Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 612

w sprawie przypadków nieegzekwowania prawa wobec osób prezentujących treści o charakterze pornograficznym

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 17 stycznia 2006 r., o sygn. SPS-023-612/05, przekazującego interpelację Posła na Sejm RP Pana Bogusława Sobczaka w sprawie przypadków braku egzekwowania prawa wobec osób prezentujących treści o charakterze pornograficznym, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   W interpelacji Pan Poseł wskazuje na jeden z możliwych sposobów rozpowszechniania pornografii, tj. w miejscach legalnej dystrybucji wydawnictw prasowych (kioski, markety, sklepy, ulice), poprzez takie ich prezentowanie, które może wyczerpywać znamiona czynu zabronionego, określonego w art. 202 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm).

   Zgodnie z art. 202 Kodeksu karnego penalizowane jest publiczne prezentowanie treści pornograficznych w taki sposób, że może to narzucić ich odbiór osobie, która sobie tego nie życzy. Przez ˝prezentowanie˝ należy rozumieć wszelkie sposoby umożliwiające odbiór treści, tzn. pokazywanie, wystawianie na widok, zapoznawanie, zaznajamianie, udostępnianie. Prezentacja ma charakter publiczny, gdy ze względu na miejsce lub sposób działania może być dostrzeżona przez nieokreśloną liczbę anonimowych widzów (bądź przez oznaczoną, ale dużą liczbę osób).

   Podstawowym źródłem informacji o przestępstwach publicznego prezentowania treści pornograficznych są zawiadomienia osób fizycznych oraz podmiotów prawnych, w szczególności organizacji społecznych lub stowarzyszeń. W każdym tego typu przypadku Policja podejmuje prawem nakazane działania.

   Policjanci prowadzą bieżące przedsięwzięcia rozpoznawcze i wykrywcze w zakresie zjawiska produkcji i rozpowszechniania pornografii. Wykorzystują w tym celu wszystkie prawnie dopuszczone metody i środki; w tym w szczególności monitorują internet m.in. pod kątem ujawniania i eliminowania stron zawierających materiały pornograficzne, głównie z udziałem małoletnich. Należy zauważyć, że rozpowszechnianie w internecie treści pornograficznych charakteryzuje komplementarność działań przestępczych obejmujących naruszanie i łamanie norm moralnych, obyczajowych i prawnych, stosowanie przemocy wobec pokrzywdzonych w celu zaspokajania dewiacyjnych potrzeb seksualnych oraz udział sprawców w zorganizowanej grupie przestępczej, nierzadko o zasięgu międzynarodowym. Skuteczne zapobieganie i zwalczanie tego rodzaju przestępczości wymaga od Policji prowadzenia systemowych i zintegrowanych działań wykrywczych, a także przedsięwzięć profilaktycznych z udziałem podmiotów pozapolicyjnych (instytucji rządowych i organizacji pozarządowych, zwłaszcza stowarzyszeń i fundacji). Policja prowadzi także stałą współpracę ze szkołami, służbą zdrowia, sądami rodzinnymi, prokuraturą, kuratorami sądowymi i ośrodkami pomocy społecznej.

   Prowadzona jest bieżąca wymiana informacji z policjami innych krajów w zakresie dokonywania ustaleń dotyczących właścicieli serwerów, za pomocą których treści pornograficzne są rozpowszechniane. Policjanci brali również udział w szkoleniach i seminariach organizowanych przez policje innych krajów, a dotyczących omawianej problematyki.

   Policja współdziała również z administratorami sieci, między innymi w celu ustalenia danych właściciela strony, spowodowania zaprzestania przez nadawców umieszczania plików zawierających treści pornograficzne lub likwidacji takich stron.

   Według policyjnych statystyk w 2005 roku zakończono 67 postępowań przygotowawczych o czyn z art. 202 § 1 Kodeksu karnego, stwierdzono 25 przestępstw, z których wykryto 16. W sprawach tych skierowano 11 wniosków o sporządzenie aktu oskarżenia, 9 postępowań umorzono wobec niewykrycia sprawców, a 5 postępowań z nieletnimi sprawcami skierowano do sądu rodzinnego. W 2005 roku zakończono 89 postępowań przygotowawczych o czyn z art. 202 § 2 Kodeksu karnego, stwierdzono 158 przestępstw, z których wykryto 138. W sprawach tych skierowano 109 wniosków o sporządzenie aktu oskarżenia, 3 postępowania umorzono na podstawie art.17 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.), 20 postępowań umorzono z powodu niewykrycia sprawców, a 26 postępowań z nieletnimi sprawcami skierowano do sądu rodzinnego.

   Policja na bieżąco monitoruje przestępczość tej kategorii i analizuje mechanizmy przestępcze, organizuje szkolenia policjantów w zakresie ujawniania i ścigania sprawców tego rodzaju przestępstw - w tym szkolenia w zakresie zwalczania rozpowszechniania materiałów pornograficznych w internecie.

   Polskie przepisy regulujące zwalczanie czynów zabronionych w sferze pornografii i jej rozpowszechniania funkcjonują na poziomie podobnym do rozwiązań prawnych stosowanych w tej sferze na świecie. Na ich podstawie możliwe jest ściganie przestępstw związanych z pornografią i jej rozpowszechnianiem.

   W celu lepszego przeciwdziałania zjawiskom opisanym przez Pana Posła dokonywana jest bieżąca ocena efektywności pracy właściwych służb w zakresie ochrony nieletnich przed wykorzystywaniem seksualnym, zagrożeniem dla ich obyczajności i innymi zagrożeniami w tej sferze.

   Planowany jest przegląd realizacji przedsięwzięć, które zostały podjęte na podstawie ˝Koncepcji działań policyjnych ukierunkowanych na zwalczanie przestępczości godzącej w wolność seksualną i obyczajność małoletnich˝, oraz aktualizacja tej koncepcji, w szczególności w odniesieniu do:

   - wykorzystywania seksualnego nieletnich,

   - pornografii z udziałem dzieci i godzącej w obyczajność nieletnich,

   - przeglądu programów profilaktycznych w tym zakresie,

   - wzmocnienia współpracy z organizacjami o charakterze społecznym i instytucjami, których działalność statutowa związana jest ze zwalczaniem pornografii i jej rozpowszechniania,

   - upowszechniania funkcjonowania lokalnych koalicji na rzecz zapobiegania zjawisku wykorzystywania seksualnego małoletnich oraz na rzecz ochrony małoletnich przed demoralizacją

   - działalności profilaktycznej i edukacyjnej mającej na celu wzmacnianie świadomości społeczeństwa w omawianym zakresie.

   Reasumując, należy podkreślić, że Policja, jako formacja powołana do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego, zawsze reaguje na przejawy łamania prawa, wszelkie karalne zachowania na gruncie polskiego prawa traktowane są przez Policję z równym zaangażowaniem.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Władysław Stasiak

   Warszawa, dnia 7 marca 2006 r.