Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 852

w sprawie zbyt rygorystycznych przepisów dotyczących ochrony środowiska, które utrudniają proces inwestycyjny

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację posła Romana Czepe przekazaną przy piśmie z dnia 30 stycznia 2006 r., znak: SPS-023-852/06, dotyczącą utrudnień procesu inwestycyjnego wynikających z przepisów w zakresie ochrony środowiska, poniżej przedstawiam wyjaśnienia w tej sprawie.

   Na wstępie należy zauważyć, że krajowe przepisy dotyczące ochrony środowiska w inwestycyjnym procesie budowlanym są całkowicie zgodne z prawem wspólnotowym. W procesie transpozycji acquis communitaire do polskiego porządku prawnego wprowadzono zapisy następujących dyrektyw:

   - Dyrektywy Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. nr 85/337/EWG w sprawie oceny wpływu wywieranego przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, znowelizowanej Dyrektywą Rady 97/11/WE,

   - Dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 roku w sprawie ochrony dzikich ptaków (dyrektywa ptasia),

   - Dyrektywy Rady 92/43/EEC z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk naturalnych dzikiej fauny i flory (dyrektywa siedliskowa).

   Unijne zasady przeprowadzania postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko zostały zawarte w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62 poz. 627 z późn. zm.), zwanej dalej Poś, oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257 poz. 2573 ze zm.).

   W związku z koniecznością dokonania dalszej transpozycji oraz wyeliminowania rozbieżności interpretacyjnych w ubiegłym roku ww. przepisy zostały zmienione. W dniu 28 lipca 2005 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U Nr 113 poz. 945), które nakładają na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia oraz pełne uwzględnienie zasad ochrony obszarów Natura 2000. Z punktu widzenia procesu inwestycyjnego nie bez znaczenia jest również rozszerzenie kategorii przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Stało się to za sprawą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 maja 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 92 poz.769). O ile zmiana ustawy Poś została przyjęta przez środowisko przedsiębiorców z zadowoleniem (pozytywna opinia Prezydium Konferencji Inwestorów z dnia 7 września 2005 r.), o tyle dodanie kolejnych inwestycji do rozporządzenia zostało odebrane jako utrudnienia procesu inwestycyjnego.

   Odnosząc się do znowelizowanych przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska, uprzejmie informuję, że podstawowa proinwestycyjna zmiana polega na jednokrotnym przeprowadzaniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. W poprzednim stanie prawnym przedmiotową procedurę przeprowadzało się na etapie lokalizacji (uzyskiwania decyzji o warunkach zabudowy lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego), a następnie przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. W świetle obecnie obowiązujących przepisów ustalenie warunków zabudowy nie wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Następnym rozwiązaniem wychodzącym naprzeciw oczekiwaniom inwestorów jest rozdzielenie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko od procesu zmierzającego do wydania decyzji warunkujących realizację przedsięwzięcia, wymienionych w art. 46 ust 4 Poś (np. pozwolenia na budowę). Wprawdzie decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach musi być dołączona do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę, jednak uzyskanie tej decyzji nie wiąże się z koniecznością przygotowania projektu budowlanego i zakupu lub dzierżawy gruntów pod inwestycję. Zaproponowane w nowelizacji rozwiązanie umożliwia zminimalizowanie kosztów inwestycji na etapie oceny oddziaływania na środowisko, a także pozwala na pełniejsze wykorzystanie środków unijnych (w tym z Funduszu Spójności) na dofinansowanie inwestycji w zakresie ochrony środowiska i infrastruktury.

   W celu dokonania dalszych uproszczeń inwestycyjnych przygotowano odpowiednie zapisy uwzględnione w projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (projekt został uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 26 stycznia 2006 r.). Jedna z ważniejszych propozycji dotyczy zmian pozwolenia na budowę dla obiektu, dla którego przeprowadzono już postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Zgodnie z przedłożonym zapisem, jeśli zmiana pozwolenia na budowę będzie polegać na odstąpieniu od projektu budowlanego dotyczącego:

   - charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji,

   - zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne,

   to nie będzie wymogu ponownego przeprowadzania procedury oceny oddziaływania na środowisko (proponowany art. 46 ust 4d Prawa ochrony środowiska). Podobne rozwiązania będą dotyczyć zmian koncesji geologicznych. Ponadto proponowane ułatwienia procesu inwestycyjnego uwzględniają możliwość cesji decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia oraz przeprowadzenie jednego postępowania dla inwestycji, których część przebiega na terenie zamkniętym. Kolejna zmiana wychodzi naprzeciw oczekiwaniom inwestorów zainteresowanych realizacją inwestycji na obszarach chronionych w ramach Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000, niewymienionych w ww. rozporządzeniu (inwestycje niebędące przedsięwzięciami mogącymi znacząco oddziaływać na środowisko). Zgodnie z planowanym przepisem wnioskodawca będzie mógł złożyć wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jeszcze przed złożeniem wniosku o wydanie pozwolenia na budowę.

   Umożliwienie otrzymania pomocy finansowej z Funduszu Spójności Unii Europejskiej było także główną przyczyną wprowadzenia dodatkowych przedsięwzięć do przepisów przedmiotowego rozporządzenia. W wyniku rozszerzającej interpretacji Komisji Europejskiej do listy przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których prowadzi się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, wprowadzono m.in. sieci kanalizacyjne, sieci wodociągowe o średnicy mniejszej niż 400 mm, wiercenia wykonywane w celu zaopatrzenia w wodę. Z tego samego powodu w obecnie obowiązującej regulacji zniesiono próg 1 km, powyżej którego drogi publiczne wymagały przeprowadzenia przedmiotowej procedury. Jednocześnie informuję, że niewprowadzenie powyższych zmian groziło utratą możliwości unijnych dotacji dla projektów w zakresie ochrony środowiska i transportu. Ponieważ uwagi Komisji Europejskiej miały uznaniowy charakter i dotyczyły tylko polskich przepisów, rozwiązania wprowadzone przez Litwę w zakresie ocen oddziaływania na środowisko nie mogą być wzorem przy ewentualnym eliminowaniu barier inwestycyjnych związanych z oceną oddziaływania na środowisko.

   Odnosząc się do kwestii dróg publicznych, informuję, że postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przeprowadzane jest dla planowanych przedsięwzięć. Oznacza to, że przedmiotowej procedury będzie wymagać budowa nowej lub przebudowa już istniejącej drogi publicznej. Jednakże należy podkreślić, iż do kategorii przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko będzie mogła być zaliczona tylko taka przebudowa, w wyniku której zmienią się warunki ruchu lub parametry techniczne/ eksploatacyjne drogi. Przy dokonywaniu analizy zmian parametrów technicznych lub eksploatacyjnych drogi pomocne może być rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. nr 43, poz. 430).

   Ponadto uprzejmie informuje, że w najbliższym czasie, we współpracy z przedstawicielami innych resortów, zostanie dokonany przegląd przepisów dotyczących ochrony środowiska, które mogą generować niepotrzebne bariery inwestycyjne. W tym celu w resorcie środowiska przygotowano projekt zarządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie utworzenia Międzyresortowego Zespołu do Spraw Przeglądu Prawa w Zakresie Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Podstawowym zadaniem tego zespołu będzie wskazanie sposobów uproszczenia przepisów oraz propozycja eliminacji zbędnych regulacji oraz określenie priorytetowych aktów prawnych wymagających nowelizacji. Przegląd obowiązujących aktów prawnych zostanie dokonany pod kątem ich przejrzystości, stosowania i skuteczności, a także równego traktowania podmiotów. Dodatkowo zespół podda analizie obowiązki i uprawnienia podmiotów korzystających ze środowiska, a także porówna przepisy z zakresu ochrony środowiska z regulacjami w zakresie planowania przestrzennego, rolnictwa, energetyki, transportu i turystyki.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Andrzej Mizgajski

   Warszawa, dnia 13 lutego 2006 r.