Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 744

w sprawie istotnych przyczyn wysłania żołnierzy Sił Zbrojnych RP do Afganistanu w celu udziału w działaniach zbrojnych w ramach misji wojskowej

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pana Posła Zbigniewa Sosnowskiego w sprawie istotnych przyczyn wysłania żołnierzy Sił Zbrojnych RP do Afganistanu w celu wzięcia udziału w działaniach zbrojnych w ramach misji pokojowej (SPS-023-744/06), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

   Na wstępie niech mi wolno będzie poinformować, iż Polska uczestniczy w działaniach w Afganistanie od 2002 r. Obecna zmiana Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Afganistanie działa na podstawie postanowienia Prezydenta RP z 23 grudnia 2005 r., przewidującego jego użycie do końca 2006 r. Zgodnie z tym postanowieniem PKW-Afganistan liczy do 120 żołnierzy. W skład PKW wchodzą dwa zgrupowania wojskowe, działają one w ramach operacji ˝Enduring Freedom˝ (˝EF˝) oraz operacji Międzynarodowych Sił Wspierania Bezpieczeństwa - International Security Assistance Force (ISAF).

   Operacja ˝Enduring Freedom˝ realizowana jest na podstawie art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych oraz rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1368 (2001) z dnia 12 września 2001 r. Prowadzi ją międzynarodowa koalicja pod przewodnictwem Stanów Zjednoczonych, a jej celem jest zwalczanie terroryzmu, w tym niszczenie baz i zaplecza organizacji terrorystycznych na terytorium Afganistanu. Polskie zgrupowanie wojskowe w ramach tej operacji liczy około 100 żołnierzy, a w jego skład wchodzi pluton saperów, pluton logistyczny i pododdział ochrony. Do głównych zadań tego zgrupowania należy: rozminowywanie terenu wokół bazy Bagram (miejsce stacjonowania kontyngentu oraz innych sił międzynarodowych), wsparcie w zakresie konwojowania, obrony i ochrony bazy, budowa dróg i schronów oraz ochrona lotniska w Bagram. Polscy żołnierze nie uczestniczą w działaniach bojowych, prowadzonych w ramach tej operacji.

   Operacja International Security Assistance Force realizowana jest na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1386 (2001) z 20 grudnia 2001 r., nr 1510 (2003) z 13 października 2003 r., nr 1563 (2004) z 17 września 2004 r. oraz nr 1623 (2005) z 13 września 2005 r., a także na podstawie Porozumienia w sprawie Tymczasowych Władz w Afganistanie (tzw. porozumienie z Bonn) z 5 grudnia 2001 r. Do jej podstawowych zadań należy utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa na obszarze odpowiedzialności ISAF oraz wsparcie na rzecz odbudowy instytucji rządowych w Afganistanie. Od 18 sierpnia 2003 r. dowództwo nad operacją ISAF objął Sojusz Północnoatlantycki.

   Polska planuje zwiększyć swoje zaangażowanie w działania stabilizacyjne prowadzone na terytorium Afganistanu. W lutym 2005 r. na spotkaniu ministrów obrony Polski, Danii i Niemiec podjęta została decyzja o zgłoszeniu możliwości wykorzystania dowództwa Wielonarodowego Korpusu Północny Wschód na potrzeby operacji ISAF w XI rotacji (sierpień 2007 r. - luty 2008 r.). W chwili obecnej trwają prace zmierzające do pełnego przygotowania korpusu do wypełnienia tej misji. Przejęcie dowodzenia nad ISAF XI przez Wielonarodowy Korpus Północny Wschód spowoduje wzrost polskiego zaangażowania w Afganistanie nawet do około 2000 żołnierzy. Polska, która w ramach korpusu pełni rolę państwa wiodącego, będzie odpowiedzialna za obsadę stanowisk w dowództwie, jego przemieszczenie wraz z wielonarodową Brygadą Wsparcia Dowodzenia do rejonu misji oraz za organizację dowodzenia w rejonie wykonywania zadań.

   Odpowiadając na poszczególne pytania Pana Posła Zbigniewa Sosnowskiego, informuję, iż:

   I Polska nie poniesie w 100% kosztów sojuszniczej operacji afgańskiej. W ramach planowanego przez NATO do użycia w Afganistanie Dowództwa Wielonarodowego Korpusu Północny Wschód (WKPW) z siedzibą w Szczecinie sfinansujemy wyłącznie nasz udział narodowy oraz wynikający z roli państwa wiodącego w tej formacji. W Afganistanie angażują się też inne państwa. Polska, jako członek NATO, uczestnicząc w operacji w Afganistanie, automatycznie zobowiązuje się do przyjęcia i przestrzegania zasad obowiązujących w tym zakresie. Jedną z fundamentalnych norm sojuszniczych jest ponoszenie przez państwo kosztów własnego zaangażowania.

   II Włączenie się Polski w działania stabilizacyjne w Afganistanie to wynik nowego podejścia do problematyki bezpieczeństwa. Polska w chwili obecnej nie jest zagrożona atakiem konwencjonalnym ze strony innego państwa. Nowego typu zagrożenia to terroryzm międzynarodowy czy proliferacja broni masowego rażenia. Brak jakiejkolwiek aktywności w miejscach, gdzie takie zagrożenia powstają (w Afganistanie w czasie rządów Talibów znajdowały się centra szkoleniowe Al-Kaidy), powoduje, iż przenoszą się one do innych regionów. Dlatego podejmowanie działań stabilizacyjnych, pomocowych, itp., bezpośrednio w miejscach ich powstawania jest jak najbardziej słuszne. Planowane zwiększone zaangażowanie Polski w działania w Afganistanie ma też wymiar sojuszniczy. Polska jako członek NATO nie może być tylko beneficjentem gwarancji sojuszniczych, jakie daje nam art. V Traktatu Waszyngtońskiego, powinna aktywnie włączać się w działania sojusznicze w ramach operacji międzynarodowych. Jest to szczególnie ważne z uwagi na chęć odgrywania znaczącej roli w pracach sojuszu, a także na wzrastające znaczenie Polski na arenie międzynarodowej. Należy równocześnie zwrócić uwagę na fakt, iż władze Afganistanu wielokrotnie same zwracały się do społeczności międzynarodowej z prośbą o utrzymanie, a nawet zwiększenie zaangażowania w tym państwie. Siły międzynarodowe postrzegane są przez nie jako kluczowy element stabilizacji oraz strategii rozwoju kraju. Dzięki zaangażowaniu międzynarodowemu w Afganistanie, nie tylko w wymiarze militarnym, ale także w politycznym i ekonomicznym, możliwa była odbudowa jego struktur państwowych, uchwalenie konstytucji, demokratyczny wybór prezydenta, a następnie parlamentu. W ten sposób rząd Afganistanu uzyskał mandat i podstawy prawne do sprawowania władzy. Pełne efekty demokratyzacji będą jednak widoczne dopiero w dłuższej perspektywie. Niedawno zakończona międzynarodowa konferencja w sprawie Afganistanu zorganizowana w Londynie w dniach 30-31 stycznia 2006 r. stanowiła nowy impuls dla pomocy międzynarodowej temu państwu.

   III Koszty użycia PKW w Afganistanie w 2006 r. zaplanowano na poziomie 14,7 mln zł. Zwiększenie ich w 2007 r. będzie wynikiem znacznego rozszerzenia zaangażowania Polski w ramach dowodzonej przez NATO misji ISAF. Zasada obowiązująca w NATO, zgodnie z którą państwo biorące udział w operacji sojuszniczej samodzielnie finansuje swój udział, powoduje, iż także Polska poniesie koszt działania swojego kontyngentu w Afganistanie. Zasada ta dotyczy wszystkich państw sojuszu. Zwiększenie zaangażowania w Afganistanie nastąpi jednak z równoczesnym zmniejszeniem zaangażowania Polski w misji irackiej i w efekcie nie powinno spowodować zwiększenia środków corocznie wydawanych z budżetu na udział polskich kontyngentów wojskowych w operacjach międzynarodowych.

   IV Żołnierze polscy zarówno w ramach operacji ˝EF˝, jak i w ramach ISAF nie uczestniczą w akcjach bojowych. Obecność polskich żołnierzy w Afganistanie jest odpowiedzią na prośby i apele demokratycznie wybranych władz Afganistanu, jest realizowana na podstawie odpowiednich rezolucji przyjętych przez Radę Bezpieczeństwa ONZ.

   V Koszty działań polskich kontyngentów wojskowych tylko pozornie wpływają na osłabienie kondycji finansowej oraz modernizacji Sił Zbrojnych RP w kraju. Doświadczenia, które polscy żołnierze zbierają, uczestnicząc bezpośrednio w operacjach międzynarodowych, są o wiele bardziej cenne, niż nawet najlepiej zorganizowane ćwiczenia poligonowe, co ma bezpośredni wpływ na proces modernizacji i transformacji Sił Zbrojnych RP. Udział polskich żołnierzy w operacjach międzynarodowych wpływa na wzrost prestiżu Polski na arenie międzynarodowej, co przynosi szereg innych, często niemierzalnych, korzyści.

   VI FORMOZA jest jednostką specjalną Marynarki Wojennej, właściwą do prowadzenia działań w środowisku morskim. Wyklucza to jej użycie w Afganistanie.

   Z sojuszniczego planu operacji w Afganistanie nie wynika potrzeba użycia w ramach operacji ISAF XI sił specjalnych, porównywalnych z GROM-em. Zadania realizowane przez PKW w ramach Dowództwa WKPW również nie przewidują użycia tego typy jednostek. Z wojskowego punktu widzenia nie można jednak wykluczyć zaistnienia takiej potrzeby w czasie trwania operacji ISAF XI. W takiej sytuacji, za organizację Wielonarodowych Połączonych Zgrupowań Zadaniowych Sił Specjalnych będzie odpowiedzialne dowództwo NATO.

   VII W operacji NATO w Afganistanie polscy żołnierze wypełniać będą rozkazy polskich dowódców. Dowódcą XI zmiany operacji ISAF będzie również Polak, dowodzący Wielonarodowym Dowództwem WKPW. Dowództwo to, zgodnie z zasadami operacyjnymi, będzie podlegało Strategicznemu Dowództwu NATO ds. Operacji z siedzibą w Mons (Belgia).

   W ramach koalicyjnej operacji ˝Enduring Freedom˝ żołnierze polscy podlegają dowódcy polskiemu, który z kolei pod względem operacyjnym współpracuje z dowództwem amerykańskim. Wszelkie decyzje co do rodzaju i charakteru działań Polskiego Kontyngentu Wojskowego - z zasadami użycia broni włącznie - podejmowane są jednak przez władze narodowe.

   Łączę wyrazy szacunku

   Podsekretarz stanu

   Stanisław Koziej

   Warszawa, dnia 10 lutego 2006 r.