie wyższej niż 400% przeciętnego wynagrodzenia. Ponadto w ust. 4 tego artykułu przewidziano wyższą kwotę refundacji dla bezrobotnych spełniających warunki do nabycia prawa świadczenia przedemerytalnego, która miała w swoim założeniu spowodować zachętę do podejmowania wydłużonego zatrudnienia przez określone w tym artykule osoby. Ustawodawca określił maksymalną skalę refundacji na poziomie 80% minimalnego wynagrodzenia. Jednak indywidualna wysokość refundacji każdorazowo jest określona w umowie cywilnoprawnej zawartej pomiędzy starostą (powiatowym urzędem pracy) a pracodawcą. Należy jednak pamiętać, że z uwagi na to, że pracodawca otrzymuje pomoc państwa, która od dnia wejścia Polski do Unii Europejskiej podlega reglamentacji, konieczne jest przy ustalaniu ostatecznej kwoty refundacji należnej pracodawcy wzięcie pod uwagę przepisów dotyczących pomocy publicznej. Pracodawca może otrzymać refundację w wysokości wynikającej z zawartej umowy, jednak nieprzekraczającej odpowiedniego (w zależności od regionu kraju i wielkości przedsiębiorcy) procentu i (˝intensywności˝) tzw. kwalifikowanych kosztów, którymi jest suma zadeklarowanych przez pracodawcę wynagrodzeń wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne zatrudnionego pracownika w ramach tzw. ˝tworzonego miejsca pracy˝, o którym mowa w § 9 rozporządzenia w sprawie szczegółowego sposobu i trybu organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych oraz jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne.

   Ponadto osoby bezrobotne powyżej 50 roku życia mogą korzystać z tych wszystkich instrumentów rynku pracy, które są przeznaczone do aktywizowania wszystkich bezrobotnych, tzn.:

   - finansowania kosztów przejazdu do pracodawcy zgłaszającego ofertę pracy, szkolenia poza miejscem stałego zamieszkania;

   - finansowania kosztów zakwaterowania osoby, która podjęła zatrudnienie poza miejscem stałego zamieszkania.

   Osoby bezrobotne powyżej 50 roku życia mogą także skorzystać ze szkoleń finansowanych z Funduszu Pracy na zasadach określonych w art. 40 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w przypadku: braku kwalifikacji zawodowych, konieczności zmiany lub uzupełnienia kwalifikacji w związku z brakiem propozycji odpowiedniej pracy, utraty zdolności do wykonywania pracy w dotychczas wykonywanym zawodzie.

   Wyrażam przekonanie, iż w wyniku przyjętych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy rozwiązań sytuacja osób bezrobotnych powyżej 50 roku życia będzie ulegała stopniowej poprawie.

   Z poważaniem

   Minister

   Jacek Piechota

   Warszawa, dnia 19 maja 2005 r.