Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej

na interpelację nr 18

w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych

   Odpowiadając na interpelację Pani Poseł Anny Sobeckiej w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, przesłaną przez Pana Marszałka pismem z dnia 10 listopada br. (SPS-023-18/05), uprzejmie informuję:

   1. Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732) wprowadziła m.in. zmiany do uznanych za niezgodne z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r. (syg. akt K 16/04) przepisów art. 3 pkt 17, art. 8 i do art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.) oraz uchyliła w całości art. 11 tejże ustawy.

   Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych będący obecnie przedmiotem prac legislacyjnych. Proponuje się wprowadzenie zmian w tych przepisach uznanych przez TK za niekonstytucyjne, które pomimo dokonania w nich zmian ustawą o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie uwzględniają wszystkich argumentów Trybunału, ponieważ uchwalenie tej ustawy nastąpiło przed wydaniem przez TK wyroku. Projekt nowelizacji zakłada m.in., zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, ujęcie definicji ˝osoby samotnie wychowującej dziecko˝ od strony pozytywnej. Zgodnie z proponowanym brzmieniem przez ˝osobę samotnie wychowującą dziecko˝ będzie należało rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

   2. Zgodnie z obecnie obowiązującym stanem prawnym warunkiem nabycia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka jest nie tylko bycie samotnym rodzicem w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy, ale także spełnienie kryterium dochodowego wynoszącego 504 zł na osobę w rodzinie albo 583 zł, w przypadku gdy w rodzinie wychowywane jest niepełnosprawne dziecko. Celem tego świadczenia jest pomoc rodzinom niepełnym, które nie mają zasądzonych alimentów, ponieważ ojciec dziecka nie żyje bądź nie jest znany. Wprowadzenie jedynie kryterium dochodowego jako warunku nabycia dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka bez dodatkowego doprecyzowania kręgu potencjalnych świadczeniobiorców mogłoby budzić większe wątpliwości oraz uznaniowość w ocenie realizatorów świadczeń rodzinnych, kto jest, a kto nie jest ˝osobą samotnie wychowującą dziecko˝. Według obecnej definicji za ˝osoby samotnie wychowujące dziecko˝ uznaje się wyłączenie te osoby, które nie tylko nie są w związkach małżeńskich, ale także nie są w związkach nieformalnych. Wprowadzenie takiego rozwiązania jest rezultatem zwiększającej się liczby związków nieformalnych wychowujących wspólne dzieci, których trudno nie uznać za rodzinę.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, że ww. projekt nowelizacji przygotowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej przewiduje wprowadzenie definicji ˝nieznanego ojca dziecka˝ i tym samym ograniczenie kręgu uprawnionych do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka tylko do tych osób, których dzieci zostały poczęte w wyniku czynu zabronionego i w związku z tym nie ma możliwości ustalenia ojcostwa.

   3. Nowym rozwiązaniem, które przewiduje ww. projekt nowelizacji zmieniający także przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, jest uprawnienie do zaliczki alimentacyjnej w rodzinach pełnych zrekonstruowanych, tj. w przypadkach gdy dziecko uprawnione do alimentów jest wychowywane w rodzinie pełnej, w której małżonek matki nie jest rodzicem dziecka.

   Minister

   Krzysztof Michałkiewicz

   Warszawa, dnia 29 listopada 2005 r.