Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 43

w sprawie masowego wyjazdu polskich lekarzy i pielęgniarek za granicę w celu poszukiwania pracy

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją Pani Poseł Marii Zbyrowskiej, przekazaną przy piśmie Pana Marszałka z dnia 22 listopada 2005 r., znak: SPS-023-43/05, w sprawie ˝masowego wyjazdu polskich lekarzy i pielęgniarek za granicę w celu poszukiwania pracy˝, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień:

   Rada Ministrów przyjęła w dniu 18 października br. dokument opracowany przez Ministerstwo Zdrowia pn. ˝Informacja na temat zjawiska migracji personelu medycznego i kierunków działań ograniczających możliwe zagrożenia˝.

   Rządowy dokument stanowi ocenę problemu migracji po roku od przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Przeprowadzone badania dają podstawę do stwierdzenia, że zjawisko migracji personelu medycznego w Polsce nie ma charakteru problemu mogącego w najbliższym czasie stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa świadczenia usług medycznych. W przypadku zaistnienia sygnałów o nasileniu omawianego procesu w stopniu mogącym spowodować dla pacjentów faktyczne niebezpieczeństwo braku dostępu do usług medycznych podejmowane będą odpowiednie kroki.

   Podstawą do oszacowania skali zainteresowania wyjazdem za granicę jest analiza liczby wydanych przez korporacje zawodowe zaświadczeń w celu uznania kwalifikacji zawodowych w innych państwach członkowskich UE.

   W okresie od maja 2004 roku do 30 czerwca 2005 roku Naczelna Izba Lekarska wydała:

   - 3579 zaświadczeń dla lekarzy w celu uznania kwalifikacji zawodowych w innych państwach członkowskich, co oznacza, że pobrało je około 3% lekarzy wykonujących zawód (116 847 osób aktywnych zawodowo),

   - 1108 zaświadczeń w celu uznania kwalifikacji zawodowych w innych państwach członkowskich UE lekarzom dentystom. Stanowiło to 3,6% wszystkich dentystów zarejestrowanych w kraju (30 283 osób).

   Według danych Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych podobnych zaświadczeń od maja 2004 roku do 16 lutego 2005 roku wydano:

   - 1817 pielęgniarkom oraz 1013 zaświadczeń potwierdzających uprawnienia do wykonywania zawodu w Polsce. Oznacza to, że zaświadczenia pobrało 1,18% ogółu pielęgniarek,

   - 195 zaświadczeń wydano położnym, co stanowi 0,57% osób uprawnionych do wykonywania zawodu położnej..

   Liczba wydanych zaświadczeń nie jest jednak równoznaczna z liczbą personelu medycznego, który faktycznie podjął pracę za granicą po przystąpieniu Polski do UE. Liczbę wydanych zaświadczeń należy traktować jedynie jako informację o zainteresowaniu podjęciem pracy za granicą. Zaświadczenia o kwalifikacjach zawodowych mogą również pobierać osoby, które podjęły pracę za granicą znacznie wcześniej lub osoby rozważające taki wyjazd w przyszłości, a także osoby, które zamierzają pracować za granicą czasowo, bez planów migracyjnych lub pracować tam w niepełnym wymiarze czasu, łącząc tego rodzaju działalność z pracą zawodową wykonywaną w Polsce.

   Analizując wskazane wyżej dane, należałoby stwierdzić, że nawet w przypadku zrealizowania zamiaru wyjazdu za granicę celem podjęcia zatrudnienia przez osoby pobierające zaświadczenia skala zjawiska migracji zawodowej nie byłaby na tyle duża, aby móc zagrozić bezpieczeństwu systemu ochrony zdrowia.

   Podobne stanowisko w odniesieniu do krajów Unii Europejskiej prezentuje Światowa Organizacja Zdrowia, która rozpoczęła badanie zjawiska migracji personelu medycznego, analizując dane o liczbie zatrudnionych cudzoziemców w poszczególnych krajach. Z opublikowanego ostatnio raportu WHO na temat zjawiska migracji personelu medycznego wynika, że przepływy kadr wewnątrz UE nie są znaczące.

   Jednocześnie wyjaśniam, że proces obserwacji zjawiska migracji personelu medycznego będzie kontynuowany. Wnioski uzyskane w następstwie tego rodzaju badań stanowić będą podstawę dla ewentualnych przyszłych działań i realizowane będą systematycznie we współpracy z innymi, upoważnionymi do podejmowania takich czynności podmiotami administracji państwowej. Natomiast w przypadku wystąpienia problemów na rynku pracy Minister Zdrowia ma możliwość zwiększenia limitów przyjęć na uczelnie medyczne, jak również liczby finansowanych z budżetu państwa miejsc rezydenckich. W stosunku do roku 2004 liczba rezydentur przyznanych przez Ministra Zdrowia w roku 2005 wzrosła dwukrotnie.

   W nawiązaniu do kwestii wysokości wynagrodzeń lekarzy i pielęgniarek, uprzejmie wyjaśniam, iż w chwili obecnej zasady wynagradzania lekarzy uregulowane są przepisami Kodeksu pracy oraz przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408, z późn. zm.). Jak wynika z ww. przepisów, o wysokości wynagrodzenia pracownika decyduje umowa o pracę zawarta pomiędzy pracownikiem i pracodawcą. Zgodnie z art. 29 § 1 Kodeksu pracy umowa o pracę określa w szczególności wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia. Wysokość wynagrodzenia pracownika uzależniona jest od zgodnej woli stron umowy.

   W zakresie kształtowania poziomu wynagrodzeń pracowników zatrudnionych w sektorze ochrony zdrowia minister właściwy do spraw zdrowia posiada jedynie ograniczone uprawnienia i może określać wysokość wynagrodzeń tylko tych pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej, którzy zatrudnieni są w placówkach prowadzonych w formie zakładu lub jednostki budżetowej. Minister właściwy do spraw zdrowia nie ma jednak wpływu na ustalanie wysokości wynagrodzeń pracowniczych w samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej oraz zakładach niepublicznych. Tego rodzaju jednostki prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, która jest niezależna od decyzji organów.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Bolesław Piecha

   Warszawa, dnia 12 grudnia 2005 r.