Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Transportu - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 2287

w sprawie planów rządu mających na celu poprawę stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pana Posła Józefa Rojka przesłaną przy piśmie Pana Marszałka z dnia 19 kwietnia br. nr SPS-023-2287/06 w sprawie planów rządu mających na celu poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego, informuję, że działalność w zakresie poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (BRD) jest wielodyscyplinarna i rozproszona, wymaga dobrej koordynacji oraz nadzoru realizowanych przedsięwzięć będących obowiązkiem administracji publicznej. Instrumenty wdrażania polityki w zakresie BRD dotyczą szeroko rozumianej sfery administracji publicznej, zarządzania oraz działalności politycznej i społecznej na wszystkich szczeblach organizacji państwa. Dlatego trudno o jednoznaczną formułę organizacyjną, choć jest ona oparta na systemie Rad Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego: od krajowej, której jestem przewodniczącym, jako organu doradczego Rady Ministrów, przez wojewódzkie, organizowane przez wojewodów (a od stycznia br. kierowanych przez marszałków województwa), do innych inicjatyw instytucjonalnych, właściwych w terenie według lokalnych potrzeb i możliwości.

   W zakresie instrumentów nadzoru i kontroli jednym z najważniejszych uregulowań politycznych, a jednocześnie dokumentem określającym strategię działania w zakresie poprawy BRD był do ubiegłego roku ˝Krajowy Program Poprawy Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego w Polsce GAMBIT 2000˝ przyjęty przez Radę Ministrów w maju 2001 r. jako program dla Polski na lata 2001-2010, wyznaczający cel: nie więcej niż 4 tys. śmiertelnych ofiar wypadków drogowych w roku 2010.

   Przyjęcie przez Rząd oraz realizacja tego programu miało umożliwić:

   - zwiększenie aktywności działań na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym (szkolenie kadry, programy brd, zastosowanie efektywnych środków poprawy BRD);

   - zbudowanie i wdrożenie systemu monitorowania wybranych zachowań uczestników ruchu drogowego (prędkość, stosowanie pasów, alkohol);

   - przygotowanie programu szkoleń na wszystkich poziomach administracji rządowej i samorządowej;

   - pozyskanie środków na finansowe wsparcie działań sektorowych Komendy Głównej Policji, Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oraz regionalnych - drogi wojewódzkie i powiatowe;

   - wzrost świadomości społecznej w zakresie BRD;

   - wprowadzenie wychowania komunikacyjnego do szkół podstawowych;

   - uaktywnienie działań instytucji pozarządowych w tym Globalnego Partnerstwa na Rzecz BRD (GRSP), Polskiego Związku Motorowego, fundacji i stowarzyszeń.

   Realizacja określonych w programie działań oraz podjęcie szeregu inicjatyw lokalnych w latach 2000-2004 dały w efekcie:

   a) ogólne zmniejszenie liczby ofiar śmiertelnych o 10,5%,

   b) zmniejszenie liczby ofiar śmiertelnych w poszczególnych grupach wysokiego ryzyka, w tym:

   c) pieszych o 13%,

   d) młodych kierowców o 10%,

   e) rowerzystów o 6%,

   f) dzieci o 13%,

   g) nietrzeźwych użytkowników dróg o 29%,

   h) rozwijających nadmierną prędkość o 13%.

   W dokumencie pt. ˝Europejska Polityka Transportowa do roku 2010: Czas na decyzje˝ UE postawiła 15 krajom członkowskim nowe zadanie: konieczność zredukowania o połowę liczby śmiertelnych ofiar wypadków do roku 2010. Oznacza to, że po wejściu Polski do UE działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego musiały zostać uznane za jeden z priorytetów polityki transportowej państwa. Celem tych działań w Polsce jest zmniejszenie liczby śmiertelnych ofiar do 2800 osób rocznie w okresie do roku 2013.

   Osiągnięcie tego celu wymagało przede wszystkim nowelizacji Krajowego Programu Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego GAMBIT 2000, by dostosować go do nowych warunków, zawartych w III Programie Bezpieczeństwa Ruchu Unii Europejskiej. Przewiduje on bowiem możliwość wspólnej realizacji zadań wyznaczanych przez poszczególne kraje członkowskie. Nowa wersja Programu Krajowego (w załączeniu) pod nazwą GAMBIT 2005, którą Rada Ministrów przyjęła w kwietniu 2005r., uwzględnia wszystkie uwarunkowania powstałe po wejściu Polski do UE.

   Celami przyjętymi w Programie GAMBIT 2005 są:

   a) stworzenie i rozwój podstaw do prowadzenia skutecznych i długofalowych działań na rzecz BRD,

   b) kształtowanie świadomego i kulturalnego uczestnika ruchu drogowego, respektującego prawo i szanującego prawa innych uczestników tego ruchu,

   c) ochrona pieszych, dzieci i rowerzystów,

   d) budowa i utrzymanie bezpiecznej infrastruktury drogowej wraz z otoczeniem i elementami towarzyszącymi,

   e) zmniejszenie ciężkości wypadków.

   Cele te realizowane są w trzech podstawowych grupach działań: systemowych (centralnych), sektorowych i obszarowych (regionalnych). Działania te będą koncentrować się nadal na:

   a) budowie systemu BRD (prawo, system finansowania, badania naukowe, systemy informacyjne, zarządzanie),

   b) kształtowaniu prawidłowych zachowań w ruchu drogowym (przestrzeganie ograniczeń prędkości, stosowanie pasów bezpieczeństwa, trzeźwość uczestników ruchu drogowego, edukacja, komunikacja ze społeczeństwem),

   c) ochronie pieszych i rowerzystów oraz budowie i utrzymaniu bezpiecznej infrastruktury drogowej (hierarchizacja sieci dróg i ulic, nowoczesne zarządzanie ruchem drogowym, audyt brd projektów drogowych),

   d) zmniejszaniu ciężkości wypadków (urządzenia bezpieczeństwa w pojeździe, ˝miękkie˝ otoczenie dróg, działania ratownicze).

   Cel 1 ww. programu to Stworzenie podstaw do prowadzenia skutecznych i długofalowych działań na rzecz BRD. Zawiera się w nim m.in. zadanie pn.: Zorganizowanie systemu ustawicznego szkolenia kierowców ze szczególnym uwzględnieniem kierowców zawodowych. Szkolenia takie będą miały na celu doskonalenie umiejętności kierowców, a także zapoznawanie ich z nowymi rozwiązaniami technicznymi podnoszącymi bezpieczeństwo ruchu drogowego. Obecnie istnieje wiele szkół doskonalenia techniki jazdy, w których zainteresowani kierowcy mogą doskonalić swoje umiejętności w zakresie kierowania pojazdami w różnych warunkach.

   Podobnie sytuacja wygląda w zakresie kursów dla osób chcących poznać podstawowe zasady ratownictwa medycznego. W celu nr 1 ww. programu zawiera się również zadanie pn.: Utworzenie systemu powszechnej edukacji społeczeństwa w zakresie udzielania pierwszej pomocy medycznej. Diagnoza edukacji społeczeństwa w zakresie udzielania pierwszej pomocy medycznej wykazała konieczność utworzenia systemu edukacji w celu skrócenia akcji ratowniczej poprzez rozpoczęcie czynności przedlekarskich przez osoby przeszkolone w zakresie pierwszej pomocy. Szkoleniami powinna być objęta jak największa grupa osób - w pierwszej kolejności służby drogowe oraz kierowcy pojazdów dostawczych, nauczyciele oraz dzieci w wieku szkolnym. Dlatego w zadaniu polegającym na stworzeniu systemu powszechnej edukacji społeczeństwa w zakresie udzielania pierwszej pomocy medycznej przewidziano utworzenie programów szkoleniowych z tego obszaru dla uczestników ruchu drogowego, którzy jako pierwsi mają kontakt z ofiarą. W pierwszej kolejności takimi szkoleniami powinny zostać objęte następujące grupy uczestników ruchu: młodzi kierowcy, kierowcy ciężarówek, pracownicy pomocy drogowej. Szkolenia takie mogą być przeprowadzane dla ludności przez organizacje wolontariuszy lub inne podmioty, które powinny posiadać uprawnienia wydawane na szczeblu wojewódzkim lub centralnym. Obecnie istnieje możliwość kształcenia się uczestników ruchu drogowego w zakresie podstaw ratownictwa medycznego na różnego rodzaju kursach prowadzonych przez Polski Czerwony Krzyż, Polski Związek Motorowy, automobilkluby oraz inne organizacje społeczne. Niektóre z tych kursów umożliwiają nawet uzyskanie tytułu ratownika drogowego. Należy również dodać, iż w obecnie obowiązującym systemie szkolenia kierowców zwiększono nacisk na ilość i jakość szkolenia z zakresu udzielania osobom poszkodowanym w wypadkach drogowych pierwszej pomocy przedmedycznej.

   Cel 2 programu GAMBIT 2005 to Kształtowanie bezpiecznych zachowań uczestników ruchu drogowego. Zawiera się w nim priorytet: Alkohol i podobnie działające środki, w którym przewidziano następujące działania:

   - Nowelizacja aktów prawnych związanych z zagadnieniem trzeźwości w ruchu drogowym;

   - Udoskonalenie edukacji i komunikacji ze społeczeństwem uświadamiających rolę alkoholu w wypadkach drogowych;

   - Usprawnienie nadzoru nad ruchem drogowym;

   - Prowadzenie systematycznych badań problemu uczestniczenia w ruchu pod wpływem alkoholu i innych podobnie działających środków.

   Podjęcie powyższych działań oraz ich konsekwentna realizacja umożliwią znacznie zmniejszenie liczby pijanych uczestników ruchu drogowego. W załączeniu przesyłam ulotkę, która porusza problem poruszania się pojazdami pod wpływem alkoholu. Ulotka ta została opracowana w Sekretariacie Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego i w najbliższym czasie będzie rozdawana kierowcom przez policjantów pionu Ruchu Drogowego.

   Należy jednak zwrócić uwagę, że wzrost liczby ujawnionych przypadków prowadzenia pojazdów pod wpływem alkoholu może być również spowodowany dużo większą wykrywalnością tego procederu, która wynika z coraz lepszego wyposażenia Policji w dużą ilość nowoczesnego sprzętu oraz znacznie większym przywiązywaniem uwagi do tego problemu.

   Największe możliwości zmniejszenia liczby śmiertelnych ofiar wypadków drogowych tkwią w działaniach związanych z nadzorem nad ruchem drogowym i przekształcaniu infrastruktury drogowej, dlatego te działania powinny być rozwijane w pierwszej kolejności.

   Zrealizowanie przyjętych celów i priorytetów poprzez wykonanie poszczególnych działań do roku 2013 powinno przynieść następujące efekty:

   a) zmniejszenie liczby ofiar śmiertelnych o 17 tys. osób,

   b) zmniejszenie liczby ofiar rannych o 180 tys. osób,

   c) zmniejszenie kosztów zdarzeń drogowych o 68,0 mld zł.

   Dotychczasowe działania w ramach Programu GAMBIT 2005 to:

   - Badania prędkości i stosowania pasów bezpieczeństwa

   - Kurs szkoleniowy w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego dla pracowników administracji centralnej i wojewódzkiej

   - Program Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych na Drogach Samorządowych

   - Zakup wyposażenia dla służb kontroli ruchu drogowego i służb ratowniczych

   - Kontrakty na wyposażenie dróg krajowych w elementy bezpieczeństwa

   - Prowadzenie projektu ˝Sondaż i Kampania BRD˝ w ramach pożyczki Banku Światowego

   - Program likwidacji ˝Czarnych punktów˝ na drogach krajowych.

   Na ukończeniu są prace nad zatwierdzeniem projektu Programu Realizacyjnego na lata 2006-2007 wraz z harmonogramem działań. Ze szczegółowymi opisami poszczególnych z w/w działań można zapoznać się na stronach internetowych Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego www.krbrd.gov.pl.

   W zakresie działań zachęcających samorządy do podejmowania działań na rzecz poprawy brd informuję, że w ramach Krajowego Programu Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego GAMBIT 2005 Ministerstwo Transportu prowadzi obecnie już drugą edycję Programu Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych na Drogach, która będzie przebiegać w latach 2006-2007 we wszystkich szesnastu województwach. Obejmuje ona ponad sto czterdzieści drogowych zadań poprawy brd o całkowitej wartości przeszło 65 milionów złotych. Połowę środków zapewnia Ministerstwo Transportu z pożyczki Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Resztę funduszy zapewnią we własnym zakresie jednostki samorządu terytorialnego, które będą wdrażać zadania. Zadania w drugiej edycji programu koncentrują się głownie w obszarach zabudowanych, są nastawione na ochronę pieszych i uspokojenie ruchu. Przewidziane są również kolejne edycje programu na lata 2007-2009. Na dofinansowanie drogowych zadań poprawy bezpieczeństwa ruchu ministerstwo może przeznaczyć około 100 milionów złotych.

   Program Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych przebiega w formule partnerstwa pomiędzy rządem a samorządami. Jest on adresowany do wojewodów jako terenowych przedstawicieli administracji rządowej i do współpracujących z nimi jednostek samorządu terytorialnego na terenie całego kraju. Program przebiega na zasadzie konkursu na drogowe zadania poprawy BRD, spośród których Ministerstwo Transportu dofinansowuje najbardziej skuteczne rozwiązania, oceniane na podstawie z góry określonych kryteriów. Program obejmuje zadania z zakresu przebudowy i modernizacji infrastruktury drogowej oraz inżynierii ruchu w najbardziej niebezpiecznych miejscach na ulicach miast niezależnie od kategorii drogi, a poza obszarem zabudowanym na drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych. Samorządy realizują zadania zatwierdzone przez ministerstwo i po zakończeniu otrzymują częściowy zwrot kosztów. Rolą wojewodów jest koordynacja programu na terenie podległych im województw i nadzór nad działaniami samorządów.

   Osiągnięcie założonego celu (zmniejszenie liczby zabitych do 2800 osób w 2013 r.) będzie możliwe tylko wówczas, gdy świadomość wielkości zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego w ruchu drogowym skłoni nas do uznania działań na rzecz poprawy brd za wspólne zadanie administracji rządowej i samorządowej, środowisk naukowych, organizacji pozarządowych, sektora prywatnego oraz ludzi dobrej woli, którym nie jest obojętny los ofiar ruchu drogowego.

   Łączę wyrazy najwyższego szacunku

   Podsekretarz stanu

   Piotr Stomma

   Warszawa, dnia 10 maja 2006 r.