Odpowiedź ministra obrony narodowej

na interpelację nr 168

w sprawie skutków zmiany ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pana Posła Kazimierza Plocke w sprawie skutków zmiany ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (SPS-023-168/05), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

   Na wstępie chciałbym podkreślić, iż stosownie do rozwiązań systemowych wprowadzonych ustawą z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U z 2005 r. Nr 41, poz. 398), nowelizowaną dwukrotnie, tj. ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 z późn. zm.) i ustawą z dnia 25 stycznia 2005 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz o zmianie ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 33, poz. 290), od dnia 1 lipca 2004 r. wszelkie formy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych żołnierzy dotyczą żołnierzy służby stałej i służby kontraktowej.

   Głównym celem tych rozwiązań jest zapewnienie żołnierzowi prawa do zamieszkiwania na czas pełnienia przez niego służby. Żołnierz do czasu ustania stosunku służbowego pozostaje w zależności służbowej, co wyłącza między innymi dowolność wyboru przez niego miejsca pełnienia służby, a co za tym idzie miejsca zamieszkania. Przepisy dotyczące zakwaterowania Sił Zbrojnych RP regulują przede wszystkim kwestie związane z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych żołnierzy ˝czynnych˝ oraz w ograniczonym zakresie zakwaterowaniem w wypadku zakończenia służby. Podkreślić należy, że prawo do zamieszkania jest ściśle związane z pełnioną przez żołnierza służbą i realizowane zgodnie z określonymi przepisami prawa. Również zasady wykwaterowania i przekwaterowania są przedstawione w poszczególnych przepisach ustawy.

   Wobec powyższego wskazać należy, że wola żołnierza, w tym wola rozwiązania stosunku służbowego w niedalekiej przyszłości, nie jest ustawowym kryterium przydziału mu lokalu mieszkalnego w konkretnym i dowolnie wybranym miejscu zarówno w trakcie trwania służby, jak i po jej zakończeniu. Ustawa gwarantuje żołnierzowi w trakcie trwania służby prawo do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym bądź prawo do świadczenia finansowego w postaci zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego. W przypadku zakończenia służby żołnierz, w zależności od statusu zajmowanego lokalu, może w nim pozostać albo otrzymać świadczenie pieniężne w postaci odprawy mieszkaniowej.

   Kryterium decydującym o zasadach dalszego zamieszkiwania w lokalach wchodzących do zasobu WAM jest status lokalu. Zgodnie z treścią art. 23 ust. 2 ustawy żołnierzowi służby stałej, zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej zamieszkałemu w lokalu mieszkalnym niebędącym kwaterą, przysługuje prawo do zamieszkiwania w tym lokalu. Decyzję w tym zakresie wydaje dyrektor oddziału regionalnego Agencji. Lokal taki żołnierz będzie mógł wykupić w trybie określonym w rozdziale 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W przypadku natomiast gdy lokal mieszkalny jest kwaterą, zwalnianemu ze służby żołnierzowi przysługuje - po spełnieniu określonych warunków - odprawa mieszkaniowa.

   Wspomniana wyżej ustawa zawiera definicję kwatery, określając ją jako lokal mieszkalny przeznaczony wyłącznie na zakwaterowanie żołnierzy służby stałej. Decyzja o kwalifikacji (przeznaczeniu) lokalu mieszkalnego podejmowana jest, zgodnie z treścią art. 23 ust. 4 ustawy, w drodze uzgodnień pomiędzy Prezesem Agencji i Ministrem Obrony Narodowej. Status lokalu wynika bezpośrednio z prowadzonego w trybie tego przepisu wykazu kwater. Należy również wskazać, iż osobne kwatery stałe, które zostały przeznaczone do sprzedaży w dniu 30 czerwca 2004 r., stają się kwaterami zbędnymi na zakwaterowanie żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej.

   Wobec powyższego wskazać należy, że będące przedmiotem interpelacji Pana Posła Kazimierza Plocke rozwiązania przewidziane w art. 22 i art. 23 ustawy zmieniającej z dnia 16 kwietnia 2004 r., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 stycznia 2005 r., dotyczą regulacji kwestii mieszkaniowej osób niebędących żołnierzami, które w dniu 1 lipca 2004 r. zajmowały lokale mieszkalne znajdujące się w zasobie WAM. Wskazane powyżej przepisy są przepisami przejściowymi. Istota przepisów przejściowych polega na tym, że mają one dostosowywać stosunki zastane, powstałe pod rządami prawa dotychczas obowiązującego, do nowych uregulowań prawnych.

   Wspomniane artykuły odnoszą się do osób, które w dniu wejścia w życie znowelizowanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP miały status emerytów i rencistów wojskowych, a także osób, których tytuł prawny do lokalu wojskowego nie miał źródła w stosunku służbowym, a wynikał w większości przypadków z pokrewieństwa z żołnierzem.

   Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy, w brzmieniu nadanym art. 2 ust. 4 ustawy zmieniającej z dnia 21 stycznia 2005 r., osoby, które nabyły prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej, oraz członkowie rodzin, o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r., którzy zajmują lokale mieszkalne w zasobie Agencji, w sytuacji gdy lokale te są przeznaczone wyłącznie na zakwaterowanie żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej i podlegają przekazaniu do dyspozycji WAM, otrzymują ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z osobnej kwatery stałej, na zasadach określonych w art. 19 ust. 3 ustawy. W przypadku niedokonania takiego przekazania poddani są z urzędu przekwaterowaniu do lokalu zamiennego.

   Natomiast art. 23 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r., w brzmieniu nadanym powołaną już ustawą z dnia 21 stycznia 2005 r., dotyczy osób, które nie są żołnierzami, a zamieszkiwali w dniu 1 lipca 2004 r. w lokalach niebędących kwaterą.

   Powyższe przepisy regulują więc zasady, na jakich osoby w nich enumeratywnie wskazane mogą zamieszkiwać w lokalach stanowiących zasób Agencji. Sytuacja prawna tych osób i ich zstępnych uzależniona jest od statusu prawnego zajmowanego przez nich lokalu mieszkalnego, a ponadto od tytułu prawnego stanowiącego podstawę ich przydziału. Osoby te mogą bądź to nadal zamieszkiwać w tych lokalach, bądź je wykupić na zasadach określonych ustawą, mogą być również zobligowane do przekazania lokalu do zasobu Agencji, gdy lokal ten jest niezbędny na zakwaterowanie Sił Zbrojnych RP.

   Ustawodawca w art. 20 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. przewidział również odrębną regulację porządkującą zasady zamieszkiwania w lokalach stanowiących zasób Agencji przez osoby na podstawie innych aniżeli decyzja tytułach prawnych. Przyjęto w nim, iż osobie niebędącej żołnierzem zawodowym pełniącym zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej, która zamieszkuje - na podstawie umowy najmu lub innego niż decyzja administracyjna tytułu prawnego - w lokalu mieszkalnym przeznaczonym na zakwaterowanie żołnierzy, o ile nie posiada ona lub jej małżonek tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego lub lokalu zamiennego, przysługuje prawo do zamieszkiwania w tym lokalu przez okres dwóch lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Zgodnie z art. 20 ust. 2 tej ustawy, po upływie wskazanego terminu, umowa najmu lub inny niż decyzja administracyjna tytuł prawny wygasa z mocy prawa. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa może zaproponować w zamian za wcześniejsze opuszczenie lokalu mieszkalnego lokal zamienny albo świadczenie w wysokości 40% wartości rynkowej zajmowanego lokalu.

   Koszty przymusowego przekwaterowania, ale tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w art. 41 ust. 2 pkt 5 i ust. 4 pkt 3, ponosi WAM. Przygotowaniem lokali do zasiedlenia zajmuje się Agencja, sposób rozliczenia nakładów poniesionych przez poprzednich lokatorów reguluje wspomniana wyżej ustawa oraz między innymi rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 czerwca 2005 r. w sprawie gospodarowania lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz. U. Nr 116, poz. 975).

   Odnosząc się do pytania dotyczącego kryterium wydawania decyzji o wykwaterowaniu konkretnych osób, informuję, iż zasady przyznawania kwater i możliwości pozostawania w nich zostały przedstawione powyżej. Decyzje w tej sprawie podejmowane są zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

   Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, żywię nadzieję, że uzna je Pan Marszałek za wystarczające.

   Łączę wyrazy szacunku

   Minister

   Radosław Sikorski

   Warszawa, dnia 23 grudnia 2005 r.