Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 64

w sprawie utylizacji zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma znak: SPSA-023-64/05 z dnia 28 listopada 2005 r., przekazuję uprzejmie odpowiedź na interpelację Pani Poseł Anny Sobeckiej w sprawie utylizacji zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych.

   Na wstępie pragnę przedstawić obowiązujące w ostatnim okresie przepisy prawne dotyczące sposobu unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych. Przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach zasady postępowania z ww. odpadami określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad usuwania, wykorzystywania i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych (Dz.U. Nr 145, poz. 942 i z 2001 r. Nr 22, poz. 251), zgodnie z którym zakaźne odpady medyczne i weterynaryjne musiały być poddawane unieszkodliwianiu wyłącznie metodami termicznymi. Wydane na podstawie delegacji wynikającej z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie dopuszczalnych sposobów i warunków unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 8, poz. 104, z późn. zm.) dopuściło stosowanie innych niż spalanie, alternatywnych metod unieszkodliwiania ww. odpadów, w tym m.in. autoklawowanie, dezynfekcję termiczną, działanie mikrofalami, przy czym zgodnie z ww. ustawą i rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 października 2002 r. w sprawie rodzaju odpadów, które mogą być składowane w sposób nieselektywny (Dz.U. Nr 191, poz.1595), odpady powstające z procesu innego niż spalanie unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych wymagały składowania ich w odrębnych kwaterach składowisk odpadów.

   Ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 175, poz. 1458), która weszła w życie w dniu 13 października 2005 r., wprowadzono zmianę w art. 42 w zakresie dotyczącym postępowania z odpadami medycznymi i weterynaryjnymi, polegającą na dodaniu ust. 1a w brzmieniu: ˝Zakazuje się unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych w inny sposób niż spalanie w spalarniach odpadów˝, co w praktyce oznacza, że obecnie odpady te mogą być unieszkodliwiane jedynie w drodze spalania w spalarniach odpadów.

   Informując uprzejmie, że Minister Środowiska nie był autorem ww. zmiany art. 42 ustawy o odpadach, która wprowadzona została z inicjatywy poselskiej, w trakcie procedowania nad projektem ustawy przedłożonym przez rząd (przedłożenie rządowe nie zawierało powyższej propozycji), co stanowi zarazem odpowiedź na pytanie nr 2 Pani Posłanki A. Sobeckiej, poniżej odnoszę się do pozostałych pytań zawartych w interpelacji.

   1. Czy prawdą jest, że nakaz utylizacji zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych wyłącznie przez spalanie przynosi znaczne straty przedsiębiorcom trudniącym się taką działalnością?

   Pragnę zwrócić uwagę, że wprowadzony obowiązek unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych w drodze ich spalania w spalarniach odpadów nie eliminuje możliwości ich unieszkodliwiania przy użyciu metod alternatywnych w celu wstępnej ich dezaktywacji oraz zmniejszenia objętości dla potrzeb przygotowania omawianych odpadów do transportu do miejsc unieszkodliwiania, tj. do spalarni odpadów. Odpowiada to procesowi D16 Przetwarzanie odpadów, w wyniku którego są wytwarzane odpady przeznaczone do unieszkodliwiania wg załącznika nr 6 do ustawy o odpadach. Proces D16 nie jest bowiem procesem samodzielnym i musi zakończyć się spalaniem. Należy dodać, że po spaleniu omawiane odpady nie zawierają żadnych drobnoustrojów chorobotwórczych ani toksyn, podczas gdy po procesie sterylizacji, nawet przy bardzo dużej skuteczności, zawsze istnieje prawdopodobieństwo przetrwania minimalnej choćby ich ilości, które znalazłszy się wraz z wysterylizowanymi odpadami na składowisku, mogą napotkać tam doskonałe warunki do rozwoju i spowodować zagrożenie epidemiologiczne.

   W przedstawionej sytuacji należy spodziewać się, że przedsiębiorcy zajmujący się obecnie alternatywnymi metodami unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych mogą stracić, lecz zarazem przedsiębiorcy prowadzący spalarnie ww. odpadów mogą odnotować zyski.

   Należy przy tym podkreślić, że na koszty unieszkodliwiania omawianych odpadów, poprzez spalanie ich w spalarniach odpadów, wpływa nie tylko cena jednostkowa ich spalenia, ale także ich ilość. Jedną z podstawowych metod obniżenia kosztów zagospodarowania odpadów jest ich selektywne zbieranie u źródła, co pozwala na stosowanie odpowiednich metod postępowania w zależności od rodzajów odpadów oraz na ograniczenie w konsekwencji ilości odpadów, dla których konieczne jest zastosowanie metody unieszkodliwiania w drodze spalania. Realizacji tego celu sprzyjałoby wydanie przez Ministra Zdrowia, w porozumieniu z Ministrem Środowiska, fakultatywnego rozporządzenia, wynikającego z delegacji zawartej w art. 7 ust. 4 cytowanej ustawy o odpadach, określającego sposób postępowania z niektórymi rodzajami odpadów. W tej sprawie m.in. zwróciłem się w dniu 5 grudnia 2005 r. do Ministra Zdrowia pismem znak: Pepe-216-1/33/05/ŁD.

   2. Czy prawdą jest, że znowelizowany art. 42 ustawy o odpadach zwiększa także wydatnie koszty unieszkodliwiania odpadów medycznych, ponoszone przez zakłady opieki zdrowotnej?

   Można przyjąć, że wprowadzenie obowiązku unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych wyłącznie w drodze ich spalania w spalarniach odpadów, wynikającego z nowelizacji art. 42 cytowanej ustawy o odpadach, skutkować będzie wzrostem kosztów unieszkodliwiania ww. odpadów. Należy jednak pamiętać, że koszt ten zależeć będzie nie tylko od ceny jednostkowej spalania omawianych odpadów, ale także od ilości, które konieczne będzie poddać unieszkodliwianiu tą metodą. Tutaj ogromną rolę odgrywać będzie prowadzenie przez zakłady opieki zdrowotnej selektywnego zbierania powstających odpadów, o czym mowa wyżej.

   3. Jakie kroki zamierza podjąć Ministerstwo Środowiska, aby zmienić istniejący stan rzeczy?

   Biorąc pod uwagę dotychczasowy niezadowalający stan gospodarowania odpadami medycznymi w Polsce, które często bez odpowiedniego zabezpieczenia trafiają na składowiska odpadów lub spalane są w kotłowniach przyszpitalnych, stanowiąc zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz dla środowiska, głównie ze względu na zawartość w nich drobnoustrojów chorobotwórczych, wydaje się, że wprowadzenie omawianej zmiany art. 42 stanowi właściwy krok w kierunku rozwiązania tego problemu. Należy dodać, że obecne uregulowania zgodne są zarówno z przepisami ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. Nr 19, poz. 177), jak i przepisami z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807, z późn. zm.).

   Równocześnie pragnę dodać, że w dniu 9 grudnia 2005 r. Ministerstwo Środowiska zwróciło się do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska o przeprowadzenie kompleksowej kontroli postępowania z odpadami medycznymi. Po uzyskaniu wyników ww. kontroli Minister Środowiska rozważy ewentualne podjęcie inicjatywy legislacyjnej w omawianym zakresie.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Andrzej Mizgajski

   Warszawa, dnia 20 grudnia 2005 r.