Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 983

w sprawie rozdziału detalicznego handlu farmaceutycznego od hurtowego

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Pana Jarosława Jagiełły, Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, przesłaną przy piśmie z dnia 8 lutego 2006 r. (SPS-023-983/06), w sprawie rozdziału detalicznego i hurtowego handlu farmaceutycznego oraz ekspansji hurtowni farmaceutycznych i sieci aptek, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.

   Kwestie dotyczące cen reguluje ustawa z dnia 5 lipca 2001 r. (Dz. U. Nr 97, poz. 1050). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ceny urzędowe ustala się na produkty lecznicze i wyroby medyczne objęte, na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135), wykazem leków podstawowych i uzupełniających oraz wykazem leków i wyrobów medycznych przepisywanych bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością, w związku z chorobami wymienionymi w wykazie. Zapis art. 7 ust. 4 ustawy o cenach stanowi, iż minister właściwy do spraw zdrowia ustala ceny urzędowe i marże handlowe urzędowe, które mają charakter cen i marż handlowych maksymalnych. Sprzedaż leków refundowanych po cenach niższych od cen urzędowych, ustalonych jako maksymalne w rozporządzeniu wydanym na podstawie upoważnienia wynikającego z ustawy o cenach, nie narusza przepisów tej ustawy. Oznacza to, iż na gruncie aktualnej ustawy o cenach jest możliwa konkurencja cenowa pomiędzy dystrybutorami leków. Konkurencja prowadzona przez apteki indywidualne i sieci apteczne, w tym działalność reklamowa produktów leczniczych i stosowane ceny na te produkty, może być weryfikowana przez właściwe organy nadzorcze pod kątem zasadności i uczciwości promocji oraz poziomu cen leków, zwłaszcza refundowanych ze środków publicznych, na podstawie odrębnych przepisów, do których należą w szczególności przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne, ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

   Zapis art. 99 ust. 4 ustawy Prawo farmaceutyczne stanowi, iż prawo do uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki posiada osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego. Regulacja ta realizuje zapis art. 20 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym artykułem gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej.

   Odnośnie do hurtowni, zgodnie z art. 74 ust. 1 i 2 ustawy Prawo farmaceutyczne, podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej wymaga uzyskania pozwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Wydanie zezwolenia, odmowa wydania zezwolenia, zmiana oraz cofnięcie zezwolenia dokonywane są w drodze decyzji wydawanej przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego.

   Prowadzenie hurtowni farmaceutycznej jest jednym z rodzajów działalności gospodarczej podejmowanej przez przedsiębiorcę. W myśl art. 43.1. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), przedsiębiorcą jest każda osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Zgodnie z art. 77 ustawy Prawo farmaceutyczne przedsiębiorca podejmujący działalność polegającą na prowadzeniu hurtowni farmaceutycznej powinien dysponować obiektami umożliwiającymi prawidłowe prowadzenie obrotu hurtowego oraz zatrudniać osobę wykwalifikowaną, kierownika hurtowni, odpowiedzialną za prowadzenie hurtowni, odpowiadającą wymogom określonym w art. 84 przedmiotowej ustawy, a także wypełniać obowiązki określone w art. 78. Pragnę nadmienić, że zgodnie z treścią art. 84 ust. 4 ustawy Prawo farmaceutyczne nie można równocześnie być osobą wykwalifikowaną, odpowiedzialną za prowadzenie hurtowni farmaceutycznej i pełnić funkcji kierownika apteki.

   Zgodnie z art. 8 ust. 1 z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z późn. zm.) zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Aby uznać danego przedsiębiorcę lub grupę przedsiębiorców za podmioty posiadające pozycję dominującą, należy wykazać, zgodnie z wyżej wymienionymi przepisami, iż ich udział w rynku przekracza 40%.

   Mając na uwadze powyższe, do ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. Nr 53, poz. 533 z późn, zm.) wprowadzone zostały zapisy uniemożliwiające nadmierną koncentrację aptek będących w rękach jednego podmiotu. Zgodnie z zapisem art. 99 ust. 3 ustawy Prawo farmaceutyczne zezwolenia na prowadzenie apteki nie wydaje się, jeżeli podmiot ubiegający się o zezwolenie prowadzi lub wystąpił z wnioskiem o wydanie zezwolenia na prowadzenie obrotu hurtowego produktami leczniczymi lub prowadzi na terenie województwa więcej niż 1% aptek ogólnodostępnych, albo podmioty przez niego kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, w szczególności podmioty zależne w rozumieniu ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, prowadzą łącznie więcej niż 1% aptek na terenie województwa, jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą na terenie województwa więcej niż 1% aptek ogólnodostępnych. Wspomniane przepisy stwarzają uwarunkowania zapewniające, iż żaden przedsiębiorca ani grupa przedsiębiorców nie osiągnie pozycji dominującej na rynku aptek ogólnodostępnych. W związku z powyższym brak jest przesłanek uzasadniających potrzebę wprowadzenia zmian do obowiązujących uregulowań prawnych w tym zakresie.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Bolesław Piecha

   Warszawa, dnia 1 marca 2006 r.