Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9981

w sprawie zniesienia możliwości odliczenia przez honorowych krwiodawców określonej kwoty od podatku dochodowego od osób fizycznych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przekazaną przy piśmie z dnia 9 maja 2005 r. interpelację Pani Poseł Marii Wiśniowieckiej w sprawie zniesienia ulgi podatkowej dla honorowych krwiodawców, uprzejmie informuję.

   Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do końca 2003 r., przewidywała w art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a możliwość dokonania odliczenia od dochodu darowizn, przekazanych na cele ochrony zdrowia i pomocy społecznej, do wysokości 15% dochodu. W ramach tej ulgi mieściła się również wartość darowizny w postaci krwi, przekazana w danym roku podatkowym.

   Z dniem 1 stycznia 2004 r. stan prawny w tym zakresie uległ zmianie. Stosownie do postanowień powołanego przepisu, w 2004 r. odliczeniu od dochodu podlegały darowizny przekazane na cele:

   a) określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego, organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego, prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych określonych w tej ustawie, realizującym te cele,

   b) kultu religijnego

   - w wysokości dokonanej darowizny, nie więcej jednak niż 350 zł.

   Natomiast zmiana wprowadzona w życie z dniem 1 stycznia 2005 r. spowodowała zwiększenie limitu odliczeń do wysokości kwoty stanowiącej 6% dochodu.

   Z powyższego wynika zatem, że jednym z warunków skorzystania z omawianej ulgi jest przekazanie darowizny na rzecz organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego, zdefiniowanym w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873, z późn. zm.). I tak, w myśl art. 3 ust. 2 tej ustawy, za organizacje prowadzące działalność pożytku publicznego uważa się organizacje pozarządowe, którymi są, niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej utworzone na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i stowarzyszenia (...).

   Jednakże, na podstawie art. 3 ust. 3 tej ustawy, działalność pożytku publicznego może być prowadzona także przez:

   1) osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego;

   2) stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego.

   Natomiast cele premiowane omawianą ulgą określa art. 4 ww. ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, wymieniając m.in. zadania z zakresu ochrony i promocji zdrowia. Niewątpliwie zaś dar krwi mieści się w pojęciu ochrony zdrowia.

   W świetle powyższego, od 1 stycznia 2004 r. odliczenie od dochodu darowizn jest przede wszystkim uzależnione od spełnienia warunków dotyczących celów, na jaki jest przekazana, jak i adresata darowizny, którym musi być organizacja pozarządowa prowadząca działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych.

   W pojęciu organizacji pozarządowych, o których mowa w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, nie mieszczą się natomiast jednostki publicznej służby krwi, działające na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. Nr 106, poz.691, z późn. zm.), podmioty, które jako jedyne są upoważnione do pobierania krwi i oddzielania jej składników. Jednostki publicznej służby krwi, w tym np. centra krwiodawstwa, są bowiem jednostkami sektora finansów publicznych.

   Z tych też względów, zarówno w stanie prawnym obowiązującym w 2004 r., jak i istniejącym obecnie, krwiodawcy nie mają prawa do odliczenia od dochodu wartości podarowanej krwi.

   Warto wspomnieć, iż zmiana treści art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wprowadzona od 1 stycznia 2004 r., była bezpośrednio związana z wejściem w życie przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

   Niezależnie od powyższego warto zauważyć, że rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, przekazany do Sejmu w dniu 11 sierpnia 2003 r. (druk sejmowy nr 1853), przewidywał, że odliczeniu od dochodu z tytułu darowizn będą podlegały ˝darowizny na rzecz organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego - w wysokości dokonanej darowizny, nie więcej jednak niż 350 zł rocznie˝.

   Zatem zaproponowane przez rząd brzmienie omawianej regulacji uprawniającej do odliczenia darowizny nie ograniczało kręgu potencjalnych obdarowanych wyłącznie do organizacji pozarządowych, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Obowiązujące od 1 stycznia 2004 r. brzmienie art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy podatkowej, zawierające zarówno ograniczenia dotyczące adresatów darowizny, jak i rozszerzenie o kult religijny celów darowizny, zostało nadane podczas prac parlamentarnych nad projektem nowelizacji ustawy podatkowej.

   Należy podkreślić, iż postulowane przywrócenie odliczanej od dochodu ulgi z tytułu przekazanej darowizny w postaci krwi jest możliwe jedynie w drodze nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Inicjatywę ustawodawczą w tym zakresie podjął Senat Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 28 kwietnia 2005 r. na 80. posiedzeniu Senatu odbyło się III czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Senat podjął uchwałę w sprawie wniesienia do Sejmu projektu zmiany ustawy zmieniającej ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych. Projekt ten zakłada, że zmiana dotycząca możliwości odliczenia wartości darowanej krwi miałaby wejść w życie z dniem ogłoszenia ustawy i dotyczyłaby darowizn przekazanych od 1 stycznia 2005 r.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Neneman

   Warszawa, dnia 19 maja 2005 r.