Odpowiedź ministra środowiska

na interpelację nr 668

w sprawie decyzji Komisji Europejskiej z dnia 8 marca 2005 r. zmniejszającej Polsce roczny limit emisji dwutlenku węgla do poziomu 239,3 mln ton rocznie

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem z dnia 17 stycznia br. (znak pisma SPS-023-668/06) w sprawie decyzji Komisji Europejskiej z dnia 8 marca 2005 r. dotyczącej krajowego planu rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, zgłoszonego przez Polskę zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, przekazuję następujące informacje.

   Polska złożyła do Komisji Europejskiej 2 września 2004 r. Krajowy Plan Rozdziału Uprawnień do emisji CO2 na lata 2005-2007 (zwany dalej krajowym planem), opracowany na podstawie art. 9 ust. 1 dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. Komisja Europejska poprosiła Polskę o dodatkowe wyjaśnienia do przedłożonego planu. Uzupełniające informacje Minister Środowiska przekazał w styczniu 2005 r. Na podstawie powyższych dokumentów Komisja Europejska w dniu 8 marca 2005 r. podjęła decyzję, w której między innymi zmniejszyła proponowany przez Polskę roczny przydział uprawnień z 286,2 mln ton rocznie do 239,1 mln ton rocznie równoważnika CO2.

   Komisja swoją decyzję uzasadniła naruszeniem kryterium 2 załącznika III dyrektywy 2003/87/WE, zgodnie z którym: ˝całkowita ilość przydziałów, jaka ma zostać rozdzielona, nie jest zgodna z oceną rzeczywistego oraz projektowanego postępu w kierunku wnoszenia wkładu przez Państwa Członkowskie do spełnienia wspólnotowych zobowiązań poczynionych na mocy decyzji 93/389/EWG˝. Komisja stwierdziła, że zgodnie z raportem przedłożonym przez Polskę Sekretariatowi Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu rzeczywisty poziom emisji CO2 w Polsce w roku 2002 wyniósł 308,3 mln ton równoważnika CO2. Jednocześnie Komisja, analizując informację o zmniejszeniu całkowitej emisji produktu krajowego brutto (PKB) o 4,8% pomiędzy rokiem 2002 a okresem 2005-2007 oraz o 20-procentowym wzroście PKB w Polsce pomiędzy rokiem 2002 a okresem 2005-2007, stwierdziła, że średnia emisja CO2 w Polsce w okresie 2005-2007 wyniesie 351,6 mln ton równoważnej emisji CO2 rocznie. Sektory uczestniczące we wspólnotowym systemie handlu zgodnie z krajowym planem pokrywają 68% emisji krajowej, co stanowi 239,1 mln ton równoważnika emisji CO2.

   W przekazanym we wrześniu 2004 r. krajowym planie roczny przydział uprawnień został określony na poziomie 286,2 mln ton równoważnika emisji CO2. Na pulę tę składają się: pula bazowa uprawnień, premia ˝early action˝, premia kogeneracyjna, rezerwa na nowe instalacje, rezerwa na pozostałe cele. Pula bazowa została określona na podstawie danych historycznych o wielkości emisji (dane zostały przekazane przez prowadzących instalacje objęte wspólnotowym systemem handlu) oraz prognoz rozwojowych dotyczących okresu 2005-2007. Wyniosła ona 266,4 mln ton emisji rocznie. Pula uprawnień ˝early action˝ została określona jako trwały efekt redukcji emisji i wynikała ona z informacji przekazanych przez prowadzących instalacje. Pula kogeneracyjna premiowała działania dotyczące produkcji energii elektrycznej w skojarzeniu z ciepłem. Została wyliczona na podstawie ilości zaoszczędzonego paliwa, określonej zgodnie z dyrektywą 2004/8/WE, i niewyemitowanego CO2. Po konsultacjach z branżami wchodzącymi do systemu zadecydowano, że nie będzie brana pod uwagę cała potencjalna pula, ale tylko jej część: 75% w przypadku efektów ˝early action˝ i 50% w przypadku efektu kogeneracyjnego, co stanowi odpowiednio 7 mln ton rocznie i 4 mln ton rocznie emisji CO2. Kolejnym składnikiem całkowitej puli uprawnień była rezerwa na nowe instalacje i pozostałe cele, do których zaliczają się: pokrycie potrzeb instalacji niezidentyfikowanych, emisje z gazu koksowniczego, likwidacja źródeł niskiej emisji oraz uprawnienia pojawiające się w wyniku realizacji projektów wspólnych wdrożeń (JI) i mechanizmy czystego rozwoju (CDM).

   W decyzji z dnia 8 marca 2005 r. Komisja Europejska uznała za niezgodne z kryterium 5 załącznika nr III dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady utworzenie przez Polskę specjalnych rezerw na instalacje niezidentyfikowane, emisję z gazu koksowniczego oraz likwidację źródeł niskiej emisji.

   Minister Środowiska po otrzymaniu decyzji Komisji Europejskiej z dnia 8 marca 2005 r. zwrócił się do prowadzących instalacje objęte wspólnotowym systemem handlu o przekazanie w formie ankiet informacji o rzeczywistej wielkości emisji w latach 2001-2004 wraz z prognozami na lata 2005-2007. Materiały te miały pomóc w podjęciu decyzji, czy Minister Środowiska zaskarży decyzję Komisji z dnia 8 marca 2005 r. do Trybunału Sprawiedliwości. Po analizie otrzymanych materiałów oraz sprawdzeniu wykonania planów produkcji w 2004 roku stwierdzono, że w roku 2004 nie nastąpił planowany średnioroczny wzrost produkcji, jak zakładano w krajowym planie. Konieczna okazała się korekta prognoz rozwojowych na lata 2005-2007. Jednocześnie przyjęte prognozy rozwojowe dla poszczególnych sektorów należało zmienić. Oficjalny wskaźnik wzrostu produkcji również nie wskazuje na możliwość wyemitowania zakładanych ilości CO2. W związku z powyższym podjęto decyzję o zredukowaniu całkowitej puli uprawnień z 286,2 mln ton rocznie do 239,1 mln ton równoważnika emisji CO2 (redukcja o 16,5%).

   System handlu emisjami opary jest na mechanizmie rynkowym i to podaż na dany towar kształtuje cenę. Polskie podmioty mogą zarobić na sprzedaży uprawnień, ale trudno jest określić ile. Obecna cena za 1 Mg CO2 kształtuje się na poziomie 20 euro. Na tę wysoką cenę ma również wpływ decyzja Komisji, na mocy której Polska zredukowała całkowitą pulę uprawnień o 16,5%. Wprowadzenie na rynek dużej puli uprawnień może wiązać się ze spadkiem cen. Prognozowanie rzeczywistej ceny uprawnień jest trudne, ponieważ system handlu emisjami nie objął jeszcze wszystkich państw członkowskich.

   Należy podkreślić, że głównym celem prowadzących instalacje jest wytwarzanie dochodu przez zwiększenie opłacalności produkcji, a nie sprzedaż uprawnień. Prowadzący instalacje muszą sami zdecydować, czy opłaca im się zwiększyć produkcje, czy sprzedać uprawnienia, czy też zachować je na przyszłe lata. Podmioty przez działania redukcyjne, np. współspalanie biomasy, mogą wypracować zmniejszenie emisji.

   Należy zwrócić uwagę, że Polska nadal jest krajem, w którym koszty redukcji emisji są mniejsze niż koszty redukcji emisji w krajach starej Unii. W związku z powyższym należy promować Polskę jako kraj, który spełnił zobowiązania wynikające z Protokołu z Kioto i jest w stanie zagwarantować uprawnienia do emisji CO2 dla nowych inwestycji (spełniających warunki najlepszej dostępnej techniki), nie ograniczając produkcji przez redukcję emisji. Może być to ważnym bodźcem do inwestowania w Polsce.

   W Ministerstwie Środowiska został przeanalizowany wyrok Sądu Pierwszej Instancji, dotyczący zaskarżenia przez Wielką Brytanię decyzji Komisji Europejskiej. Korzystny dla Wielkiej Brytanii wyrok pokazuje, że Komisja Europejska nie może narzucać ograniczeń niewynikających z przepisów.

   Jednocześnie proces przygotowania przez Polskę pierwszego krajowego planu wskazał punkt, w którym nie mamy wystarczająco mocnych argumentów, aby podjąć dyskusję z Komisją. Punktem tym jest brak prognoz rozwoju poszczególnych sektorów objętych wspólnotowym systemem. Konieczne jest przygotowanie przez niezależnych ekspertów prognoz rozwojowych branż objętych systemem, a następnie przyjęcie ich przez rząd. Niezależne prognozy nie będą zawierały ˝nieuzasadnionych puli uprawnień˝, a przyjęcie przez rząd dokumentu będzie gwarantowało poprawność wykonanej prognozy rozwoju.

   Trudno oszacować jest, jakie straty poniosły polskie podmioty w wyniku decyzji Komisji z dnia 8 marca 2005 r. Po analizie informacji przekazanych przez prowadzących instalacje wynika, że przyznana liczba uprawnień nie ograniczy rozwoju gospodarki.

   Obecnie rozpoczyna się proces przygotowania drugiego krajowego planu na lata 2008-2012. Główne prace rozpoczną się w kwietniu, kiedy do Krajowego Administratora Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji spłyną informacje z weryfikowanych rocznych raportów za rok 2005 r. i prognozy rozwojowe poszczególnych branż. Przewiduję, że konsultacje społeczne będą prowadzone w czerwcu br.

   Z poważaniem

   Minister

   Jan Szyszko

   Warszawa, dnia 1 lutego 2006 r.