Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 786

w sprawie państwowej kompensaty przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pani poseł Moniki Ryniak w sprawie państwowej kompensaty przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych, uprzejmie przedstawiam, co następuje.

   W myśl przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych (Dz. U. 05 Nr 169, poz. 1415) o kompensatę może ubiegać się osoba uprawniona, o której mowa w art. 2 pkt 3 powołanej ustawy, jeżeli ofiara na skutek przestępstwa umyślnego, popełnionego z użyciem przemocy, poniosła śmierć albo doznała naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia, określonych w art. 156 § 1 i art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Kompensatę przyznaje się osobie uprawnionej, jeżeli spełnione zostały warunki określone przepisami ustawy.

   Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy jednym z warunków przyznania kompensaty jest wszczęcie postępowania karnego. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy nie wszczęto postępowania karnego z powodu zaistnienia określonej ujemnej przesłanki procesowej, np. sprawca zmarł.

   Natomiast przepis ust. 2 art. 7 ustawy określa - poprzez odpowiednie odesłanie do art. 17 § 1 Kodeksu postępowania karnego - przypadki, w których kompensaty nie przyznaje się pomimo wszczęcia postępowania karnego, jeżeli zostało ono następnie umorzone z powodu stwierdzenia następujących okoliczności:

   - czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia (art. 17 § 1 pkt 1 K.p.k.),

   - czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa (art. 17 § 1 pkt 2 K.p.k.),

   - społeczna szkodliwość czynu jest znikoma (art. 17 § 1 pkt 3 K.p.k.),

   - postępowanie karne, co do tego samego czynu, tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się (art. 17 § 1 pkt 7 K.p.k.),

   - brak skargi uprawnionego oskarżyciela (art. 17 § 1 pkt 9 K.p.k.) bądź wydano wyrok uniewinniający z przyczyn przewidzianych w art. 17 § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego.

   Omówiony powyżej przepis art. 7 ustawy o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórym przestępstw umyślnych dotyczy warunków proceduralnych, jakie muszą być spełnione w przypadku ubiegania się o kompensatę. Regulacje art. 7 ustawy - wbrew sugestii zawartej w interpelacji - w żaden sposób nie wykluczają ani nie ograniczają możliwości ubiegania się o przyznanie kompensaty w przypadku, gdy postępowanie karne zostało umorzone z powodu niewykrycia sprawcy(ów). Należy w tym miejscu wskazać, że z treści art. 5 ustawy wprost wynika, że kompensatę przyznaje się niezależnie od tego, czy sprawca lub sprawcy zostali wykryci, oskarżeni lub skazani.

   Odnosząc się do treści pkt 2 interpelacji, wydaje się, że autorowi interpelacji chodzi o sytuację, gdy małoletni jest ofiarą przestępstwa, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy. W takiej sytuacji małoletni, który sam się nie utrzymuje, nie traci zarobków ani innych środków utrzymania. Zatem może jemu bądź jego najbliższym być przyznana kompensata pokrywająca wyłącznie koszty, o których mowa w art. 3 pkt 2 i 3 ustawy, czyli koszty leczenia, pogrzebu.

   Odpowiadając na pytanie zawarte w pkt 2 interpelacji, stwierdzić trzeba, że pod pojęciem ˝utracone zarobki lub inne środki utrzymania˝ nie mieszczą się utracone zarobki rodziców bądź opiekunów sprawujących opiekę nad małoletnim, pokrzywdzonym przestępstwem.

   W przepisie art. 3 pkt 1 ustawy chodzi o utracone zarobki ofiar przestępstw oraz o środki utrzymania ofiar lub ich osób najbliższych (w przypadku śmierci ofiary przestępstwa). Powyższe można wywieść z zestawienia przepisów art. 2 pkt 2 i art. 3 ustawy o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Andrzej Grzelak

   Warszawa, dnia 14 lutego 2006 r.