Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 3419

w sprawie przekazania lub przekształcenia działalności gospodarczej na rzecz innej osoby, w związku z objęciem funkcji w samorządach różnych szczebli: radnego, wójta, burmistrza, starosty powiatu, prezydenta miasta lub posła czy senatora RP

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem Pana Marszałka z dnia 23 czerwca 2006 r., znak: SPS-023-3419/06, przy którym przekazana została interpelacja Pana Posła Mieczysława Golby w sprawie przekazania lub przekształcenia działalności gospodarczej na rzecz innej osoby, w związku z objęciem funkcji w samorządach różnych szczebli: radnego, wójta, burmistrza, starosty powiatu, prezydenta miasta lub posła czy senatora RP, uprzejmie informuję:

   Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą i jednocześnie kandydujący na stanowiska wskazane w wystąpieniu Pana Posła, podejmują indywidualną decyzję w tym zakresie, co oznacza konieczność uwzględnienia podatkowych konsekwencji związanych z zakończeniem prowadzonej przez nich działalności. Wybór formy zakończenia tej działalności jest również niezależną decyzją ekonomiczną podejmowaną indywidualnie przez podatnika.

   W odniesieniu do kwestii zmiany prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług w przypadku konieczności rezygnacji z prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby obejmujące ważne funkcje państwowe wskazać należy, że z uwagi na charakter podatku od towarów i usług nie może być on wykorzystywany do tworzenia określonych preferencji podatkowych, łamiących konstrukcję tego podatku. Podatek VAT opiera się na opodatkowaniu konsumpcji, a podstawowymi jego cechami są powszechność opodatkowania i neutralność. Na gruncie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.) podatnik, będący osobą fizyczną, likwidujący działalność gospodarczą traktowany jest jak ostateczny konsument. Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności podlegają towary, w stosunku do których przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, co wynika z treści art. 14 ust. 4 ww. ustawy z dnia 11 marca 2004 r. Podobnie przedstawia się sytuacja przekazania przez podatnika towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny towarów, należących do jego przedsiębiorstwa. W świetle art. 7 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy z dnia 11 marca 2004 r. czynności te podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług tylko wtedy, jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności, w całości lub w części. W obu tych przypadkach przeciwne działanie oznaczałoby, że nikt nie ponosi obciążenia tym podatkiem, co byłoby sprzeczne z konstrukcją podatku VAT, opartą na opodatkowaniu konsumpcji.

   Natomiast transakcja zbycia przedsiębiorstwa, zgodnie z art. 6 pkt 1 ww. ustawy z dnia 11 marca 2004 r. nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Dotyczy to również wniesienia przedsiębiorstwa w formie aportu do spółek prawa handlowego lub cywilnego. Regulacje zawarte w ustawie o podatku od towarów i usług w ww. zakresie odpowiadają postanowieniom Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC). Polska jako członek Unii Europejskiej zobowiązana jest w zakresie podatków pośrednich do stosowania prawa podatkowego zharmonizowanego z prawem wspólnotowym. Oznacza to, że w zakresie podatku od towarów i usług nie jest możliwe wprowadzenie rozwiązań postulowanych przez Pana Posła.

   Wskazać również należy, że jedną z podstawowych zasad wprowadzania nowych rozwiązań podatkowych jest takie tworzenie przepisów, które nie dyskryminują podatników, i nie doprowadzają do tworzenia przepisów mogących rodzić nadużycia lub które można obejść.

   Odnośnie zakresu stosowania w przedmiotowej sprawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.) uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 24 ust. 3 tej ustawy, w razie zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego o likwidacji działalności gospodarczej, dochód ustala się przy zastosowaniu do wartości ustalonej według cen zakupu pozostałych na dzień likwidacji towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków oraz rzeczowych składników majątku związanego z wykonywaną działalnością, niebędących środkami trwałymi takiego wskaźnika procentowego, jaki wynika z udziału dochodu w przychodach w okresie ostatnich trzech miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym nastąpiła likwidacja działalności, a jeżeli w tym okresie dochód nie wystąpił w roku podatkowym poprzedzającym rok, w którym nastąpiła likwidacja. Za datę likwidacji działalności gospodarczej uważa się datę określoną w zawiadomieniu, o którym mowa w zdaniu poprzednim. Nie ustala się dochodu na dzień likwidacji, jeżeli:

   1) w wyniku zmiany formy prawnej lub połączenia przedsiębiorstw składniki majątku objęte remanentem zostały wniesione w formie wkładu lub aportu do nowo powstałego lub istniejącego przedsiębiorstwa,

   2) nastąpiła całkowita lub częściowa zmiana branży,

   3) osoba fizyczna wniosła w formie wkładu lub aportu do spółki cywilnej albo spółki handlowej składniki majątku objęte remanentem,

   4) nastąpiło przekształcenie spółki cywilnej w spółkę handlową lub osobowej spółki handlowej w inną osobową spółkę handlową albo w kapitałową spółkę handlową.

   Przyjęty w dniu 6 czerwca 2006 r. przez Radę Ministrów projekt zmian ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewiduje w swym zakresie zmian ww. przepisu art. 24 ust. 3 ustawy. Jednocześnie uprzejmie informuję, że wprowadzenie w prawie podatkowym rozwiązań, które powodują uprzywilejowanie konkretnego adresata może spowodować zarzut niezgodności przepisu z Konstytucją RP. Rozwiązania w zakresie obowiązków w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych wynikających z decyzji o rezygnacji z prowadzenia działalności gospodarczej dotyczą wszystkich obywateli, bez względu na ich status społeczny, tym samym wypełniają konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa. Należy zwrócić uwagę, iż Konstytucja RP w art. 84 określa, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Art. 2 i art. 32 Konstytucji wyrażają zasadę równości obywateli wobec prawa i sprawiedliwości społecznej.

   Zasady równości i sprawiedliwości w prawie podatkowym są przedmiotem kontroli konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny uznaje, iż zasada równości jest przestrzegana wtedy, gdy każdy obywatel może stać się adresatem każdej z norm przyznających określone prawo obywatelskie. Nie można więc różnicować obywateli ze względu na kryteria powodujące powstanie zamkniętych kategorii o zróżnicowanym statusie prawnym (vide: orzeczenie TK sygn. akt K 10/93).

   Jednocześnie uprzejmie informuję, że kwestie związane z systemami wdrażania środków pomocowych z Unii Europejskiej, nie należą do kompetencji Ministra Finansów. Organami właściwymi w tym zakresie są Ministerstwo Rozwoju Regionalnego oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako instytucje zarządzające poszczególnymi programami operacyjnymi.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Neneman

   Warszawa, dnia 12 lipca 2006 r.