Odpowiedź prokuratora krajowego, zastępcy prokuratora generalnego

na interpelację nr 9975

w sprawie zmiany trybu postępowania karnego w związku ze zmianą organu ścigania prowadzącego postępowanie przygotowawcze na przykładzie sprawy Pawła Lewandowskiego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 9 maja 2005 r. Nr SPS-0202-9975/05 przekazujące interpelację Pana Posła Zygmunta Jerzego Szymańskiego z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie zmiany trybu postępowania karnego w związku ze zmianą organu ścigania prowadzącego postępowanie przygotowawcze na przykładzie sprawy Pawła Lewandowskiego - uprzejmie informuję, że przeprowadzona w Prokuraturze Apelacyjnej w Lublinie analiza akt postępowania przygotowawczego 3 Ds 343/03 Prokuratury Rejonowej w Puławach przeciwko Pawłowi Lewandowskiemu, podejrzanemu o czyny z art. 212 § 1 k.k., pozwoliła na stwierdzenie, iż sposób załatwienia tej sprawy był prawidłowy, a w szczególności wydanie postanowienia z dnia 18 marca 2003 r. o umorzeniu dochodzenia, wobec braku ustawowych znamion czynu zabronionego ściganego z oskarżenia publicznego i braku interesu społecznego w kontynuowaniu ścigania z urzędu, nie naruszało przepisów kodeksu postępowania karnego odnoszących się do ścigania przestępstw prywatnoskargowych.

   W przedmiotowej interpelacji zakwestionowana została możliwość odstąpienia prokuratora od oskarżenia podejrzanego o popełnienie czynu prywatnoskargowego w sytuacji, gdy postępowanie o ten czyn zostało wszczęte w oparciu o przepis art. 661 § 1 k.p.k. przez prokuratora wojskowego.

   Zdaniem Pana Posła Zygmunta Jerzego Szymańskiego wszczęcie postępowania karnego przez prokuratora wojskowego o przestępstwo, które zgodnie z art. 661 § 1 k.p.k. jest przestępstwem ściganym z urzędu, po przekazaniu sprawy prokuratorowi powszechnemu nie może skutkować zarówno zmianą trybu postępowania, jak też uprawniać prokuratora do oceny w zakresie istnienia bądź braku istnienia interesu społecznego w kontynuowaniu ścigania z urzędu przestępstwa, które wcześniej w wyniku przekazania sprawy stało się przestępstwem prywatnoskargowym.

   Uzasadniając powyższe stanowisko, Pan Poseł odwołał się do stwierdzenia zawartego w orzeczeniu Sądu Najwyższego z 23 lutego 1999 r. sygn. I KZP 31/98, że ˝sprawa wszczęta przed dniem wejścia w życie kodeksu karnego przez właściwego według dotychczasowych przepisów oskarżyciela toczy się dalej w tym samym trybie, co nie pozostawia wątpliwości, iż decydujące znaczenie uzyskuje chwila wszczęcia postępowania˝.

   Tymczasem powyższe orzeczenie odnosi się do sytuacji procesowej wynikającej ze zmiany trybu postępowania przestępstwa ściganego na wniosek pokrzywdzonego, podczas gdy sprawa przekazana przez prokuraturę wojskową, prowadzona następnie w Prokuraturze Rejonowej w Puławach (3 Ds 343/03), dotyczy przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego.

   Chodzi tu o dwa różne tryby postępowania podlegające odrębnym regulacjom prawnym i nie jest uprawnione powoływanie się w tym przypadku na jakąkolwiek analogię.

   W literaturze prawniczej utrwalony jest pogląd, że o ile przepis art. 12 k.p.k. normujący ściganie na wniosek nie przewiduje dla prokuratora żadnych innych uprawnień poza możnością wyrażenia zgody na cofnięcie wniosku (z wyjątkiem odnoszącym się do czynów z art. 197 k.k.), to przepisy art. 60 § 3 i 4 k.p.k. regulujące ingerencję prokuratora w postępowanie prywatnoskargowe dają mu uprawnienie do odstąpienia od oskarżenia w każdym stadium postępowania (mimo wcześniejszego wstąpienia do postępowania lub wszczęcia go z urzędu) z chwilą, gdy przestaje on dostrzegać interes społeczny w ściganiu publicznym. Decyzja prokuratora w tym zakresie jest przy tym jego autonomiczną decyzją, niepodlegającą kontroli procesowej.

   Zmiana trybu postępowania w sprawach dotyczących przestępstw prywatnoskargowych jest zatem możliwa nie tylko w sytuacji, gdy wszczęcie postępowania nastąpiło w prokuraturze powszechnej, lecz także w przypadku wszczęcia takiego postępowania w prokuraturze wojskowej i późniejszego jego przekazania do prokuratury powszechnej, albowiem przepisy kodeksu postępowania karnego ograniczeń w tym zakresie nie przewidują.

   Pragnę poinformować, że powyższe kwestie rozważane były także wcześniej w związku z interwencją Pana Posła Zygmunta Jerzego Szymańskiego z dnia 16 czerwca 2003 r., złożoną w tej samej sprawie (3 Ds 343/03). Kopię udzielonej wówczas odpowiedzi załączam.*)

   Prokurator krajowy Karol Napierski

   Warszawa, dnia 31 maja 2005 r.