Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Skarbu Państwa - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 947

w sprawie uregulowań dotyczących zasad udziału byłych pracowników PGR w procesie prywatyzacji

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację z dnia 14 lutego 2006 r., znak: SPS-023-947/06, Pani Poseł Renaty Beger w sprawie uregulowań dotyczących zasad udziału byłych pracowników państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej w procesie prywatyzacji, uprzejmie informuję, co następuje.

   Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencja Nieruchomości Rolnych) utworzono na mocy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 - tekst jednolity z późn. zm.). Jej misja polegała na restrukturyzacji i prywatyzacji państwowych gospodarstw rolnych oraz innych nieruchomości rolnych należących do Skarbu Państwa. Wyżej wymieniona ustawa określiła dopuszczalne formy gospodarowania mieniem przejętym do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Są to:

   - sprzedaż mienia w całości lub jego części,

   - oddanie mienia na czas oznaczony do odpłatnego korzystania osobom prawnym lub fizycznym,

   - wniesienie mienia lub jego części do spółki,

   - oddanie na czas oznaczony administratorowi całości lub części mienia,

   - przekazanie w zarząd,

   - zamiana nieruchomości.

   Na podstawie niniejszej ustawy likwidacji uległy państwowe przedsiębiorstwa gospodarki rolnej, natomiast ich majątek został przejęty do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i poddany restrukturyzacji. W przeciwieństwie do innych przedsiębiorstw państwowych, które na podstawie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji zostały skomercjalizowane i przekształcone w spółki prawa handlowego, państwowe przedsiębiorstwa gospodarki rolnej nie uległy komercjalizacji i nie zostały przekształcone w spółki, co w przypadku ich prywatyzacji pozwoliłoby np. przyznać akcje byłym ich pracownikom. W tym przypadku ustawodawca nie przewidział takiej możliwości.

   Wychodząc jednak naprzeciw oczekiwaniom byłych pracowników państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, oczekujących pomocy i wsparcia ze strony państwa w przezwyciężaniu trudności życiowych, do ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wprowadzono przepisy umożliwiające Agencji udzielanie wsparcia byłym pracownikom państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej. Podstawę prawną do prowadzenia przez Agencję działalności socjalnej stanowił art. 6 ust. 1 pkt 8 i 9 ww. ustawy, który zobowiązywał Agencję do tworzenia miejsc pracy i wspierania działań mających na celu udzielanie pomocy byłym pracownikom PGR i członkom ich rodzin w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, w szczególności przez wspieranie zatrudnienia socjalnego, przyznawanie stypendiów dzieciom byłych pracowników, uczącym się w szkołach ponadgimnazjalnych lub kształcącym się w szkołach wyższych, oraz finansowanie dożywiania tych dzieci w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych. Art. 20e ustawy zobowiązywał Agencję do przekazywania na rachunek bankowy Funduszu Pracy środków na finansowanie świadczeń przedemerytalnych oraz na realizację programów na rzecz tworzenia miejsc pracy i aktywizację zawodową bezrobotnych.

   Realizując określone ustawą zadania, Agencja prowadziła szeroko zakrojoną działalność na rzecz pomocy dla rodzin byłych pracowników PGR. Obok organizowania i finansowania wypoczynku letniego dla dzieci, leczenia sanatoryjnego dla byłych pracowników, Agencja organizowała i finansowała liczne formy pomocy, m.in. dożywianie i dowożenie dzieci do szkół, wspomagała akcje ochrony zdrowia, sponsorowała działalność sportowo-kulturalną, subwencjonowała wyposażenie szkół, stołówek i sal gimnastycznych w podstawowy sprzęt. Na szeroką skalę realizowany był przygotowany i finansowany przez Agencję program stypendialny. Inną formą pomocy było finansowanie kosztów utrzymania zasobów mieszkaniowych - dopłaty do c.o. i c.w.. Działania Agencji na rzecz aktywizacji zawodowej bezrobotnych i wspierania przedsiębiorczości w środowiskach popegeerowskich realizowane były we współpracy z instytucjami i organizacjami zajmującymi się zwalczaniem bezrobocia. Wspieranie lokalnych inicjatyw w zakresie tworzenia nowych miejsc pracy realizowano poprzez ułatwienia w dostępie do pożyczek z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej przez bezrobotnych, refundację wynagrodzeń, uczestnictwo w funduszach poręczeniowych. Niezależnie od tych działań prowadzone były szkolenia w zakresie przedsiębiorczości i zdobywania nowych kwalifikacji. Ponadto Agencja przekazywała środki do Funduszu Pracy na realizację programów na rzecz tworzenia nowych miejsc pracy i aktywizację zawodową bezrobotnych oraz na finansowanie wypłat świadczeń przedemerytalnych.

   Zakres pomocy udzielonej byłym pracownikom państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej i członkom ich rodzin w latach 1999 - 2005 przedstawia poniższa tabela. Dane za 2005 r. wyrażają szacunkowe wydatki. Kwoty wyrażone są w milionach złotych.

 

Wyszczególnienie

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

1

Aktywizacja zawodowa bezrobotnych

3,3

4,4

13,9

249,5

215,4

13,2

0,4

2

Działalność socjalna i inne cele społeczne

9,7

36,7

66,7

109,7

133,4

99,1

56,9

 

Ochrona zdrowia

0,0

0,0

2,8

2,4

1,1

0,6

0,0

 

Działalność socjalna

8,7

13,6

49,8

94,0

127,1

97,5

56,9

 

- wypoczynek dzieci i młodzieży

5,3

3,9

15,0

17,2

15,2

0,9

0,0

 

- dożywianie dzieci i dowożenie do szkół

0,0

0,0

6,2

9,0

8,8

7,8

0,0

 

- stypendia

3,5

9,7

19,2

61,0

101,1

88,2

56,9

 

- pomoc społeczna

0,0

0,0

9,5

6,7

2,0

0,6

0,0

 

Remonty i wyposażenie szkół

0,0

0,0

11,9

11,3

4,3

0,8

0,0

 

Działalność kulturalna i sportowa

0,0

0,0

2,1

2,0

0,8

0,0

0,0

3

Utrzymanie zasobów mieszkaniowych

7,5

7,1

10,7

8,6

5,7

3,6

2,5

 

Dopłaty do c.o. i c.w.

1,5

1,1

3,3

1,2

0,7

0,5

0,0

 

Dopłaty do czynszu

0,9

1,6

1,7

1,1

0,8

0,2

0,1

 

Utrzymanie mieszkań emerytów i rencistów

5,2

4,4

4,0

3,2

2,4

1,7

1,2

 

Zapłata zobowiązań za najemców mieszkań

0,0

0,0

1,7

3,1

4,7

1,2

1,2

 

Razem

20,5

48,3

91,4

367,9

354,5

115,9

59,6

   Obok pomocy udzielonej przez Agencję, wykazanej w powyższym zestawieniu, byli pracownicy PGR korzystają z innych form pomocy, wynikających z przepisów prawa. Należą do nich m.in.: prawo do nabycia mieszkań wraz z ogródkami przydomowymi na preferencyjnych warunkach (łączna obniżka z tytułu zatrudnienia w PGR oraz najmu mieszkania może wynieść do 95% wartości mieszkania, spłata należności rozłożona na korzystnych warunkach), zwolnienie emerytów i rencistów, którzy nabyli prawo do bezpłatnego mieszkania z tytułu pracy w PGR, z czynszu najmu, możliwość nieodpłatnego nabycia do 2 ha gruntów na własność przez osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku, które co najmniej 5 lat były pracownikami PGR, na cele związane z zalesianiem.

   Oprócz ww. świadczeń byli pracownicy PGR korzystają z preferencji w procesie prywatyzacji mienia Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Należą do nich m. in. możliwość bezprzetargowego wydzierżawienia spółce pracowniczej gospodarstwa w administrowaniu, organizowanie przetargów ograniczonych dla pracowników zlikwidowanych PGR oraz utworzonych przez nich spółek.

   Prywatyzując majątek Zasobu, Agencja uznała za istotny warunek zagwarantowanie przez potencjalnych nabywców lub dzierżawców gospodarstw zatrudnienia dotychczasowych pracowników tych gospodarstw. Były to gwarancje zatrudnienia określone przez Agencję w warunkach przetargowych oraz pakiety socjalne będące częścią umów sprzedaży udziałów spółek.

   W świetle powyższego nie można zgodzić się z tezą, że przez lata byli pracownicy PGR nie otrzymywali od państwa żadnej pomocy. Na pomoc tej grupie ludności przeznaczono znaczne kwoty finansowe oraz stworzono odpowiedni system preferencji.

   Uprzejmie informuję także, że w najbliższym czasie nie przewiduje się prowadzenia prac legislacyjnych zmierzających do nieodpłatnego przyznania akcji czy udziałów prywatyzowanych spółek utworzonych na bazie Zasobu WRSP byłym pracownikom państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej. Spółki te, w których prawa z udziałów wykonuje Agencja, są spółkami hodowli roślin uprawnych oraz hodowli zwierząt gospodarskich o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej. Realizują one programy hodowlane w zakresie postępu biologicznego i jako takie nie są przeznaczone do prywatyzacji w najbliższym czasie. Dodatkowo, zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, prywatyzacja tych spółek, ze względu na ich strategiczny charakter, wymaga zgody Rady Ministrów.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Piotr Rozwadowski

   Warszawa, dnia 21 lutego 2006 r.