Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

na interpelację nr 9997

w sprawie warunków lokowania polskich rezerw walutowych

   Szanowny Panie Marszałku! Przesyłam uprzejmie odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP Pani Marii Zbyrowskiej, Pana Adama Ołdakowskiego i Pana Mieczysława Aszkielewicza sprawie warunków lokowania polskich rezerw walutowych, przesłaną przy piśmie nr SPS-0202-9997/05.

   Na podstawie przepisu art. 3 ust. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r o Narodowym Banku Polskim (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 1, poz. 2) do zadań NBP należy prowadzenie gospodarki rezerwami dewizowymi, zaś na podstawie art. 52 ust. 1 NBP realizuje funkcje centralnej bankowej instytucji dewizowej poprzez gromadzenie rezerw dewizowych, zarządzanie rezerwami dewizowymi oraz podejmowanie czynności bankowych i innych mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa obrotu dewizowego i płynności płatniczej kraju. Przedmiotowe przepisy statuują więc NBP jako centralną instytucję dewizową państwa.

   Odpowiadając na przedstawione w przedmiotowej interpelacji kwestie szczegółowe, należy zgodnie z informacjami uzyskanymi przez Ministerstwo Finansów z Narodowego Banku Polskiego przedstawić następujące stanowisko.

   Mając na względzie pytanie, w jakie instrumenty finansowe są lokowane polskie rezerwy walutowe, przedstawiam poniższe informacje.

   Na wstępie trzeba wyjaśnić, jakie są priorytety inwestycyjne, którymi kieruje się Narodowy Bank Polski, zarządzając rezerwami dewizowymi. Priorytety te wynikają z licznych funkcji, jaką pełnią rezerwy dewizowe w gospodarce rynkowej posiadającej walutę wymienialną. Chodzi tu w szczególności o pełną gwarancję wymienialności waluty krajowej, o funkcję zabezpieczenia operacji bilansu płatniczego jako gwarancję regulowania zobowiązań zagranicznych budżetu państwa oraz rozliczeń transakcji przez podmioty krajowe i zagraniczne, czy też funkcję rezerw jako miernika wiarygodności kredytowej kraju - szczególnie ważnej przy emisji obligacji skarbowych RP na rynkach zagranicznych. W ramach powyższych uwarunkowań najistotniejsze priorytety inwestycyjne są następujące:

   1) osiągnięcie najwyższego stopnia bezpieczeństwa inwestowanych środków,

   2) zapewnienie niezbędnego stopnia płynności płatniczej kraju,

   3) maksymalizacja dochodu w stosunku do dopuszczalnego stopnia ryzyka.

   Niewątpliwie najważniejsze jest kryterium bezpieczeństwa i płynności rezerw. Zdecydowana większość banków centralnych stosuje takie same priorytety inwestycyjne. Rezerwy walutowe inwestowane są w papiery wartościowe emitowane przez rządy (USA, Niemiec, Francji, Holandii, W. Brytanii), instytucje międzynarodowe (Bank Światowy, Bank Rozliczeń Międzynarodowych) i pozarządowe instytucje finansowe (agencje mające zabezpieczenie ze strony rządu USA, Francji, Niemiec), a także transakcje lokacyjne.

   Przechodząc do pytania o wysokość oprocentowania lokat, w które są inwestowane polskie rezerwy walutowe, trzeba poinformować, że dochodowość rezerw walutowych (liczona na bazie dziennej na podstawie wartości rynkowej) w 2004 r. wyniosła 2,6%. Dla porównania przyjmując za punkt odniesienia średnie 3-miesięczne oprocentowanie LIBOR-1/8 pp, to przy zachowaniu wzorcowej struktury walutowej rezerw dochodowość wyniosłaby 2,0%.

   Wysokość uzyskanej stopy zwrotu w poszczególnych walutach, w których utrzymywane są rezerwy walutowe NBP, uzależniona była od wysokości oprocentowania instrumentów finansowych, które było m.in. wypadkową oczekiwań inwestorów co do kierunku i tempa zmian poziomu oficjalnego oprocentowania w danym kraju, a także samych decyzji banków centralnych. W ubiegłym roku amerykański bank centralny (FED) ze względu na utrzymujące się ożywienie gospodarcze rozpoczął cykl zaostrzania polityki pieniężnej, podwyższając stopę oprocentowania funduszy federalnych z najniższego od 1958 r. poziomu 1,0% do 2,25%.

   Mając na uwadze stopniowe zwiększanie się presji inflacyjnej, wynikające głównie ze wzrostu cen nieruchomości i wysokiego tempa zadłużania się gospodarstw domowych, Bank Anglii kontynuował zapoczątkowany w listopadzie 2003 r. cykl zaostrzania polityki pieniężnej podwyższając podstawową stopę z 3,75% do 4,75%. W ubiegłym roku EBC utrzymywał podstawową stopę refinansową na jednakowym poziomie 2,0%.

   Odnosząc się do kwestii, jakie są terminy lokat polskich rezerw walutowych, należy wskazać, iż rezerwy walutowe mogą być utrzymywane w transakcjach lokacyjnych o terminie zapadalności nieprzekraczającym 1 roku, natomiast w papierach dłużnych o terminie zapadalności nieprzekraczającym 10 lat.

   Jeżeli chodzi o pytanie, na jakie cele są przeznaczone odsetki z rezerw walutowych, można stwierdzić, że odsetki z rezerw walutowych są w ciągu roku reinwestowane. Przychody z inwestycji (odsetki) stanowią istotną pozycję w wyniku finansowym NBP i po zakończeniu roku obrachunkowego podlegają rozliczeniu z budżetem państwa według zasad, określonych w art. 69 ust. 1-4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r o Narodowym Banku Polskim (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 1, poz. 2).

   Rozpatrując pytanie odnoszące się do koszyka walut, w których są przechowywane polskie rezerwy walutowe, trzeba wspomnieć, że struktura inwestycyjna części walutowej rezerw obejmowała dolara amerykańskiego, euro oraz funta szterlinga.

   W zakresie szczegółowych warunków przechowywania polskich rezerw stosownym jest wskazanie, że zdecydowana większość rezerw walutowych, jakimi są papiery wartościowe, znajduje się na rachunkach powierniczych prowadzonych dla NBP w bankach centralnych (analogicznie w odniesieniu do rezerw w złocie) lub wyspecjalizowanych międzynarodowych instytucjach zajmujących się przechowywaniem i rozliczaniem dokonywanych transakcji. Transakcje papierami wartościowymi mogą być dokonywane z upoważnionymi kontrahentami, które spełniają odpowiednie kryteria finansowe i/lub podpisywane są odpowiednie umowy. Z kolei środki inwestowane w transakcje lokacyjne są rozmieszczane w bankach zagranicznych, którym przyznane są limity zaangażowania inwestycyjnego. Kryteria wyboru kontrahentów obejmują ratingi uznanych agencji ratingowych oraz własne analizy sytuacji finansowej kontrahenta, przeprowadzane według ściśle określonej procedury. Przyznane poszczególnym podmiotom limity kredytowe są na bieżąco monitorowane i korygowane.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Andrzej Jacaszek

   Warszawa, dnia 31 maja 2005 r.