Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Transportu - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 3810

w sprawie poprawy bezpieczeństwa na polskich drogach

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pana Posła Jarosława Wałęsy (sygnatura SPS-023-3810/06) z dnia 22 lipca 2006 r., informuję, że działanie na rzecz poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (brd) jest wielodyscyplinarne i oparte na współpracy wielu podmiotów. Wymaga dobrej koordynacji oraz nadzoru realizacji przedsięwzięć, które są obowiązkiem administracji publicznej. Wdrażanie instrumentów polityki dotyczącej brd leży w gestii organów państwowych i samorządowych. Organy te wspomagane są przez system Rad Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego (od Krajowej, której Minister właściwy ds. transportu jest Przewodniczącym, jako organu doradczego Rady Ministrów, przez wojewódzkie, organizowane przez wojewodów, a od stycznia br. kierowanych przez marszałków województwa, do innych inicjatyw instytucjonalnych właściwych w terenie według lokalnych potrzeb i możliwości).

   Do ubiegłego roku jednym z najważniejszych uregulowań politycznych był ˝Krajowy Program Poprawy Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego w Polsce GAMBIT 2000˝ przyjęty przez Radę Ministrów w maju 2001 r. jako program dla Polski na lata 2001-2010, wyznaczający cel: nie więcej niż 4 tys. śmiertelnych ofiar wypadków drogowych w roku 2010. Określał on instrumenty nadzoru i kontroli oraz strategię działania w zakresie poprawy brd.

   Przyjęcie przez rząd oraz realizacja tego programu miały umożliwić:

   - zwiększenie aktywności działań na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym (szkolenie kadry, programy brd, zastosowanie efektywnych środków poprawy brd);

   - zbudowanie i wdrożenie systemu monitorowania wybranych zachowań uczestników ruchu drogowego (prędkość, stosowanie pasów, alkohol);

   - przygotowanie programu szkoleń na wszystkich poziomach administracji rządowej i samorządowej;

   - pozyskanie środków na finansowe wsparcie działań sektorowych Komendy Głównej Policji, Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oraz regionalnych - drogi wojewódzkie i powiatowe;

   - wzrost świadomości społecznej w zakresie brd;

   - wprowadzenie wychowania komunikacyjnego do szkół podstawowych;

   - uaktywnienie działań instytucji pozarządowych, w tym Globalnego Partnerstwa na Rzecz BRD (GRSP), Polskiego Związku Motorowego, fundacji i stowarzyszeń.

   Realizacja określonych w programie działań oraz podjęcie szeregu inicjatyw lokalnych w latach 2000-2004 dały w efekcie:

   a) ogólne zmniejszenie liczby ofiar śmiertelnych o 10,5%,

   b) zmniejszenie liczby ofiar śmiertelnych w poszczególnych grupach wysokiego ryzyka, w tym:

   - pieszych o 13%,

   - młodych kierowców o 10%,

   - rowerzystów o 6%,

   - dzieci o 13%,

   - nietrzeźwych użytkowników dróg o 29%,

   - rozwijających nadmierną prędkość o 13%.

   W dokumencie pt. ˝Europejska Polityka Transportowa do roku 2010: Czas na decyzje˝ 15 krajom członkowskim Unia Europejska postawiła nowe zadanie: konieczność zredukowania o połowę liczby śmiertelnych ofiar wypadków do roku 2010. Oznacza to, że po wejściu Polski do Unii Europejskiej działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego muszą być uznane za jeden z priorytetów polityki transportowej państwa. Celem tych działań w Polsce jest zmniejszenie liczby śmiertelnych ofiar do 2800 osób rocznie w roku 2013.

   Osiągnięcie tego celu wymagało przede wszystkim nowelizacji Krajowego Programu Poprawy Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego GAMBIT 2000, by dostosować go do nowych warunków zawartych w III Programie Bezpieczeństwa Ruchu Unii Europejskiej. Przewiduje on bowiem możliwość wspólnej realizacji zadań wyznaczanych przez poszczególne kraje członkowskie. Nowa wersja Programu Krajowego (w załączeniu) pod nazwą GAMBIT 2005, którą Rada Ministrów przyjęła w kwietniu 2005 r., uwzględnia wszystkie uwarunkowania powstałe po wejściu Polski do UE.

   Celami przyjętymi w Programie GAMBIT 2005 są:

   - stworzenie i rozwój podstaw do prowadzenia skutecznych i długofalowych działań na rzecz brd,

   - kształtowanie świadomego i kulturalnego uczestnika ruchu drogowego respektującego prawo i szanującego prawa innych uczestników tego ruchu,

   - ochrona pieszych, dzieci i rowerzystów,

   - budowa i utrzymanie bezpiecznej infrastruktury drogowej wraz z otoczeniem i elementami towarzyszącymi,

   - zmniejszenie ciężkości wypadków.

   Cele te realizowane są w trzech podstawowych grupach działań: systemowych (centralnych), sektorowych i obszarowych (regionalnych). Działania te będą koncentrować się nadal na:

   - budowie systemu brd (prawo, system finansowania, badania naukowe, systemy informacyjne, zarządzanie),

   - kształtowaniu prawidłowych zachowań w ruchu drogowym (przestrzeganie ograniczeń prędkości, stosowanie pasów bezpieczeństwa, trzeźwość uczestników ruchu drogowego, edukacja, komunikacja ze społeczeństwem),

   - ochronie pieszych i rowerzystów oraz budowie i utrzymaniu bezpiecznej infrastruktury drogowej (hierarchizacja sieci dróg i ulic, nowoczesne zarządzanie ruchem drogowym, audyt brd projektów drogowych),

   - zmniejszaniu ciężkości wypadków (urządzenia bezpieczeństwa w pojeździe, ˝miękkie˝ otoczenie dróg, działania ratownicze).

   Na ukończeniu są prace nad przyjęciem przez rząd projektu Programu Realizacyjnego na lata 2006-2007 wraz z harmonogramem działań. Ze szczegółowymi opisami poszczególnych ww. działań można zapoznać się na stronach internetowych Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego www.krbrd.gov.pl.

   W ramach Programu Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego GAMBIT 2005 Ministerstwo Transportu prowadzi Program Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych na Drogach. Ministerstwo Transportu częściowo finansuje z pożyczek międzynarodowych instytucji finansowych drogowe zadania poprawy brd. Program przebiega w formule partnerstwa pomiędzy rządem a samorządami i jest realizowany we współpracy z wojewodami jako terenowymi przedstawicielami administracji rządowej. Adresatami programu są jednostki samorządu terytorialnego na terenie całego kraju, które zgłaszają propozycje zadań do wojewodów. Następnie wojewodowie przekazują zadania do Ministerstwa Transportu, gdzie w drodze konkursu wybierane są najbardziej skuteczne rozwiązania.

   Program obejmuje zadania z zakresu przebudowy i modernizacji infrastruktury drogowej oraz inżynierii ruchu w najbardziej niebezpiecznych miejscach na ulicach miast niezależnie od kategorii drogi, a poza obszarem zabudowanym na drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych. Rolą wojewodów jest zarządzanie programem na terenie podległych im województw i koordynacja działań samorządów.

   Pierwsza, pilotażowa edycja programu została przeprowadzona w roku 2005. Objęła ona pięćdziesiąt zadań poprawy brd o wartości prawie siedmiu i pół miliona złotych. W drugiej edycji programu na lata 2006-2007 realizowanych jest ponad sto czterdzieści drogowych zadań poprawy brd o całkowitej wartości ok. 100 milionów złotych.

   Trzecia edycja programu obejmie zadania do realizacji w roku 2007. Podobnie jak w poprzednich edycjach dofinansowanie otrzymają najwyżej ocenione zadania. Szansa na pozyskanie środków będzie tym większa, im więcej skutecznych środków poprawy bezpieczeństwa wejdzie w zakres zadania i im bardziej kompleksowe będzie zadanie. Wartość pojedynczego zadania to od kilkuset tysięcy do kilku milionów złotych. Ponadto wzorując się na doświadczeniach krajów będących liderami w bezpieczeństwie ruchu drogowego (Holandia, Wielka Brytania), Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego zdecydowała się wprowadzić podobną politykę ujednoliconych i zsynchronizowanych kampanii społecznych.

   Skuteczne kampanie na rzecz poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego muszą być realizowane wspólnie z władzami regionalnym, sektorem prywatnym oraz organizacjami pozarządowymi, długofalowo planowane, jednakże centralnie koordynowane. Działania te, aby osiągnąć trwałą zmianę postaw i zachowań uczestników ruchu, powinny mieć zintegrowaną koncepcję, jednakowy przekaz, wspólne logo i powinny być realizowane w tym samym czasie przez wszystkie jednostki.

   Mając na uwadze, że największą skuteczność przedsięwzięć w zakresie egzekwowania obowiązujących przepisów można uzyskać, łącząc akcje informacyjne uświadamiające społeczeństwo z działaniami Policji, opracowano wspólnie kalendarz ogólnopolskich akcji informacyjno-prewencyjnych ukierunkowanych na najważniejsze zagadnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, takie jak: prędkość, alkohol, pasy, foteliki dla dzieci, niechronieni użytkownicy dróg (piesi, rowerzyści, dzieci) oraz widoczność na drodze. Kalendarz został przedstawiony wszystkim Komendantom Wojewódzkim Policji i zintegrowany z ich planami działań. Wszystkie kampanie przebiegać będą pod wspólnym logotypem ˝Włącz myślenie˝, bez obecności innych logotypów w przekazie.

   KALENDARZ KAMPANII MEDIALNYCH

   Pierwszą z cyklu była kampania ˝Ostatni wyskok bez pasów˝, przeprowadzona przez KRBRD we współpracy z Policją we wrześniu i październiku 2005 r. Efekty kampanii przerosły oczekiwania organizatorów. Dzięki kampanii zapinanie pasów bezpieczeństwa przez młodych podróżujących wzrosło o 10%, a przez pasażerów na tylnych siedzeniach aż o 32%.

   Wypadki drogowe i ich skutki to nie tylko problem społeczny i moralny, ale także ekonomiczny. Nie można przeliczyć bólu i cierpienia ofiar wypadków i ich najbliższych. Są to straty niewymierne. Jednak straty materialne, jakie ponosi społeczeństwo z tytułu wypadków drogowych, mierzone wielkością niewytworzonego dochodu narodowego, przewyższają wielkość wydatków budżetu naszego państwa na opiekę zdrowotną i pomoc społeczną. Koszt społeczny jednej zabitej osoby to prawie 1 mln zł! W trakcie trwania kampanii, dzięki intensywnym działaniom kontrolnym prowadzonym przez Policję, w wyniku wypadków drogowych zginęło o 118 osób mniej w stosunku do analogicznego okresu w 2004 r. 210 osób mniej zginęło, zakładając, że kampania wpływała na zachowania jeszcze miesiąc po jej zakończeniu.

   Obecnie trwa kolejna z cyklu ˝Włącz myślenie˝ kampania społeczna: ˝Piłeś - nie prowadź˝, w której przekonujemy społeczeństwo, żeby po spożyciu alkoholu nie prowadzić samochodu tylko korzystać z alternatywnych środków lokomocji, np. taksówek. Kampania ruszyła w lipcu. Spoty są emitowane przez miesiąc w 40% kin w całej Polsce (1 mln widzów). Billboardy pojawią się w 700 miejscach w kraju, a plakaty w 200 lokalach. Policja będzie prowadziła w tym czasie wzmożone kontrole trzeźwości kierujących pojazdami.

   Ministerstwo Transportu prowadzi również działania legislacyjne. Trwają obecnie prace nad projektem ustawy o osobach kierujących pojazdami. Projekt proponuje odrębne uregulowanie następujących zagadnień:

   - wymagania w stosunku do kierujących pojazdami silnikowymi, tramwajami, motorowerami, rowerami i pojazdami zaprzęgowymi;

   - warunki, tryb i zasady uzyskiwania dokumentów stwierdzających posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami;

   - warunki i zasady szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami;

   - warunki i zasady sprawdzania kwalifikacji osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierujących pojazdami;

   - nadzór nad szkoleniem, egzaminowaniem i wydawaniem uprawnień do kierowania pojazdami;

   - nadzór nad kierującymi pojazdami, w tym określenie zasad działania systemu punktów karnych;

   - szkolenie kierowców w zakresie doskonalenia techniki jazdy;

   - wymagania w stosunku do kierujących pojazdami uprzywilejowanymi.

   Celem nowej regulacji jest poprawienie poziomu szkolenia i egzaminowania kandydatów na kierowców oraz polepszenie jakości nadzoru nad szkoleniem i egzaminowaniem. Spodziewanym efektem jest lepsze przygotowanie kierujących do uczestnictwa w ruchu drogowym, a co za tym idzie - poprawa bezpieczeństwa na drogach. Obecnie prowadzone są uzgodnienia międzyresortowe dotyczące projektu.

   Przygotowywany jest również projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym. W projekcie tym znajdzie się zapis zobowiązujący kierujących pojazdami do używania świateł mijania lub świateł do jazdy dziennej podczas jazdy w warunkach normalnej przejrzystości powietrza w okresie całego roku. Projekt ten winien być przekazany Komitetowi Rady Ministrów w październiku bieżącego roku.

   Osiągnięcie założonego celu (zmniejszenie liczby zabitych do 2800 osób w 2013 r.) będzie możliwe tylko wówczas, gdy świadomość wielkości zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego w ruchu drogowym skłoni nas do uznania działań na rzecz poprawy brd za wspólne zadanie administracji rządowej i samorządowej, środowisk naukowych, organizacji pozarządowych, sektora prywatnego oraz ludzi dobrej woli, którym nie jest obojętny los ofiar ruchu drogowego.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Bogusław Kowalski

   Warszawa, dnia 3 sierpnia 2006 r.