Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki i Pracy - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 9980

w sprawie utrudnień w zarejestrowaniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorców

   Z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów zawartego w piśmie nr DBS-4401-2205/05 z 12 maja br. uprzejmie udzielam odpowiedzi na pytania postawione w interpelacji poseł Anny Sobeckiej w sprawie utrudnień w zarejestrowaniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorców, przesłanej przy piśmie Marszałka Sejmu RP z dnia 9 maja br., znak: SPS-0202-9980/05.

   Ad 1. Czy prawdą jest, że coraz trudniej jest prowadzić biznes w Polsce?

   Ocena tego, czy coraz trudniej prowadzi się biznes w Polsce, nie jest sprawą łatwą i wydaje się, że na tak postawione pytanie nie da się udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Na warunki prowadzenia działalności gospodarczej wpływ ma bowiem bardzo wiele czynników (między innymi zmiany w prawie, zmiany podatkowe, stan koniunktury oraz wiele innych). Niektóre z nich przyczyniają się do poprawy warunków prowadzenia biznesu, inne zaś czynią go trudniejszym. Badania ankietowe małych i średnich przedsiębiorstw (zatrudniających do 249 pracowników) prowadzone w Ministerstwie Gospodarki i Pracy wskazują na następujące bariery, tak jak je postrzegają przedsiębiorcy.

   Dla polskich małych i średnich przedsiębiorców najważniejszą barierą w prowadzeniu działalności jest obecnie wysokość podatków i opłat przewidzianych prawem. Należy tu jednak zaznaczyć, że maleje uciążliwość tej bariery, o czym świadczy spadek liczby przedsiębiorców na nią wskazujących. Oprócz wysokich podatków wciąż jednym z ważniejszych problemów dla firm są zbyt małe obroty, obecnie jednak (w okresie dobrej koniunktury) przedsiębiorcy nie wskazują tej bariery tak często, jak jeszcze kilka lat temu.

   Z drugiej strony coraz więcej firm uważa, że przeszkodą w prowadzeniu działalności są skomplikowane przepisy prawne. Wzrost liczby przedsiębiorców wskazujących na tę barierę wynika przede wszystkim z przyjęcia przez Polskę prawa unijnego w wyniku akcesji do Unii Europejskiej. Coraz więcej firm narzeka również na konkurencję innych przedsiębiorstw. Jest to zrozumiałe, gdyż wejście Polski do Unii Europejskiej zwiększyło liczbę firm zagranicznych zainteresowanych polskim rynkiem (jednocześnie jednak polskie firmy uzyskały dostęp do rynku europejskiego).

   Ankietowani przedsiębiorcy pytani o perspektywy rozwojowe wskazują, że coraz więcej firm zapatruje się pozytywnie na szanse rozwojowe polskich przedsiębiorstw.

   Jednocześnie przedsiębiorcy, którzy zamierzają zwiększyć zatrudnienie w swoich firmach, bardzo często nie są w stanie znaleźć pracowników. W przypadku co czwartej firmy prowadzącej postępowanie kwalifikacyjne na oferowane stanowisko nie zgłasza się żaden kandydat. Jeśli zaś kandydaci się zgłaszają, to bardzo często mają zbyt duże wymagania płacowe, których pracodawca nie jest w stanie spełnić. Kolejną przyczyną niepowodzenia w zatrudnieniu pracownika jest brak wymaganych kwalifikacji. Oferowane przez przedsiębiorców miejsca pracy często wydają się więc mało atrakcyjne.

   Od 2003 roku coraz więcej ankietowanych przedsiębiorców wskazuje, że prowadzona przez nich firma osiągnęła zysk w badanym okresie. Odpowiadają tak zarówno firmy najmniejsze, jak i małe oraz średnie. Można stwierdzić, że pomimo występowania jeszcze wielu utrudnień, które należałoby usunąć, polscy przedsiębiorcy coraz lepiej radzą sobie z prowadzeniem biznesu.

   Mniejsze firmy ze znacznie większą dokuczliwością odczuwają wysokość oprocentowania kredytów i pożyczek. Nieco inaczej oceniana jest dokuczliwość utrudnionego dostępu do finansowania. Czynnik ten szczególnie silnie odczuwają firmy średnie (od 50 do 249 zatrudnionych). Firmy najmniejsze i największe sytuują ten czynnik odpowiednio na dalszych pozycjach. Tego typu zróżnicowanie może być uwarunkowane wieloma zmiennymi, wśród których najistotniejsze znaczenie będą miały zarówno umiejętność generowania wewnętrznych dochodów (zwłaszcza zysku), jak i dynamika nakładów inwestycyjnych.

   Niepewność zasad polityki gospodarczej rządu i stabilność makroekonomiczna mają istotniejsze znaczenie dla firm większych, co może wynikać z częstszej wśród tych firm orientacji strategicznej i ryzyka związanego ze zmianą założeń ogólnej polityki gospodarczej. Firmy najmniejsze natomiast bardziej dokuczliwie odczuwają kłopoty związane z dostępem do kwalifikowanej siły roboczej i do informacji o zmieniających się regulacjach prawnych.

   Większość powyższych czynników ma charakter powszechny, niezależny od lokalizacji przestrzennej ankietowanej firmy. Regionalną specyfikę mogą natomiast wykazywać takie czynniki, jak: poziom rozwoju infrastruktury, poziom korupcji, dostęp do wykwalifikowanej siły roboczej i dostęp do informacji prawnej. Są to czynniki, na które władze regionalne mogą mieć wpływ, choć nie zawsze dysponują środkami pozwalającymi im aktywnie oddziaływać na warunki prowadzenia działalności gospodarczej w swoich województwach (gminach). Powyższe bariery są w równym stopniu odczuwane przez przedsiębiorców polskich i zagranicznych, prowadzących w Polsce działalność gospodarczą.

   Kolejna przeszkoda działalności gospodarczej to mało elastyczne prawo pracy. I choć prawo pracy podlegało w ostatnich latach pewnej liberalizacji, to nadał odczuwane jest jako przeszkoda w działalności gospodarczej. Blisko 100% badanych przedsiębiorców negatywnie ocenia regulacje rynku pracy, a do najbardziej uciążliwych zalicza wysokość obowiązujących świadczeń socjalnych. I tego typu ocena jest niezależna od wielkości firmy. Wielkość firmy może natomiast być czynnikiem ograniczającym możliwość zatrudniania obcokrajowców. Firmy najmniejsze bowiem najsilniej odczuwają ograniczenia związane z zatrudnianiem obcokrajowców.

   Ocena stopnia, w jakim poszczególne elementy prawa pracy są mniej bądź bardziej istotną przeszkodą w działalności gospodarczej, jest także kształtowana specyfiką działalności gospodarczej. W efekcie firmy produkcyjne i budowlane największe znaczenie przywiązują do wysokości obowiązujących świadczeń socjalnych. Podobnie firmy handlowe, choć w ich przypadku równie istotne znaczenie mają ograniczenia dotyczące możliwości zwolnień pracowników. Firmy usługowe z kolei na pierwszym miejscu stawiają ograniczenia w zatrudnianiu obcokrajowców, i zaraz za nimi obciążenia socjalne.

   Na niestabilne i skomplikowane przepisy zwraca z kolei uwagę jedna z analiz przygotowanych przez Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych CASE, w której stwierdzono, że w wyniku stosowania wysoce niedoskonałych procedur legislacyjnych brak jest przejrzystości stanowionych przepisów. Zjawisko to, w połączeniu z nazbyt częstą delegacją do wydawania aktów wykonawczych przez organy administracji, prowadzi do niekontrolowanego rozszerzania obszaru uznaniowości znajdującego się w rękach władzy wykonawczej1).

   Podobne wyniki uzyskano w ostatnich badaniach prowadzonych wśród MSP przez Polską Konfederację Pracodawców Prywatnych, w których mało elastyczne prawo pracy oraz uciążliwe procedury administracyjne znalazły się na drugim miejscu (za wysokością podatków oraz kosztami pracy). W opinii przedsiębiorców najwięcej, bo aż 20% czasu poświęconego na prowadzenie biznesu spędza się w różnych urzędach. I jest to dwa razy więcej niż czas przeznaczany na analizę zmian zachodzących w otoczeniu i trzykrotnie więcej niż czas poświęcany na spotkania branżowe i konferencje. Dotkliwie też odczuwane są formalności i czas ich trwania, związane z regulowaniem rozmaitych zobowiązań publicznoprawnych, zwłaszcza w przypadku mniejszych firm, które wciąż bazują na tradycyjnych formach opłat i czynności administracyjnych (osobista wizyta w urzędzie). Przedsiębiorcy krytykują zarówno nieodpowiednie procedury, jak i złą obsługę. Respondenci także krytycznie oceniają skuteczność sądownictwa2).

   Lepsze warunki dla podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej ustanowiła ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (SDG), w której znalazło się wiele rozwiązań szczególnie popieranych przez środowisko przedsiębiorców. Do najważniejszych rozwiązań, które spełniły wiele postulatów, należą:

   - pisemne interpretacje co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej, oraz nieobciążanie przedsiębiorcy jakimikolwiek daninami publicznymi, sankcjami finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji;

   - skrócenie czasu niezbędnego dla dokonania formalności związanych z rozpoczęciem działalności gospodarczej (˝jedno okienko˝);

   - stworzenie możliwości uzyskiwania danych o innych przedsiębiorcach w każdej z gmin, a nie, jak dotychczas, jedynie w gminie miejsca zamieszkania przedsiębiorcy;

   - wskazanie jednego numeru, którym będzie posługiwał się przedsiębiorca w obrocie gospodarczym i prawnym;

   - uwolnienie przedsiębiorcy od obciążeń biurokratycznych związanych z rozpoczęciem działalności, poprzez wprowadzenie nowej formy prostej rejestracji działalności gospodarczej, zwanej działalnością regulowaną, w wielu dziedzinach objętych dotąd zezwoleniami;

   - ograniczenie koncesjonowania działalności gospodarczej wyłącznie do sześciu szczególnych dziedzin aktywności gospodarczej, istotnych z punktu widzenia państwa, a także ograniczenie uznaniowości organu koncesyjnego;

   - ustanowienie zakazu jednoczesnego prowadzenia więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy oraz ograniczenie czasu trwania kontroli.

   Nowe rozwiązania stwarzają szanse na skuteczniejszą ochronę interesów przedsiębiorców, radykalnie zmieniają relacje pomiędzy przedsiębiorcami a organami administracji publicznej, ograniczając uprawnienia tych organów i przyznając przedsiębiorcom większy kredyt zaufania.

   W zakresie podejmowania działalności gospodarczej obowiązują tylko zezwolenia wynikające z prawa Unii Europejskiej oraz w obrocie alkoholem, ze względów społecznych. Zamknięty katalog ustaw, na podstawie których wydawane są zezwolenia, zawiera art. 75 ustawy SDG. Koncepcja Pani Poseł dotycząca obowiązkowego wydania od razu na pół roku zezwolenia i dopiero po tym okresie dokonywania sprawdzenia spełnienia wszystkich wymagań i przedłużenia zezwolenia - nie może zostać w pełni zrealizowana w obecnym porządku prawnym wynikającym z międzynarodowych zobowiązań Polski. Prawo wspólnotowe wtórne nakładające wymóg uzyskania zezwolenia na podjęcie danego rodzaju działalności gospodarczej zawiera przepisy, zgodnie z którymi wydanie zezwolenia przez wyznaczony kompetentny organ państwa członkowskiego stanowi dopuszczenie podmiotu do wykonywania określonej działalności gospodarczej po sprawdzeniu warunków wymaganych przez prawo krajowe dla tej działalności. Należy nadmienić, ze również warunki, jakie powinien spełniać przedsiębiorca, muszą odpowiadać pod względem merytorycznym przepisom implementowanego do prawa krajowego aktu prawa wspólnotowego.

   Natomiast propozycja Pani Poseł - stworzenia możliwości rozpoczęcia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej bez potrzeby uzyskania uprzedniej zgody właściwego organu, znalazła swój wyraz w rozwiązaniach ustawy SDG. Nowe regulacje, obowiązujące od 21 sierpnia 2004 r., nawet w większym stopniu realizują tę zasadę wolności działalności gospodarczej poprzez ograniczenie ingerencji organu administracji. Mianowicie ustawa SDG, pozostawiając tylko niektóre zezwolenia, ustanowiła całkowicie nowe, systemowe podejście do reglamentacji działalności gospodarczej i w miejsce systemu zezwoleń wprowadziła nową formę prostej rejestracji działalności gospodarczej, zwanej działalnością regulowaną. Dotychczasowe zezwolenia dotyczące przedsiębiorcy, jako podmiotu działalności gospodarczej, zastąpione zostały wpisem do właściwego rejestru działalności regulowanej, dokonywanym na podstawie oświadczenia przedsiębiorcy o spełnianiu wymogów przewidzianych przez prawo dla wykonywania wskazanego rodzaju działalności. Złożenie wniosku o wpis do rejestru działalności regulowanej oraz złożenie stosownego oświadczenia jest wystarczające dla rozpoczęcia takiej działalności i nie wymaga oczekiwania na zgodę jakiegokolwiek urzędnika. Jednocześnie wprowadzone regulacje uwalniają przedsiębiorców od obciążeń biurokratycznych związanych z rozpoczęciem działalności - przedsiębiorca nie będzie przygotowywał i przedkładał organowi obszernej dokumentacji.

   Poruszony przez Panią Poseł w kwestii zezwoleń problem korupcji jest przedmiotem szerszych priorytetowych działań Rządu, które znalazły wyraz w przygotowanym Programie zwalczania korupcji - Strategia Antykorupcyjna - II etap wdrażania na lata 2005-2009, stanowiącym kontynuację Strategii przyjętej przez RM we wrześniu 2002 r. Obecny Program zakłada realizację przedsięwzięć legislacyjnych, organizacyjnych i edukacyjno-informacyjnych w zidentyfikowanych obszarach szczególnie zagrożonych korupcją. Główne cele Programu to: zapobieganie zjawiskom korupcji i wdrożenie mechanizmów umożliwiających jej skuteczne przeciwdziałanie, skoordynowanie działań zmierzających do respektowania antykorupcyjnych przepisów prawnych, ograniczenie tolerancji społecznej dla zjawisk korupcyjnych poprzez podnoszenie stopnia świadomości oraz promowanie odpowiednich wzorców postępowania. Jednym z zadań zapisanych w Strategii Antykorupcyjnej jest wyeliminowanie zjawisk korupcjogennych w zakresie wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, poprzez ustawowe ujednolicenie w kraju warunków i zasad wydawania zezwoleń. Stosowny projekt nowelizacji ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest już przedmiotem prac sejmowych.

   Zakłada się dalsze monitorowanie inicjatyw i rozwiązań prawnych o charakterze antykorupcyjnym. Powołany został Zespół ds. Koordynacji Strategii Antykorupcyjnej, w skład którego weszli przedstawiciele poszczególnych resortów, instytucji oraz organizacji pozarządowych zaangażowanych w przeciwdziałanie korupcji.

   Nawiązując do podnoszonej przez Panią Poseł kwestii dotyczącej konieczności posiadania sporego kapitału dla uruchomienia biznesu, pragnę nadmienić, że przedsiębiorca rozpoczynający działalność gospodarczą ma możliwość wyboru formy prawnej swej firmy. Jeżeli wielkość posiadanego przez niego kapitału nie pozwala na prowadzenie działalności w formie spółki kapitałowej, może on rozpocząć działalność jako osoba fizyczna bądź w spółce osobowej.

   Odnosząc się do problemu długości trwania procedur sądowych, pragnę poinformować, że na podstawie danych statystycznych za rok 2004 można mówić o polepszeniu wyników w zakresie szybkości rozpoznawania spraw gospodarczych.

   W pierwszym półroczu 2004 r. sądy gospodarcze opanowały nie tylko bieżący znaczny wpływ - 511 510 spraw, ale - co istotne - zmniejszyły zaległość z poprzednich lat o prawie 80 000 spraw. Analizując dane statystyczne, można stwierdzić, że znacznie poprawił się wskaźnik czasu trwania postępowania we wszystkich kategoriach spraw, co świadczy o zwiększeniu efektywności pracy sądów. I tak: w sądach rejonowych rozpatrujących największą ilość spraw (w I półroczu 2004 r. - 516 166 spraw) postępowanie procesowe w I półroczu 2004 r. trwało średnio 5,1 miesiąca, a postępowanie nakazowe - 1,7 miesiąca. Dalsza poprawa szybkości postępowania nastąpiła w sprawach rejestrowych: w sprawach o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego - średnio 0,8 miesiąca (w I półroczu 2003 r. - 1,1; rok 2003 - 1,1) oraz o wpis do Rejestru Zastawów - 0,4 miesiąca (w I półroczu 2003 r. - 0,7; rok 2003 - 0,5).

   Wskaźnik szybkości postępowania w sprawach apelacyjnych i zażaleniowych również uległ poprawie i wynosił: w sądach okręgowych odpowiednio - 1,8 i 1,2 miesiąca, a w sądach apelacyjnych - 3,7 i 0,5 miesiąca.

   W sądach okręgowych znacznemu skróceniu uległ czas trwania postępowania nakazowego z 2,1 miesiąca na koniec 2003 r. do 1,2 miesiąca na dzień 30 czerwca 2004 r. Jedynym wskaźnikiem, który na dzień 30 czerwca 2004 r. uległ pogorszeniu w stosunku do końca 2003 r., jest wskaźnik szybkości postępowania w sprawach procesowych w sądach okręgowych, który wzrósł z 6,8 miesiąca do 7,3 miesiąca.

   Dalsza poprawa sprawności postępowania i zwiększenia efektywności sądów powinna nastąpić w związku z powierzeniem referendarzom sądowym uprawnienia do wydawania nakazów zapłaty w postępowaniu upominawczym, co w dużej mierze odciąży sędziów. Zmiany dotyczące usprawnienia postępowania sądowego, w tym wzmacniające pozycję wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, zawarte są w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz.1804) oraz w ustawie z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz.98). Ponadto w dniu 24 września 2004 r. została uchwalona ustawa o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 236, poz. 2356).

   Do najważniejszych zmian wprowadzonych ww. ustawami należą:

   a) możliwość sprzedaży każdej zajętej ruchomości z wolnej ręki (dotychczas była to sprzedaż licytacyjna),

   b) możliwość wypłat z zajętego rachunku bankowego wyłącznie za zgodą sądu,

   c) uregulowanie egzekucji z papierów wartościowych niedopuszczonych do publicznego obrotu,

   d) możliwość egzekucji z weksli przez ich sprzedaż,

   e) uregulowanie możliwości sprzedaży zajętego prawa, w tym z wolnej ręki,

   f) ograniczenie możliwości wniesienia zażalenia na postanowienia dotyczące ogłoszeń o licytacji nieruchomości,

   g) wprowadzenie uproszczonej egzekucji z nieruchomości gruntowej i budowlanej przed zakończeniem budowy - z wolnej ręki (dotychczas w drodze licytacji),

   h) wprowadzenie egzekucji przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jako nowego sposobu egzekucji.

   Kwestie relacji dłużnik - wierzyciel reguluje ustawa z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze, która weszła w życie 1 października 2003 r., a więc nie wszystkie procedury przewidziane nowym prawem zostały przeprowadzone. Pełna i wszechstronna ocena powyższej regulacji prawnej będzie możliwa za około 2 - 3 lata, gdy toczące się sprawy upadłościowe przejdą bardziej zaawansowane fazy postępowania. W chwili obecnej można dokonać już pewnych wstępnych ocen:

   - pozytywnie ocenia się odejście od odrębnego unormowanego postępowania upadłościowego i postępowania układowego,

   - realizowane są postulaty elastyczności w prawnej regulacji postępowania w stosunku do niewypłacalnego dłużnika lub dłużnika, któremu grozi niewypłacalność, poprzez wprowadzenie dwóch trybów prowadzenia postępowania upadłościowego: z możliwością zawarcia układu albo likwidacji majątku, dostosowanego do sytuacji ekonomicznej, w jakiej znalazł się dłużnik; ponadto dopuszczalna jest zmiana sposobu postępowania już po ogłoszeniu upadłości, co pozwala sądom reagować na zmienione w sprawie okoliczności,

   - pozytywnie oceniane są rozwiązania dotyczące obowiązkowego przeprowadzenia przez sąd w sprawie o ogłoszenie upadłości postępowania zabezpieczającego, które chroni wierzycieli przed pomniejszeniem czy ukryciem majątku przez dłużnika,

   - sprawdziła się w praktyce instytucja tymczasowego nadzorcy sądowego.

   Przeprowadzony w połowie ubiegłego roku w sądach przez Ministerstwo Sprawiedliwości monitoring stosowania przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego przez sądy wskazuje na potrzebę dalszego doskonalenia tych przepisów z uwzględnieniem nowych problemów pojawiających się w tym obszarze.

   W Sejmie znajdują się również projekty innych aktów prawnych zmierzających do usprawnienia postępowania sądowego w zakresie spraw gospodarczych. Mowa tutaj o projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny i ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz o zmianie niektórych ustaw, przewidującym wprowadzenie do systemu prawa nowego instrumentu zabezpieczeń kredytowych w postaci długu gruntowego, zmiany przepisów dotyczących sądownictwa polubownego i wprowadzenia instytucji mediacji oraz o projekcie ustawy dotyczącej uproszczenia procedury o wpis zastawów rejestrowych.

   W celu usprawnienia procedur sądowych w Ministerstwie Sprawiedliwości opracowany został ˝Program usprawnienia sądownictwa gospodarczego˝, którego zadaniem było wdrożenie działań zmierzających do radykalnego przyspieszenia postępowań w sprawach gospodarczych.

   Główne założenia tego programu dotyczyły:

   - dokonania analizy równomiernego obciążenia sędziów w poszczególnych wydziałach gospodarczych i cywilnych oraz - w oparciu o jej wyniki - przesunięcia kadry orzeczniczej i administracyjnej,

   - zwiększenia obsady orzeczniczej, liczby asystentów i pracowników administracyjnych w wydziałach gospodarczych celem wzmocnienia tych wydziałów, poprzez delegowanie sędziów, asystentów i pracowników administracyjnych z innych wydziałów i sądów lub w drodze skierowania przydzielonych w 2004 r., a jeszcze nie obsadzonych etatów asystentów sędziego; znacznie przyspieszy to nadawanie biegu poszczególnym sprawom,

   - wprowadzenia zmian organizacyjno-technicznych w celu usprawnienia obsługi administracyjnej, niezbędnych w dążeniu do bezzwłocznego rozpoznawania spraw nakazowych i upominawczych,

   - maksymalnego wykorzystania sal rozpraw, przy rozważeniu wprowadzenia dwuzmianowego systemu pracy sędziów gospodarczych,

   - ustalenia i eliminowania przyczyn przewlekłości spraw toczących się ponad 2 lata i niezwłocznego ich usunięcia oraz stałej kontroli czynności podejmowanych w tych sprawach,

   - podejmowania czynności mających na celu maksymalne skrócenie terminów przeprowadzania dowodu z opinii biegłych sądowych,

   - polecenia wzmożenia nadzoru sędziów - komisarzy nad toczącymi się postępowaniami upadłościowymi, przy maksymalnym wykorzystaniu środków dyscyplinujących w stosunku do syndyków, nadzorców i zarządców w celu przyspieszenia tych postępowań,

   - wystąpienia Ministra Sprawiedliwości o przyznanie dodatkowych 50 etatów administracyjnych dla wzmocnienia wydziałów gospodarczych w okręgu Sądu Okręgowego w Warszawie;

   - zaplanowania w budżecie sądów na 2005 rok dalszego wzmocnienia kadry administracyjnej oraz zwiększenia liczby referendarzy i asystentów sędziego.

   Program usprawnienia sądownictwa gospodarczego został przekazany do realizacji prezesom sądów okręgowych, którzy po sporządzeniu analizy równomierności obciążenia sędziów w poszczególnych wydziałach gospodarczych i cywilnych - w oparciu o jej wyniki - dokonali wzmocnienia kadry orzeczniczej i administracyjnej. Zwiększono liczbę asystentów sędziów orzekających w sprawach gospodarczych. Program został przekazany do realizacji prezesom sadów okręgowych w czerwcu 2004 r. Ocena jego realizacji będzie możliwa prawdopodobnie pod koniec pierwszego półrocza bieżącego roku.

   Ad 2. Czy rząd zamierza wprowadzić zmiany, które pozwoliłyby na stworzenie jednego punktu dla przedsiębiorców, zrezygnowanie z udziału sądów w rejestracji i umożliwienie składania wniosków przez Internet?

   Szereg korzystnych zmian w zakresie rejestracji przedsiębiorców wprowadziła nowelizacja z 14 listopada 2003 r. ustawy - Prawo działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw. Pozostawiła ona przedsiębiorcy działającemu jako osoba fizyczna możliwość rejestracji działalności w gminie, zapewniając łatwy dostęp do organu ewidencyjnego (wcześniej planowano z dniem 1 stycznia 2004 r. przeniesienie rejestracji osób fizycznych, które podejmują działalność gospodarczą, do Krajowego Rejestru Sądowego). Wprowadziła również nowy - fakultatywny - tryb składania przez podejmujących działalność gospodarczą, niezależnie od formy prawnej, wniosków/zgłoszeń dla celów statystycznych i skarbowych, poprzez organy ewidencyjne lub sądy rejestrowe. Organy ewidencyjne lub sądy rejestrowe zostały zobowiązane do przesyłania wniosków/zgłoszeń, po dokonaniu odpowiednich wpisów we własnych ewidencjach/rejestrze, niezwłocznie do właściwych urzędów.

   Nowelizacja wprowadziła do ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym terminy na rozpatrywanie wniosków: 14 dni w przypadku wniosków o wpis do rejestru przedsiębiorców, 7 dni w przypadku wniosków niekompletnych lub nieprawidłowo wypełnionych (od daty złożenia wniosku poprawnie wypełnionego) oraz miesiąca - w przypadku konieczności przeprowadzenia rozprawy. Terminy te mają charakter instrukcyjny i nie wiążą bezwzględnie sędziów rozpatrujących wnioski.

   W przypadku zgłoszeń aktualizacyjnych NIP nowelizacja umożliwiła upoważnionym pracownikom przyjmującym zgłoszenia poświadczanie zgodności załączanych do zgłoszeń aktualizacyjnych kopii z przedstawionymi dokumentami. Ponadto wprowadzoną zmianą skrócono czas - z 14 do 7 dni, w jakim urzędy statystyczne zobowiązane są do wydawania podmiotom wpisanym do rejestru REGON zaświadczeń o nadanym numerze identyfikacyjnym.

   Ministerstwo Finansów zadbało o łatwiejszy dostęp do formularzy zgłoszeń i przedsiębiorcy mogą się zaopatrzyć w te formularze nie tylko w urzędach skarbowych, ale również w organach ewidencyjnych i sądach rejestrowych.

   Podobnie wojewódzkie urzędy statystyczne od 1 stycznia 2004 r. zaopatrują organy rejestrowe i ewidencyjne działające na terenie województwa w druki formularza wniosku RG1.

   Z badań ankietowych przeprowadzonych na zlecenie Ministerstwa Gospodarki i Pracy w połowie 2004 r. wynika, że do tego czasu z nowego trybu skorzystało około 5% przedsiębiorców. Udział ten jest zgodny z przewidywaniami projektodawców, bowiem nowy tryb adresowany jest do podejmujących działalność gospodarczą, zamieszkałych w miejscowościach odległych od siedzib urzędów statystycznych i skarbowych, którym nie zależy na czasie, w jakim dokonane będą formalności związane z podjęciem przez nich działalności.

   Natomiast rozwiązania popierane przez środowisko przedsiębiorców w zakresie rozpoczynania działalności gospodarczej, m.in. skrócenie czasu niezbędnego dla dokonania formalności z tym związanych zawarto w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (SDG).

   Ujednolicony zostanie na terenie całego kraju formularz wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Od stycznia 2007 r. wniosek będzie składany na formularzu zgodnym z określonym wzorem urzędowym.

   Skrócony zostanie termin, w jakim organ ewidencyjny będzie zobowiązany do wydania decyzji o wpisie do ewidencji - tj. nie później niż w terminie 3 dni roboczych od dnia wpływu wniosku.

   Przedsiębiorca podejmujący działalność wraz z wnioskiem o wpis do rejestru przedsiębiorców albo do ewidencji będzie mógł - tak jak dotychczas - złożyć wniosek zawierający żądanie: wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON); zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacyjnego (NIP), o którym mowa w przepisach o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników; natomiast nowością będzie możliwość zgłoszenia także płatnika składek lub zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych lub ich zmiany w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych (ZUS). Taki wniosek organ prowadzący rejestr przedsiębiorców albo organ ewidencyjny prześle niezwłocznie po dokonaniu wpisu do właściwych organów urzędowych rejestrów wraz z odpisem postanowienia o dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców albo decyzją o wpisie do ewidencji.

   Zgodnie z ustawą ewidencja będzie prowadzona w systemie informatycznym, co umożliwi nie tylko składanie wniosków o wpis do ewidencji w formie elektronicznej, lecz także zapewni przekazywanie i wymianę informacji, między innymi z Krajowym Rejestrem Sądowym, ZUS, organami administracji skarbowej.

   Jednocześnie ustawa zobowiązuje ministra właściwego do spraw gospodarki do zbudowania i zapewnienia funkcjonowania Centralnej Informacji o Działalności Gospodarczej (CIDG). Zadaniem CIDG, obok prowadzenia zbioru informacji o danych zawartych w ewidencji, będzie także udzielanie informacji o wpisie w ewidencji oraz wydawanie zaświadczeń o treści takiego wpisu.

   Ewidencje prowadzone przez gminy wraz z CIDG stanowić będą komplementarny system zapewniający, zarówno obywatelom jak i przedsiębiorcom, szybki dostęp do informacji on-line oraz możliwość załatwienia wielu czynności związanych z ewidencją działalności gospodarczej (wpis do ewidencji, zmiany i uzupełnienie wpisu) bez konieczności bezpośredniego kontaktu z urzędem.

   Zgodnie z przepisami ustawy wprowadzającej ustawę o swobodzie działalności gospodarczej, system ten ma zacząć funkcjonować od 1 stycznia 2007 r.

   Wyznaczenie 2,5-letniego okresu na przygotowanie sprawnie działającego systemu podyktowane jest wymogiem budowy nowych lub usprawnieniem działających systemów informatycznych, uwarunkowane jest możliwościami techniczno-organizacyjnymi, potrzebą wykonania prac eksperckich, testowania systemu i dokonaniem niezbędnych inwestycji.

   W Ministerstwie Gospodarki i Pracy przygotowano koncepcję systemu informatycznego (InDyGo), przeznaczonego do obsługi systemu ewidencji działalności gospodarczej. Przyjęto system dwustopniowy - centralny i systemy lokalne w gminach. System centralny ma pełnić rolę centralnej informacji o wpisach do ewidencji działalności gospodarczej, pośredniczyć w przesyłaniu informacji pomiędzy systemami lokalnymi oraz do i z innych rejestrów urzędowych, a w szczególności takich, jak: Krajowy Rejestr Sądowy, REGON, PESEL.

   Zgodnie z przepisami ustawy SDG dotyczącymi jawności informacji zawartych we wpisie, system centralny zapewniać będzie możliwość wyszukiwania i przeglądania publicznie dostępnych informacji o aktualnie zarejestrowanych przedsiębiorcach.

   Przed 1 stycznia 2007 r. wydane zostaną przepisy wykonawcze, które uregulują szczegółowe kwestie związane z jednej strony z wymaganiami dla systemów teleinformatycznych nośników informacji i środków komunikacji elektronicznej, z drugiej zaś m.in. z określeniem wzoru urzędowego formularzy, sposobu i miejsca ich udostępniania, organizacji i szczegółowego sposobu prowadzenia CIDG oraz ewidencji, trybu przekazywania przez organy ewidencyjne danych do CIDG etc. Aktualnie prowadzone są prace legislacyjne, związane z przygotowaniem projektów rozporządzeń w omawianym zakresie.

   Ad 3. Jakie kroki zamierza podjąć rząd, aby ułatwić przedsiębiorcom działalność?

   Rozwój przedsiębiorczości jest jednym z priorytetowych celów działań Rządu. Tworzone są ułatwienia w podejmowaniu działalności gospodarczej, jak również sprzyjające warunki dla jej wykonywania, w tym instrumenty wsparcia. Szczególnej troski wymaga zapewnienie rozwoju małym i średnim przedsiębiorstwom, ze względu na specyficzne potrzeby tego sektora oraz kreatywną rolę, jaką przedsiębiorstwa te odgrywają w gospodarce narodowej, stanowiąc ważne źródło wzrostu gospodarczego i czynnik ograniczania bezrobocia. Polityka Rządu wobec MSP do 2006 roku została określona w dokumencie ˝Kierunki działań Rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw od 2003 do 2006 roku˝, przyjętym w dniu 4 lutego 2003 r. przez Radę Ministrów.

   Działania wspierające małych i średnich przedsiębiorców mają na celu pobudzenie ich aktywności gospodarczej zapewniającej wzrost zatrudnienia, podniesienie ich konkurencyjności i zdolności do funkcjonowania na Jednolitym Rynku Europejskim.

   Polityka wobec małych i średnich przedsiębiorstw jest realizowana przy pomocy instrumentów prawnych, organizacyjnych, informacyjno-szkoleniowych i finansowych w następujących obszarach:

   - wspieranie przedsięwzięć służących rozwojowi przedsiębiorstw,

   - poprawa otoczenia prawnego i administracyjnego MSP,

   - rozwój otoczenia instytucjonalnego MSP,

   - wspieranie integracji firm i działalności na forum międzynarodowym.

   Bardzo istotnym obszarem działań adresowanych do przedsiębiorców jest zapewnienie im bezpośredniej pomocy w podejmowanych przez nich przedsięwzięciach rozwojowych. Przedsiębiorcy mogą uzyskać wsparcie finansowe na działania związane z podnoszeniem jakości swoich produktów i usług, uzyskiwaniem certyfikatów w zakresie systemów zarządzania jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem i higieną pracy, rozwijaniem działalności eksportowej, wdrażaniem rozwiązań innowacyjnych i nowych technologii, nawiązywaniem współpracy, a także na działania inwestycyjne. Dotychczas wsparcie to było finansowe głównie z budżetu państwa oraz programu Phare, obecnie dominującym źródłem środków przeznaczanych na ten cel są fundusze strukturalne UE, dostępne przede wszystkim w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw. Drugi priorytet tego programu w całości adresowany jest do przedsiębiorców. Na jego realizację przeznaczono ok. 683 mln euro z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz ok. 234 mln euro z budżetu państwa. W zależności od wielkości przedsiębiorcy mogą być beneficjentami określonych działań tego programu. Szeroki wachlarz możliwej pomocy dla małych i średnich przedsiębiorców prezentuje ˝Syntetyczna informacja o wsparciu dla przedsiębiorców dostępnym w latach 2005-2006˝, którą pozwalam sobie uprzejmie załączyć.

   Kolejnym ważnym obszarem działań Rządu skierowanych do małych i średnich przedsiębiorców, które będą kontynuowane w kolejnych latach, jest ułatwianie im dostępu do zewnętrznych źródeł finansowania działalności.

   Od 2002 r. realizowany jest program ˝Kapitał dla przedsiębiorczych˝, którego celem jest zbudowanie efektywnej sieci instytucji finansowych - funduszy pożyczkowych i funduszy poręczeniowych, składającej się z silnych funduszy regionalnych oraz równomiernie rozłożonych na terenie całej Polski funduszy lokalnych. Dzięki realizacji tego programu systematycznie zwiększa się liczba instytucji finansowych oraz wielkość dostępnego kapitału. Obecnie w Polsce działa ponad 70 funduszy pożyczkowych i ok. 60 funduszy poręczeń kredytowych. Dotychczas na wsparcie funduszy przeznaczono ponad 137 mln zł (głównie ze środków budżetowych oraz programu Phare). Od 2004 r. wsparcie dla funduszy jest dostępne w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw. Powiększanie kapitału funduszy poręczeniowych oznacza dla przedsiębiorców łatwiejszy dostęp do poręczeń i otrzymania kredytów bankowych, a tym samym większe możliwości stabilnego rozwoju. Fundusze pożyczkowe natomiast zapewniają niezbędny kapitał małym przedsiębiorcom, których szanse na otrzymanie kredytu są znikome.

   Dla ułatwienia przedsiębiorcom dostępu do finansowania zewnętrznego w dniu 16 kwietnia 2004 r. uchwalono ustawę o Funduszu Poręczeń Unijnych. Celem działania Funduszu, umiejscowionego w Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK), jest zwiększenie dostępności kredytu oraz możliwości pozyskiwania środków z emisji obligacji na realizację projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Główne korzyści wynikające ze współpracy z Funduszem Poręczeń Unijnych dla kredytobiorców to zwiększenie dostępności do kredytu/pożyczki, a dla banków kredytujących to zwiększenie akcji kredytowej, pomniejszenie rezerw celowych na należności nieregularne, a także obniżenie kosztów.

   W dniu 4 marca 2005 r. uchwalona została ustawa o Krajowym Funduszu Kapitałowym. Ma ona na celu stworzenie instrumentu kapitałowego dla wzmocnienia małych i średnich przedsiębiorstw o dużym potencjale rozwoju. Krajowy Fundusz Kapitałowy, utworzony i nadzorowany przez BGK, będzie instytucją wspierającą finansowo fundusze kapitałowe, które będą inwestować w przedsięwzięcia małe, innowacyjne, także w okresie zalążkowym (seed capital). Pomoże to wypełnić istniejącą lukę kapitałową.

   Obecnie przedmiotem prac parlamentarnych jest projekt ustawy o wpieraniu działalności innowacyjnej przygotowany dla podniesienia konkurencyjności i innowacyjności polskiej gospodarki. Ustawa przewiduje stworzenie nowego instrumentu finansowego dla przedsiębiorców, który przeznaczony będzie na sfinansowanie inwestycji polegającej na zastosowaniu nowej technologii, zarówno własnej, jak i nabytej, oraz uruchomienie produkcji nowych wyrobów produkowanych w oparciu o tę technologię.*)

   Sekretarz stanu

   Małgorzata Ostrowska

   Warszawa, dnia 30 maja 2005 r.

1) Rymaszewski P., Kurek P., Dobrowolski P., Reforma procesu stanowienia prawa, CASE, Commercial Union Polska, Nokia, Warszawa 2004.

2) Przedsiębiorczość w Polsce 2004, Ministerstwo Gospodarki i Pracy, Warszawa 2004, http://www.mgpips.gov.pl.